Հայերենի գործուն ածանցների արժույթը (կապակցելիությունը) ըստ ժամանակակից մամուլի

Другие предметы

2020 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում հրատարակչական ոլորտը շարունակել է զարգանալ ինչպես գիտական, այնպես էլ ուսումնական, գրական և հասարակական ուղղություններով՝ ընդգրկելով լայն թեմատիկ դաշտ՝ իրավագիտությունից և տնտեսագիտությունից մինչև լեզվաբանություն, պատմություն և բնական գիտություններ։ Այդ տարվա հրատարակությունների մեջ զգալի տեղ են զբաղեցրել գիտական պարբերականներն ու ակադեմիական հանդեսները, օրինակ՝ ՀՀ ԳԱԱ գիտական շարքերը, որոնք շարունակել են հրապարակել մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և այլ բնագավառների հետազոտություններ՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կայուն հարթակ ։ Միևնույն ժամանակ լույս են տեսել նաև մի շարք մենագրություններ և մասնագիտական աշխատություններ, որոնք վերաբերում են իրավական, սոցիալական և տնտեսական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ արտացոլելով երկրի ներքին ինստիտուցիոնալ և տնտեսական զարգացումները։ 2020 թվականի հրատարակչական դաշտում առանձնահատուկ նշանակություն են ունեցել նաև թարգմանական և հանրամատչելի գիտական գրքերը, որոնք նպաստել են միջազգային գիտական մտքի տարածմանը Հայաստանում․ օրինակ՝ լայն տարածում է ստացել Յուվալ Նոա Հարարիի «Sapiens» գրքի հայերեն հրատարակությունը, որը լույս է տեսել նույն թվականին և դարձել է հանրային հետաքրքրության առարկա՝ ներկայացնելով մարդկության պատմության համապարփակ տեսություն ։ Բացի այդ, շարունակվել է նաև մասնագիտական գրականության հրատարակումը տարբեր ոլորտներում՝ էկոլոգիական իրավունք, սոցիոլոգիա, արվեստագիտություն և կրթական գիտություններ, ինչը վկայում է գիտական գրականության բազմազանության մասին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է Հաարի և Ուոլշի ֆունկցիոնալ համակարգերով, ինչպես նաև դրանց ընդհանրացումներով ներկայացվող շարքերի զուգամիտության և միակության հիմնախնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են օրթոգոնալ ֆունկցիոնալ համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց մաթեմատիկական հատկությունները և կիրառությունը ֆունկցիաների ներկայացման ու մոտարկման տեսության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հաարի և Ուոլշի շարքերի զուգամիտության պայմաններին, մասնակի գումարների վարքագծին, կետային և գրեթե ամենուրեք զուգամիտության հարցերին, ինչպես նաև տարբեր ֆունկցիոնալ տարածություններում շարքերի ներկայացման հնարավորություններին։ Քննարկվում են օրթոգոնալ շարքերի միակության խնդիրները, այն պայմանները, որոնց դեպքում ֆունկցիան կարող է միարժեքորեն որոշվել իր շարքի միջոցով, և զրոյական շարքերի հետ կապված տեսական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում Հաարի և Ուոլշի համակարգերի ընդհանրացումներին, դրանց օրթոգոնալության, լրիվության և բազիսային հատկություններին, ինչպես նաև դասական ֆունկցիոնալ համակարգերի հետ ունեցած առնչություններին։ Կարևորվում են իրական անալիզի, չափի տեսության և ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդների կիրառումը զուգամիտության ու միակության վերաբերյալ մաթեմատիկական պնդումների ուսումնասիրության ընթացքում։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև շարքերի գումարման եղանակների, գործակիցների հատկությունների և ֆունկցիաների տարբեր դասերի համար ներկայացման խնդիրների վերլուծությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել օրթոգոնալ շարքերի տեսության զարգացմանը, ֆունկցիաների ներկայացման մաթեմատիկական հիմքերի խորացմանը և դիսկրետ օրթոգոնալ համակարգերի կիրառական հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիոնալ անալիզի, օրթոգոնալ շարքերի տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետների ու ուսանողների համար։

Культура

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան մուտք գործած գրքերի, ինչպես նաև պարբերական մամուլում հրապարակված նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական գրականության ընթացիկ պատկերը։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով և կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային կյանքի այլ ոլորտների վերաբերյալ աղբյուրներ։ Յուրաքանչյուր բաժնի շրջանակում մատենագիտական գրառումների համակարգված դասավորությունը նպաստում է անհրաժեշտ գրականության արագ որոնմանը և մասնագիտական օգտագործմանը։ Պարբերական թողարկումների միջոցով հնարավոր է հետևել մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտների վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը, հետազոտական հետաքրքրությունների զարգացմանը և հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Տեղեկատուն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ նպաստելով գրադարանային ու մատենագիտական սպասարկման արդյունավետ կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Այս աշխատանքը նվիրված է աշխատուժի միգրացիայի դերին և հետևանքներին միջազգային տնտեսական հարաբերությունների համատեքստում, հաշվի առնելով Հայաստանի Հանրապետության փորձը։ Նյութում վերլուծվում են արտագաղթի և ներգաղթի հիմնական միտումները, միգրանտների տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ազդեցությունը ինչպես մեկուսացված աշխատանքի շուկայի, այնպես էլ երկրի ողջ տնտեսության վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է միջազգային տնտեսական կազմակերպությունների, բաշխման գործիքների և քաղաքական միջամտությունների ազդեցությունը աշխատուժի շարժի վրա, ինչպես նաև մատնանշում է օրենսդրական, սոցիալական և կրթական գործոնների կարևորությունը միգրացիոն գործընթացների կարգավորման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղեցույցների, պետական ռազմավարությունների և փորձագիտական գնահատումների վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել արտագաղթի բացասական ազդեցությունը և խթանել մասնագիտական աշխատուժի վերադարձը և տեղայնացումը։ Աշխատությունը կարևոր է տնտեսագետների, պետական քաղաքականության մշակողների, սոցիոլոգների և միջազգային հարաբերությունների մասնագետների համար՝ նպաստելով Հայաստանի տնտեսության կայուն զարգացմանն ու գլոբալ աշխատուժի շուկայի ինտեգրմանը։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է արտաքին հաստատուն մագնիսական դաշտում էլեկտրահաղորդիչ ուղղանկյուն թիթեղների տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է մեխանիկական տատանումների և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների համատեղ դիտարկումը, երբ հաղորդիչ մարմնի շարժումը մագնիսական դաշտում առաջացնում է էլեկտրական հոսանքներ, իսկ դրանց փոխազդեցությունը մագնիսական դաշտի հետ իր հերթին ազդում է թիթեղի մեխանիկական շարժման վրա։ Այսպիսի փոխկապակցված համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն օրինաչափությունները, որոնցով արտաքին մագնիսական դաշտը կարող է փոխել կառուցվածքի տատանողական բնութագրերը, բնական հաճախականությունները, տատանումների ամպլիտուդը և դինամիկական կայունությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ուղղանկյուն թիթեղի երկրաչափական և մեխանիկական պարամետրերին, էլեկտրահաղորդականությանը, մագնիսական դաշտի ուժգնությանը և համակարգի սահմանային պայմաններին։ Համապատասխան մաթեմատիկական մոդելի միջոցով հնարավոր է նկարագրել թիթեղի դեֆորմացիաները և դրանց առաջացման ընթացքում ձևավորվող էլեկտրամագնիսական ազդեցությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև մագնիսական դաշտի ազդեցության ուսումնասիրությունը տարբեր տատանման ռեժիմների և թիթեղի բնութագրերի վրա։ Նման խնդիրների լուծումը կարող է իրականացվել դիֆերենցիալ հավասարումների, մաթեմատիկական մոդելավորման և թվային կամ անալիտիկ մեթոդների կիրառմամբ։ Արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել այն տեխնիկական համակարգերի համար, որոնցում համատեղվում են առաձգական կառուցվածքները և էլեկտրամագնիսական դաշտերը։ Ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն կարող է ունենալ էլեկտրամեխանիկական սարքերի, մագնիսական դաշտում աշխատող հաղորդիչ տարրերի, չափիչ համակարգերի և տարբեր ինժեներական կառուցվածքների նախագծման ու դինամիկական վարքի գնահատման համար։ Այսպիսով, աշխատանքը միավորում է պինդ մարմնի մեխանիկայի և էլեկտրամագնիսականության խնդիրները՝ ուսումնասիրելով մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ հաղորդիչ թիթեղների տատանողական վարքը և դրա մաթեմատիկական նկարագրության հնարավորությունները։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է հայալեզու մատենագիտական տվյալների շտեմարաններին հեռավար հասանելիության կազմակերպման տեսական, տեխնոլոգիական և տեղեկատվական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ գրադարանային ու մատենագիտական ռեսուրսները ցանցային միջավայրում հասանելի դարձնելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրոնային մատենագիտական տեղեկատվության ստեղծման, պահպանման, համակարգման, որոնման և հեռավոր օգտվողներին տրամադրման միասնական մեխանիզմների ձևավորումն է։ Քննվում են ավանդական մատենագիտական գրառումների թվային միջավայր տեղափոխման առանձնահատկությունները, տվյալների կառուցվածքի կազմակերպումը և տարբեր տեղեկատվական համակարգերի միջև դրանց փոխանակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայերեն տեքստային տվյալների մշակմանը, քանի որ հայկական գրատեսակների, կոդավորման համակարգերի և թվային ներկայացման տարբեր ձևերի համատեղելիությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ տվյալների ճիշտ ցուցադրման, պահպանման ու որոնման համար։ Ուսումնասիրվում են հեղինակների անունների, գրքերի և պարբերականների տվյալների, թեմատիկ բնութագրերի, հրատարակչական տեղեկությունների ու այլ մատենագիտական տարրերի միասնական ներկայացման սկզբունքները։ Կարևորվում է որոնման համակարգի կազմակերպումը, որը պետք է հնարավորություն տա տեղեկատվություն գտնել տարբեր հատկանիշներով՝ հեղինակով, թեմայով, հրատարակության տվյալներով, բանալի բառերով և այլ մատենագիտական ցուցիչներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեռավար օգտվողների համար պարզ և հասկանալի տեղեկատվական միջավայրի ձևավորումը, որի միջոցով հնարավոր է օգտվել շտեմարաններից՝ առանց գրադարան կամ տեղեկատվական կենտրոն ֆիզիկապես այցելելու։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքի, տվյալների կենտրոնացված կամ բաշխված պահպանման, ցանցային հաղորդակցության և տեղեկատվական ծառայությունների կազմակերպման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր գրադարանների ու մատենագիտական հաստատությունների էլեկտրոնային ռեսուրսների փոխգործունակությանը, քանի որ միասնական կամ փոխկապակցված որոնման հնարավորությունը կարող է զգալիորեն ընդլայնել օգտվողներին հասանելի տեղեկատվության շրջանակը։ Դիտարկվում են նաև տվյալների ամբողջականության, պահպանման կայունության, կրկնօրինակման և հասանելիության կառավարման ընդհանուր հարցերը։ Հեռավար ծառայությունների զարգացումը ներկայացվում է որպես գրադարանային գործունեության թվայնացման կարևոր ուղղություն, որը փոխում է մատենագիտական տեղեկատվության տարածման ավանդական եղանակները և ընդլայնում գիտական, կրթական ու մշակութային ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը միավորում է գրադարանագիտության, մատենագիտության, տվյալների շտեմարանների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպաստելով հայալեզու թվային մատենագիտական ժառանգության պահպանման, համակարգման և լայն հասանելիության ապահովման մեթոդների զարգացմանը։