Հայերը և Բաքուն(1850-ական թթ. - 1920թ.)-Խաչատուր Դադայան

Sociology

Աշխատությունը վերնագրով միավորում է հայ ժողովրդի՝ Հայկի և Արամի սերունդների պատմական ու հավաքական ճակատագրի վերաբերյալ մտորումները և դժբախտությունների հաղթահարման կամ բուժման միջոցների թեման։ Այն անդրադառնում է հայ ժողովրդի կրած պատիժներին, տառապանքներին ու դժվարություններին՝ դրանք ներկայացնելով որպես ազգային կյանքի և պատմական փորձառության ընդհանրացված պատկեր։ Հայկի և Արամի անունների հիշատակումը ստեղծագործության մեջ ընդգծում է ժողովրդի ծագման, ինքնության և պատմական շարունակականության գաղափարը։ Վերնագրի երկրորդ մասը՝ դարմանքների, դեղերի և բժշկության հիշատակմամբ, մատնանշում է նաև բուժման միջոցների կամ առողջական խնդիրների հաղթահարման թեմայի առկայությունը։ Այսպիսով, հրատարակությունը համադրում է ազգային-պատմական ու բժշկական բնույթի հարցադրումներ՝ ընթերցողին ներկայացնելով ինչպես հավաքական դժբախտությունների մասին խորհրդածություն, այնպես էլ դրանցից ազատվելու կամ ապաքինվելու գաղափարը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի, ազգային ինքնագիտակցության և ժողովրդական բժշկության վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրության համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից իրավական համակարգերի բազմազանության և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը գլոբալացման և իրավական միավորման գործընթացների համատեքստում՝ ներկայացնելով տեսական-իրավական համակողմանի վերլուծություն։ Գրքում դիտարկվում են տարբեր իրավական ընտանիքների՝ մայրցամաքային, ընդհանուր իրավունքի, կրոնական և խառը համակարգերի փոխազդեցությունները, դրանց զարգացման միտումները և փոխակերպումները միջազգային ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցության ներքո։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավական համահարթեցման (ունիֆիկացիայի) գործընթացները, միջազգային իրավունքի աճող ազդեցությունը ազգային իրավական համակարգերի վրա, ինչպես նաև իրավական բազմազանության պահպանման խնդիրները գլոբալ իրավական տարածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական ավանդույթների դիմակայունությանը, իրավական փոխառությունների մեխանիզմներին և նորմատիվ համակարգերի համադրման տեսական հիմնավորումներին։ Քննարկվում են նաև գլոբալացման պայմաններում իրավական ինքնության, պետական սուվերենության և իրավական կարգավորման արդյունավետության միջև հարաբերակցությունները։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, համեմատական իրավունքի մասնագետների և քաղաքագիտության ոլորտի հետազոտողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայկազյան լեզվի՝ գրաբարի քերականական համակարգի ուսումնասիրությանն ու կանոնների ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու դասական հայերենի կառուցվածքին, լեզվական առանձնահատկություններին և գրավոր խոսքի ճիշտ կազմության սկզբունքներին։ Նման բնույթի քերականական ձեռնարկներում սովորաբար ուսումնասիրվում են հնչյուններն ու վանկերը, բառերի կազմությունը, խոսքի մասերը, գոյականի հոլովումը, դերանունների գործածությունը, բայի խոնարհումը, ինչպես նաև նախադասության կառուցման և շարահյուսական կապերի կանոնները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրաբարի լեզվական օրինաչափությունների բացահայտումը, քանի որ այդ լեզվով են ստեղծվել հայ միջնադարյան մատենագրության, աստվածաբանական երկերի, պատմագրական աշխատությունների և գիտական գրականության կարևորագույն նմուշները։ Քերականական կանոնների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ ընկալելու հին հայերեն տեքստերի իմաստը, բառապաշարի նրբերանգները և լեզվական ձևերի պատմական զարգացումը։ Գիրքը կարևոր ուսումնական նշանակություն կարող էր ունենալ հատկապես հոգևորականների, ուսուցիչների, աշակերտների և հայ մատենագրությամբ զբաղվող ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով դասական լեզվի իմացության խորացմանը։ Այն նաև արտացոլում է Մխիթարյան կրթական և լեզվաբանական ավանդույթի կարևոր ուղղություններից մեկը՝ հայերենի կանոնակարգումը, ուսումնասիրությունը և սերունդներին փոխանցումը։ Այս առումով հրատարակությունը արժեքավոր է հայ քերականագիտության պատմության, գրաբարի ուսուցման մեթոդների և հայագիտական մտքի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է բնական գազով աշխատող միջին դասի ավտոմոբիլային շարժիչների շահագործական հուսալիության և բեռնվածքային բնութագրերի բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գազային վառելիքով աշխատող շարժիչների աշխատանքի առանձնահատկությունները, վառելիքամատակարարման և այրման գործընթացների ազդեցությունը շարժիչի տեխնիկական վիճակի, հզորության, վառելիքային արդյունավետության և շահագործական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շարժիչի տարբեր բեռնվածքների պայմաններում աշխատանքի ռեժիմներին, գազային վառելիքի ֆիզիկաքիմիական հատկություններին և դրանց ազդեցությանը աշխատանքային գործընթացի հիմնական պարամետրերի վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել շարժիչի հուսալիության վրա ազդող գործոնները, մասնավորապես՝ ջերմային և մեխանիկական բեռնվածությունները, վառելիքաօդային խառնուրդի կազմը, այրման ընթացքը, մխոցախմբի և փականային մեխանիզմի աշխատանքի պայմանները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շարժիչի բեռնվածքային բնութագրերի փորձարարական և հաշվարկային գնահատմանը, պտտող մոմենտի, հզորության, վառելիքի ծախսի և այլ աշխատանքային ցուցանիշների փոփոխությանը տարբեր շահագործական ռեժիմներում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գազային սնուցման համակարգի կատարելագործմանը, շարժիչի կառավարման պարամետրերի օպտիմալացմանը և այնպիսի տեխնիկական լուծումների ընտրությանը, որոնք թույլ կտան բարձրացնել շարժիչի արդյունավետությունն ու հուսալիությունը։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ շահագործման պայմանների և տեխնիկական սպասարկման ռեժիմների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց ճիշտ կազմակերպումը կարող է նվազեցնել մաշվածությունը, խափանումների հավանականությունը և շահագործման ծախսերը։ Բնական գազի կիրառման տեխնիկական առավելությունների հետ մեկտեղ ուսումնասիրությունը կարող է հաշվի առնել նաև դրա օգտագործման հետ կապված առանձնահատկությունները՝ շարժիչի հզորության պահպանման, այրման կայունության և գազային վառելիքի մատակարարման համակարգի հուսալիության տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բնական գազով աշխատող ավտոմոբիլային շարժիչների աշխատանքային գործընթացների կատարելագործմանը, տեխնիկական ռեսուրսի ավելացմանը և շահագործական ցուցանիշների բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ավտոմոբիլային ինժեներներին, շարժիչաշինության մասնագետներին, տրանսպորտային համակարգերի հետազոտողներին, տեխնիկական շահագործման մասնագետներին, մեխանիկներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է միջազգային իրավունքում ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի ժամանակակից հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է ինքնորոշման իրավունքի ձևավորումն ու զարգացումը միջազգային իրավունքի համակարգում, դրա իրավական բնույթը, բովանդակությունը և միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների շարքում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ովքեր կարող են համարվել ինքնորոշման իրավունքի կրողներ, ինչ պայմաններում է այդ իրավունքը իրագործելի և ինչպիսի իրավական ձևերով կարող է դրսևորվել։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ինքնորոշման ներքին և արտաքին դրսևորումները, ժողովուրդների քաղաքական կարգավիճակի ազատ որոշման, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային զարգացման հնարավորությունները, ինչպես նաև պետության տարածքային ամբողջականության և ինքնիշխանության սկզբունքների հետ դրանց հարաբերակցությունը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև ինքնորոշման իրավունքի և անջատման հարցերի փոխկապակցվածությանը՝ ուսումնասիրելով այն իրավական ու քաղաքական մոտեցումները, որոնք ձևավորվել են միջազգային պրակտիկայում։ Քննության են առնվում միջազգային պայմանագրերը, ՄԱԿ-ի շրջանակներում ընդունված փաստաթղթերը, միջազգային դատարանների և այլ իրավասու մարմինների դիրքորոշումները, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի զարգացման ընթացքում առաջացած հակասական մոտեցումները։ Առանձին կարևորություն է տրվում այն խնդրին, թե ինչպես պետք է հավասարակշռվեն ինքնորոշման իրավունքը, տարածքային ամբողջականությունը, ուժի չկիրառման և պետությունների ներքին գործերին չմիջամտելու սկզբունքները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև ինքնորոշման իրավունքի կիրառման ժամանակակից մարտահրավերները՝ կապված ազգային, էթնիկ և այլ խմբերի իրավունքների պաշտպանության, հակամարտությունների կարգավորման և միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանման հետ։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ինքնորոշման իրավունքի բարդ և բազմաշերտ բնույթը, դրա զարգացման միտումները և ժամանակակից միջազգային իրավունքում դրա իրացման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի մասնագետների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների, դիվանագետների, միջազգային հարաբերությունների ոլորտի մասնագետների և ժողովուրդների ինքնորոշման ու մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Կիլիկյան Հայաստանը միջնադարյան հայկական պետականություն էր, որը գոյություն է ունեցել XI–XIV դարերում Կիլիկիայի տարածքում՝ Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Այն ձևավորվեց այն ժամանակ, երբ սելջուկյան արշավանքների և Հայաստանի արևելյան տարածքների անկման հետևանքով բազմաթիվ հայեր տեղափոխվեցին Կիլիկիա և այնտեղ ստեղծեցին նոր քաղաքական ու մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանի հիմնադրման գործընթացում կարևոր դեր են ունեցել Ռուբինյանները, որոնց հիմնադիրն էր Ռուբեն I-ը։ Հետագայում պետությունը զարգացավ և դարձավ ուժեղ թագավորություն, հատկապես Լևոն II Մեծագործի օրոք, երբ Կիլիկյան Հայաստանը 1198 թվականին պաշտոնապես հռչակվեց թագավորություն։ Կիլիկյան Հայաստանը ունեցել է զարգացած պետական կառավարման համակարգ, բանակ և դիվանագիտություն՝ ակտիվ հարաբերություններ ունենալով Եվրոպայի խաչակրաց պետությունների և հարևան երկրների հետ։ Այն կարևոր դեր է խաղացել նաև առևտրի մեջ՝ լինելով կապող օղակ Արևելքի և Արևմուտքի միջև։ Մայրաքաղաքը սկզբում եղել է Տարսոնը և հետո՝ Սիսը, որը դարձել է քաղաքական և մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանում զարգացել են կրթությունը, գրականությունը, իրավունքը և ճարտարապետությունը։ Այդ շրջանում ստեղծվել են նաև կարևոր պատմագրական և իրավական աշխատություններ, որոնցից հայտնի է Մխիթար Գոշի իրավական ազդեցությունը և ժամանակի մշակութային զարգացումները։ Չնայած իր ուժեղությանը, Կիլիկյան Հայաստանը XIV դարում թուլացավ մոնղոլական արշավանքների, ներքին խնդիրների և մամլուքների հարձակումների հետևանքով, և վերջնականապես ընկավ 1375 թվականին։ Այսպիսով, Կիլիկյան Հայաստանը կարևոր դեր ունի հայոց պատմության մեջ՝ որպես պետականության շարունակություն, մշակութային զարգացման կենտրոն և միջազգային հարաբերությունների ակտիվ մասնակից միջնադարում։