ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆԸ ՈՐՊԵՍ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Այլ առարկաներ

Այս մատենագիտական հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում 2021 թվականին լույս տեսած հրատարակությունների ամբողջական պատկերը՝ ամփոփելով տվյալ տարվա ընթացքում տպագրված գրքերի, բրոշյուրների, պարբերականների և այլ հրատարակչական նյութերի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ժամանակակից հայկական հրատարակչական դաշտի զարգացումները, գրքի արտադրության ծավալները և թեմատիկ բազմազանությունը։ Ներկայացված նյութերը դասակարգված են ըստ համապատասխան մատենագիտական չափանիշների՝ ներառելով հրատարակությունների հեղինակներին, վերնագրերը, հրատարակչական տվյալները և այլ անհրաժեշտ տեղեկություններ։ Գիրքը արժեքավոր գործիք է գրադարանների, հետազոտողների, մատենագետների, հրատարակիչների և ընթերցողների համար, քանի որ ապահովում է տվյալ ժամանակահատվածում Հայաստանում ստեղծված տպագիր ժառանգության համակարգված նկարագրությունը։ Այն արտացոլում է երկրի գիտական, կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներում ստեղծված հրատարակչական գործունեությունը՝ պահպանելով ժամանակի գրական և տեղեկատվական արտադրանքի մասին կարևոր փաստագրական տվյալներ։ Հրատարակությունը նաև նպաստում է ազգային մատենագիտական հավաքածուների համալրմանը և հայ տպագիր մշակույթի ուսումնասիրությանը։ 2021 թվականին Հայաստանի գրադարանային և հրատարակչական ոլորտներում շարունակվել են նոր գրքերի ու պարբերականների շրջանառությունը, գրադարանային հավաքածուների համալրումը և տպագիր ժառանգության պահպանման աշխատանքները։

Lեզվաբանություն

Գիրքը նվիրված է հին հայերենի՝ գրաբարի V դարի լեզվական համակարգում ենթակայի և դրա արտահայտության ձևերի մանրամասն ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նախադասության գլխավոր անդամներից մեկի՝ ենթակայի քերականական, իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունները՝ հիմնվելով դասական գրաբարի լեզվական նյութի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչ խոսքի մասերով, բառաձևերով և շարահյուսական կառուցվածքներով կարող էր արտահայտվել ենթական, ինչպես էր այն կապվում ստորոգյալի հետ և ինչ դեր էր կատարում նախադասության ընդհանուր կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոյականով, դերանունով, թվականով և այլ քերականական միջոցներով արտահայտված ենթականերին, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ ենթակայի դերը կարող էր ստանձնել բառակապակցություն կամ ավելի բարդ շարահյուսական միավոր։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են նաև հոլովական ձևերի, հատկապես անվանական հոլովի, կիրառության առանձնահատկությունները և դրանց կապը ենթակայի շարահյուսական գործառույթի հետ։ Քննարկվում են ենթակայի և ստորոգյալի համաձայնության, նախադասության բառակարգի, ենթակայի դիրքի և ենթատեքստային դերի հարցերը՝ հաշվի առնելով V դարի գրական հայերենի յուրահատուկ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու դասական հայերենի շարահյուսական համակարգի ձևավորման և զարգացման մասին՝ տարբերակելով գրաբարի օրինաչափությունները հետագա հայերենի փուլերից։ Հեղինակը լեզվական փաստերի միջոցով բացահայտում է այն բազմազան եղանակները, որոնցով նախադասության գործող անձը, կրողը կամ թեմատիկ կենտրոնը կարող էր ձևավորվել և արտահայտվել։ Գիրքը կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, գրաբարի քերականությամբ և պատմական շարահյուսությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բանասերների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների և V դարի հայ մատենագրության լեզվական առանձնահատկություններն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Ձեռնարկությունները Հայաստանում հանդիսանում են ազգային տնտեսության հիմնական կառուցվածքային միավորներ, որոնք իրականացնում են արտադրական, սպասարկման, առևտրային և այլ տնտեսական գործունեություն՝ նպատակ ունենալով բավարարել հասարակության պահանջները և ապահովել շահույթ։ Հայաստանի տնտեսությունում ձեռնարկությունները կարող են լինել պետական, մասնավոր, խառը և համայնքային սեփականության ձևերով, որոնցից առավել տարածված են մասնավոր ձեռնարկությունները, քանի որ շուկայական տնտեսության պայմաններում դրանք ունեն ավելի մեծ ճկունություն և մրցունակություն։ Ձեռնարկությունները գործում են տարբեր ոլորտներում՝ արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն, շինարարություն, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, ֆինանսներ և ծառայություններ, ինչը ապահովում է տնտեսության բազմազան զարգացում։ Հայաստանի ձեռնարկությունների բնութագրական առանձնահատկություններից են փոքր և միջին բիզնեսի բարձր տեսակարար կշիռը, սահմանափակ ներքին շուկան, ինչպես նաև արտաքին շուկաների նկատմամբ կախվածությունը։ Միևնույն ժամանակ, վերջին տարիներին նկատվում է տեխնոլոգիական զարգացում, հատկապես տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ստարտափային ոլորտներում, որտեղ հայկական ձեռնարկությունները ցուցաբերում են բարձր մրցունակություն միջազգային մակարդակում։ Ձեռնարկությունների արդյունավետ գործունեության համար կարևոր են ներդրումները, պետական աջակցության ծրագրերը, հարկային քաղաքականությունը և բիզնես միջավայրի բարելավումը։ Բացի տնտեսական դերակատարումից, ձեռնարկությունները նաև սոցիալական նշանակություն ունեն՝ ապահովելով զբաղվածություն, եկամուտներ և տարածաշրջանային զարգացում։ Այսպիսով, Հայաստանի ձեռնարկությունները հանդիսանում են երկրի տնտեսական զարգացման, նորարարության և սոցիալական կայունության կարևոր շարժիչ ուժ։

Պատմություն

Նյութը նվիրված է հայոց պատմագրական երկերի գիտական բնագրերի կազմության տեսական և գործնական խնդիրների, ինչպես նաև այդ երկերի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, թե ինչպես կարելի է տարբեր ձեռագրերում պահպանված, երբեմն իրարից էապես տարբերվող ընթերցումների, բացթողումների, հավելումների և լեզվական փոփոխությունների համադրման միջոցով հնարավորինս հավաստիորեն վերականգնել պատմագրական ստեղծագործության բնագրային ձևը։ Հայ միջնադարյան պատմագրության բազմաթիվ երկեր մեզ են հասել տարբեր ժամանակներում ընդօրինակված ձեռագրերով, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները և կարող է արտացոլել ինչպես սկզբնաղբյուրի ավանդույթը, այնպես էլ հետագա գրիչների միջամտությունները։ Գիտական բնագրի կազմությունը հետևաբար պահանջում է ձեռագրերի մանրակրկիտ համեմատություն, դրանց փոխհարաբերությունների պարզում, տարբեր ընթերցումների գրանցում և առավել հիմնավորված տարբերակի ընտրություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ձեռագրերի դասակարգումը և դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ տարբեր օրինակների համեմատությունը կարող է ցույց տալ, թե որ ձեռագրերն են ավելի մոտ ընդհանուր նախօրինակին և որոնք են ենթարկվել հետագա խմբագրական կամ լեզվական փոփոխությունների։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն գրիչների սխալները, բառերի և արտահայտությունների փոփոխությունները, կրկնությունները, բացթողումները, լուսանցքային հավելումները և այլ միջամտություններ, որոնք կարող են ազդել պատմագրական երկի բովանդակության և կառուցվածքի վրա։ Գիտական հրատարակության պատրաստման ժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել հեղինակային տեքստին վերագրվող հատվածները հետագա հավելումներից և հնարավոր խմբագրական փոփոխություններից։ Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն նաև հնագրագիտական, լեզվաբանական, աղբյուրագիտական և տեքստաբանական մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ձեռագրերի արտաքին հատկանիշները, այլև դրանց լեզուն, ուղղագրությունը, բառապաշարը և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե ինչպես է տվյալ պատմագրական երկը փոխանցվել սերունդների միջև, ինչպիսի փոփոխություններ է կրել տարբեր ժամանակաշրջաններում և ինչ ազդեցություն են ունեցել ընդօրինակման ու խմբագրման գործընթացները։ Կարևոր է նաև ձեռագրերի ժամանակագրական և աշխարհագրական համատեքստի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց ստեղծման միջավայրը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ տեքստի փոխանցման պատմության մասին։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև գիտական բնագրերի կազմության սկզբունքներին՝ բնագրային տարբերակների ընտրությանը, տարընթերցումների ներկայացմանը, ծանոթագրությունների համակարգին և խմբագրական միջամտությունների սահմաններին։ Այսպիսի աշխատանքը հատկապես կարևոր է հայ պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ հուսալի գիտական բնագիրը հիմք է հետագա պատմագիտական, գրականագիտական և լեզվաբանական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, թեման միավորում է տեքստաբանության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության և հայագիտության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հայ պատմագրական երկերի ձեռագրական փոխանցման օրինաչափությունները և մշակել դրանց գիտական հրատարակության առավել հիմնավորված սկզբունքներ՝ պահպանելով պատմական տեքստի բնագրային արժեքն ու փոխանցման ավանդույթի առանձնահատկությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շահութահարկի տնտեսական բովանդակության, հարկման մեխանիզմի գործառության և դրա կատարելագործման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում շահութահարկի դերն է պետական եկամուտների ձևավորման, տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության և հարկային քաղաքականության իրականացման համակարգում։ Քննվում են հարկման օբյեկտի և հարկային բազայի ձևավորման ընդհանուր սկզբունքները, հարկվող շահույթի որոշման հետ կապված մեթոդաբանական հարցերը, եկամուտների և ծախսերի հարկային հաշվառման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև հարկային պարտավորությունների հաշվարկման և կատարման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շահութահարկի ֆիսկալ և կարգավորիչ գործառույթների հարաբերակցությանը, քանի որ հարկային մեխանիզմը միաժամանակ պետք է նպաստի պետական եկամուտների ապահովմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների համար կանխատեսելի հարկային միջավայրի ձևավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել հարկային արտոնությունների, թույլատրելի նվազեցումների, վնասների հաշվառման, հարկային վարչարարության և հաշվետվողականության հետ կապված խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հարկային օրենսդրության հստակության և կայունության նշանակությունը, հարկ վճարողների ու հարկային մարմինների միջև հարաբերությունների կազմակերպումը և հարկային կարգապահության բարձրացման հնարավորությունները։ Դիտարկվում է նաև շահութահարկի ազդեցությունը կազմակերպությունների ֆինանսական որոշումների, ներդրումային ակտիվության, շահույթի բաշխման և տնտեսական գործունեության ընդլայնման վրա։ Կատարելագործման ուղղությունները կարող են առնչվել հարկային բազայի առավել հստակ սահմանմանը, վարչարարական ընթացակարգերի պարզեցմանը, հարկային հաշվառման արդյունավետության բարձրացմանը, տեղեկատվական համակարգերի կիրառմանը և հարկային վերահսկողության ռիսկահեն մոտեցումների զարգացմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է հարկային քաղաքականության փոփոխությունների տնտեսական հետևանքների գնահատումը՝ հարկային եկամուտների, գործարար միջավայրի և հարկ վճարողների վարքագծի տեսանկյուններից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հարկային քաղաքականության, հանրային ֆինանսների, հարկային վարչարարության և կազմակերպությունների ֆինանսների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել շահութահարկի մեխանիզմի արդյունավետ գործունեության պայմանները և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները Հայաստանի տնտեսական համակարգում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գործունեության ուսումնասիրությանը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին՝ 1914-1918 թվականներին, երբ հայ ժողովուրդը հայտնվել էր պատերազմի, զանգվածային տեղահանությունների, կոտորածների և սոցիալական ծանր ճգնաժամի պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում Մայր Աթոռի գործունեությունն է որպես ոչ միայն հոգևոր, այլև ազգային, հասարակական և բարեգործական կարևոր հաստատության, որն այդ տարիներին նշանակալի դեր է ունեցել հայ բնակչությանն աջակցելու և ազգային կյանքի կազմակերպման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պատերազմի բռնկումից հետո ստեղծված քաղաքական և հասարակական իրավիճակը, Կովկասում և Օսմանյան կայսրության տարածքներում տեղի ունեցող իրադարձությունների ազդեցությունը հայ համայնքների և հոգևոր կառույցների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, Մայր Աթոռի հոգևորականության և հարակից կառույցների գործունեությանը՝ գաղթականների, որբերի, վիրավորների և պատերազմի հետևանքով տուժած բնակչության օգնության կազմակերպման ուղղությամբ։ Քննարկվում են նյութական և մարդասիրական օգնության հավաքագրման, բաշխման, ապաստարանների և խնամքի կազմակերպման, ինչպես նաև ազգային ու հոգևոր արժեքների պահպանության հետ կապված աշխատանքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Մայր Աթոռի և ազգային, հասարակական ու քաղաքական տարբեր կառույցների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև հայության առջև ծառացած խնդիրների լուծման ուղղությամբ իրականացված նախաձեռնություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով առաջացած աղետալի պայմաններում հոգևոր կենտրոնը ընդլայնեց իր հասարակական և մարդասիրական դերակատարությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև այդ ժամանակաշրջանի փաստաթղթերի, նամակագրության, վկայությունների և պատմական աղբյուրների հիման վրա Մայր Աթոռի գործունեության տարբեր ուղղությունների վերականգնումը։ Ներկայացվող նյութը արժեքավոր է հայ ժողովրդի նորագույն պատմության, Հայոց եկեղեցու պատմության և Առաջին աշխարհամարտի տարիների հայկական իրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, եկեղեցագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, ցեղասպանագիտության հետազոտողներին, ուսանողներին և այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են պատերազմի տարիներին հայկական հոգևոր և ազգային կառույցների դերակատարությամբ։