Հայկ Խաչատրյանի պատմավեպը

Технология

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ինտեգրալ սխեմաներում առաջացող խաչաձև խանգարումների՝ cross-talk-ի, ազդեցությունը մեղմելու միջոցների մշակմանն ու հետազոտմանը՝ այդ նպատակով արհեստական բանականության մեթոդների կիրառմամբ։ Խաչաձև խանգարումները ինտեգրալ սխեմաների նախագծման և շահագործման կարևոր խնդիրներից են և առաջանում են այն ժամանակ, երբ մեկ հաղորդիչի կամ էլեկտրական հանգույցի ազդանշանը անցանկալի կերպով ազդում է հարակից հաղորդիչների, տարրերի կամ ազդանշանային ուղիների վրա։ Ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայում ինտեգրալ սխեմաների տարրերի չափերի փոքրացումը, հաղորդիչների խտության աճը և աշխատանքային հաճախականությունների բարձրացումը մեծացնում են նման փոխազդեցությունների հավանականությունը՝ դրանք դարձնելով ազդանշանի ամբողջականության, էներգաարդյունավետության և համակարգի հուսալիության կարևոր խնդիր։ Ուսումնասիրության առանցքային նպատակը խաչաձև խանգարումների ազդեցության նվազեցման այնպիսի տեխնիկական և ալգորիթմական լուծումների մշակումն է, որոնք կարող են կիրառվել ինտեգրալ սխեմաների նախագծման տարբեր փուլերում։ Խնդիրը կարող է ներառել խանգարումների առաջացման պատճառների բացահայտում, դրանց տարածման և ազդեցության մոդելավորում, առավել խոցելի հատվածների հայտնաբերում, ինչպես նաև նախագծային պարամետրերի օպտիմալացում։ Արհեստական բանականության կիրառումը հնարավորություն է տալիս այս գործընթացներում օգտագործել մեծածավալ նախագծային և մոդելավորման տվյալներ՝ հայտնաբերելու այնպիսի օրինաչափություններ, որոնք ավանդական վերլուծական մեթոդներով կարող են դժվարությամբ բացահայտվել։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը խաչաձև խանգարումների ավտոմատ հայտնաբերումն է։ Մեքենայական ուսուցման ալգորիթմները կարող են վերլուծել ինտեգրալ սխեմայի կառուցվածքային, էլեկտրական և ժամանակային պարամետրերը և կանխատեսել այն հատվածները, որտեղ խանգարումների առաջացման հավանականությունը բարձր է։ Այս մոտեցումը կարող է թույլ տալ դեռևս նախագծման վաղ փուլերում հայտնաբերել հնարավոր խնդիրները և նվազեցնել հետագա վերանախագծման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև խանգարումների տարբեր տեսակները և դրանց ազդեցության չափման եղանակները։ Խաչաձև կապակցումը կարող է առաջանալ հարակից հաղորդիչների միջև էլեկտրաստատիկ կամ էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների հետևանքով և հանգեցնել ազդանշանի անցանկալի տատանումների, ուշացումների, ամպլիտուդային փոփոխությունների կամ տրամաբանական սխալների։ Հետևաբար խանգարման մակարդակի գնահատումը պահանջում է էլեկտրական և ժամանակային բնութագրերի համատեղ վերլուծություն։ Արհեստական բանականության մեթոդները կարող են օգտագործվել ոչ միայն խնդիրների հայտնաբերման, այլև դրանց մեղմացման արդյունավետ միջոցների ընտրության համար։ Օրինակ՝ ալգորիթմները կարող են օգնել օպտիմալացնել հաղորդիչների տարածական դասավորությունը, դրանց միջև հեռավորությունը, հաղորդիչների երկրաչափական պարամետրերը, պաշտպանիչ կառուցվածքների կիրառումը կամ ազդանշանների երթուղավորման տարբերակները։ Այսպիսի օպտիմալացումը հատկապես կարևոր է մեծ բարդության ինտեգրալ սխեմաների դեպքում, որտեղ հնարավոր նախագծային տարբերակների թիվը չափազանց մեծ է ձեռքով արդյունավետ ուսումնասիրելու համար։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև թվային մոդելավորումը և մեքենայական ուսուցման մոդելների ուսուցումը։ Դրա համար հնարավոր է օգտագործել տարբեր նախագծային կառուցվածքների սիմուլյացիոն արդյունքներ՝ որպես ուսուցման տվյալներ, որոնց հիման վրա ալգորիթմը սովորում է կապը սխեմայի կառուցվածքային առանձնահատկությունների և առաջացող խանգարումների միջև։ Այնուհետև ստացված մոդելը կարող է կիրառվել նոր նախագծերի գնահատման և հնարավոր ռիսկերի կանխատեսման համար։ Այս մոտեցումը կարող է զգալիորեն արագացնել նախագծման գործընթացը՝ համեմատած յուրաքանչյուր տարբերակի ամբողջական ֆիզիկական մոդելավորման հետ։ Հետազոտության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև կանխատեսման ճշգրտության և հաշվարկային արդյունավետության միջև հավասարակշռությունը։ Բարձր ճշգրտությամբ ֆիզիկական մոդելավորումը հաճախ պահանջում է մեծ հաշվարկային ռեսուրսներ և ժամանակ, մինչդեռ արհեստական բանականության վրա հիմնված մոտավոր մոդելները կարող են ապահովել արագ գնահատում։ Ուստի կարևոր է որոշել այնպիսի մեթոդաբանություն, որի դեպքում մեքենայական ուսուցման մոդելի արագությունը չի հանգեցնի նախագծային անվտանգության և ազդանշանի ամբողջականության էական կորստի։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր արհեստական բանականության մեթոդների համեմատական ուսումնասիրություն՝ կախված լուծվող խնդրի բնույթից։ Դասակարգման մեթոդները կարող են կիրառվել խոցելի հատվածների հայտնաբերման համար, ռեգրեսիոն մոդելները՝ խանգարման մակարդակի կանխատեսման համար, իսկ օպտիմալացման ալգորիթմները՝ ինտեգրալ սխեմայի նախագծային պարամետրերի ընտրության համար։ Ավելի բարդ խնդիրների դեպքում հնարավոր է կիրառել նաև խորը ուսուցման կամ ուժեղացման ուսուցման մեթոդներ՝ սխեմայի կառուցվածքի և երթուղավորման ավտոմատ օպտիմալացման նպատակով։ Կարևոր է նաև գնահատել առաջարկվող միջոցների գործնական արդյունավետությունը։ Դրա համար հնարավոր է համեմատել ավանդական նախագծային մոտեցումներով և արհեստական բանականության աջակցությամբ ստացված լուծումները՝ ըստ խաչաձև խանգարման մակարդակի, ազդանշանի ուշացման, էներգիայի սպառման, սխեմայի զբաղեցրած մակերեսի և նախագծման ժամանակի։ Այսպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե արդյոք արհեստական բանականության կիրառումը իրականում ապահովում է տեխնիկական առավելություն և ինչ պայմաններում է դրա օգտագործումն առավել նպատակահարմար։ Թեման կարևոր է նաև ժամանակակից բարձրարտադրողական միկրոէլեկտրոնային համակարգերի զարգացման տեսանկյունից։ Գերարագ պրոցեսորները, հիշողության համակարգերը, կապի չիպերը և այլ բարդ ինտեգրալ սխեմաներ պահանջում են բարձր հաճախականությամբ և մեծ խտությամբ ազդանշանների փոխանցում, ինչի հետևանքով ազդանշանների փոխադարձ ազդեցությունը կարող է սահմանափակել համակարգի կատարողականությունը։ Խաչաձև խանգարումների արդյունավետ կառավարումը կարող է նպաստել սխեմաների հուսալիության, աշխատանքի արագության և նախագծման կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է միկրոէլեկտրոնիկայի, էլեկտրատեխնիկայի, ազդանշանների ամբողջականության, համակարգչային մոդելավորման և արհեստական բանականության մեթոդները՝ ինտեգրալ սխեմաներում անցանկալի փոխազդեցությունների կանխատեսման և նվազեցման նպատակով։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կարող է արտահայտվել ինտեգրալ սխեմաների նախագծման գործընթացի ավտոմատացման, հնարավոր սխալների վաղ հայտնաբերման, նախագծային լուծումների օպտիմալացման և վերջնական արտադրանքի հուսալիության բարձրացման մեջ։ Թեման կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի ինժեներներին, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողներին, էլեկտրոնային համակարգերի մասնագետներին, մեքենայական ուսուցման հետազոտողներին, համակարգչային մոդելավորման մասնագետներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է մատակարարման ցանցերի մոդելավորման տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տնտեսության պայմաններում դրանց արդյունավետ կառավարման նպատակով։ Հեղինակը վերլուծում է մատակարարման շղթաների կառուցվածքը, մասնակիցների փոխգործակցության առանձնահատկությունները, նյութական և տեղեկատվական հոսքերի կառավարման մեխանիզմները, ինչպես նաև ցանցային համակարգերի օպտիմալացման հնարավորությունները։ Աշխատությունում ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, կանխատեսման, որոշումների ընդունման և վերլուծական մեթոդների կիրառման մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել մատակարարման գործընթացների ճկունությունը, հուսալիությունը և տնտեսական արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պահանջարկի փոփոխությունների, ռիսկերի կառավարման, պաշարների օպտիմալացման, փոխադրումների կազմակերպման և մատակարարման համակարգերի թվայնացման խնդիրներին։ Ներկայացվում են գիտական հիմնավորումներով լուծումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանը և ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լոգիստիկայի մասնագետներին, տնտեսագետներին, կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և մատակարարման համակարգերի կառավարմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Литература

Այս ստեղծագործությունում Շիրվանզադեն անդրադառնում է ազգային գործչի կերպարին՝ փորձելով բացահայտել այն ներքին և հասարակական հատկանիշները, որոնք ձևավորում են պատասխանատու հասարակական առաջնորդին։ Հեղինակը ոչ թե իդեալականացնում է կերպարը, այլ ներկայացնում է նրան իրական կյանքի բարդությունների մեջ՝ ցույց տալով, թե որքան դժվար է ազգային շահը վեր դասել անձնական կամ խմբային հետաքրքրություններից։ Գործում կարևոր տեղ ունի հասարակական միջավայրի քննադատական դիտարկումը, որտեղ ընդգծվում են քաղաքական, սոցիալական և բարոյական հակասությունները, որոնք ազդում են գործչի որոշումների վրա։ Շիրվանզադեն հոգեբանական մանրակրկիտ վերլուծությամբ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ձևավորվում ազգային պատասխանատվության զգացումը՝ անցնելով ներքին պայքարի, կասկածների և երբեմն հիասթափությունների միջով։ Ստեղծագործությունը բնորոշ է հեղինակի ռեալիստական ոճին՝ համադրելով դիտողականություն, գաղափարական հարցադրումներ և բարոյական շեշտադրում, ինչի շնորհիվ այն դառնում է ոչ միայն գրական, այլ նաև հասարակական-քաղաքական մտորումների նյութ։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է մտավոր զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող կրտսեր դպրոցականների ինքնասպասարկման հմտությունների ձևավորման և զարգացման համար անհրաժեշտ մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխաների առօրյա ինքնուրույնության աստիճանական բարձրացումն է՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական հնարավորությունները, զարգացման տեմպը, կրթական կարիքները և արդեն ձևավորված կարողությունները։ Քննվում է ինքնասպասարկումը որպես երեխայի սոցիալականացման, ինքնուրույնության և առօրյա կյանքին մասնակցության կարևոր բաղադրիչ, որը ներառում է անձնական խնամքի, հագնվելու, սնվելու, սեփական իրերը կազմակերպելու, ուսումնական և կենցաղային միջավայրում համապատասխան գործողություններ կատարելու կարողությունների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման հետևողականությանը, գործողությունների հասկանալի և փոքր փուլերի բաժանմանը, պարբերական կրկնությանը, տեսողական ու գործնական աջակցության կիրառմանը և ձեռք բերված հմտությունների ամրապնդմանը տարբեր առօրյա իրավիճակներում։ Ուսումնասիրվում է մանկավարժի դերը երեխայի ակտիվ մասնակցությունը խթանելու, անհրաժեշտ աջակցությունը աստիճանաբար նվազեցնելու և ինքնուրույն գործողությունների նկատմամբ դրական վերաբերմունք ձևավորելու գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անհատականացված մոտեցումը, քանի որ նույն տարիքի երեխաների ճանաչողական, շարժողական, հաղորդակցական և սոցիալական հնարավորությունները կարող են էապես տարբեր լինել։ Դիտարկվում են խաղային, գործնական և իրավիճակային առաջադրանքների կիրառման հնարավորությունները, որոնց միջոցով առօրյա գործողությունների յուրացումը կարող է դառնալ կրթական գործընթացի բնական մասը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել ինքնասպասարկման սկզբնական և հետագա կարողությունները՝ պարզելու կիրառված մանկավարժական պայմանների արդյունավետությունը և յուրաքանչյուր երեխայի առաջընթացը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դպրոցի և ընտանիքի համագործակցության նշանակությանը, քանի որ տարբեր միջավայրերում միասնական և հետևողական աջակցությունը նպաստում է սովորած հմտությունների ամրապնդմանն ու իրական կյանք տեղափոխմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հատուկ մանկավարժության, տարրական կրթության, զարգացման հոգեբանության և սոցիալական հարմարման մոտեցումները՝ երեխաների հնարավորինս ինքնուրույն և ակտիվ առօրյա գործունեությունը խթանող կրթական միջավայրի ձևավորման սկզբունքները ներկայացնելու նպատակով։

Литература

Ստեղծագործությունը մանկական ուղղվածություն ունեցող պատմություն է, որի հեղինակն է Նաիրիա Համբարձումյան, և այն կենտրոնանում է բնության, ընկերության և բարոյական արժեքների ձևավորման շուրջ։ Պատմության հիմքում հաճախ ներկայացվում է փոքրիկ հերոսի կամ կենդանակերպ կերպարի՝ Կանաչուկի կերպարը, որը խորհրդանշում է անմեղությունը, բնության հանդեպ սերը և շրջակա աշխարհի հետ ներդաշնակ ապրելու գաղափարը։ Ստեղծագործությունը նպատակ ունի երեխաներին մատուցել պարզ, բայց խորքային բարոյական ուղերձներ՝ կապված հոգատարության, պատասխանատվության և բնության պահպանման հետ։ Վեպի կամ պատմության ընթացքում ընդգծվում են փոքրիկ կյանքի դրվագներ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես է յուրաքանչյուր արարք ազդում շրջապատի վրա, և ինչպես կարող են պարզ իրավիճակները դառնալ ուսուցողական փորձառություններ։ Ընդհանուր առմամբ այն կառուցված է այնպես, որ զարգացնի ընթերցողի զգացմունքային ընկալումը և ձևավորի բնության նկատմամբ հարգալից վերաբերմունք։

Педагогика

Այս հրատարակությունը Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի գիմնազիական դասարաններ ընդունվելու կարգը և ուսումնական ծրագրերը ներկայացնող պատմական-կրթական աղբյուր է, որը կարևոր տեղեկություններ է տալիս Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում գործող այս նշանավոր կրթական հաստատության կառուցվածքի, ընդունելության պահանջների և ուսումնառության բովանդակության մասին։ Լազարյան ինստիտուտը Մոսկվայում գործող հայկական ծագմամբ կրթական հաստատություն էր, որը հիմնադրվել էր 1815 թվականին և գործել է մինչև 1919 թվականը։ Սկզբնական շրջանում այն միջնակարգ կրթական հաստատություն էր, իսկ հետագայում վերածվեց ավելի լայն կրթական համակարգի, որտեղ համատեղվում էին գիմնազիական և արևելագիտական մասնագիտական ուսուցումը։ Հրատարակության բովանդակային նշանակությունը հատկապես կապված է գիմնազիական դասարան ընդունվելու համար նախատեսված գիտելիքների և պահանջների համակարգման հետ։ Նման կանոնակարգերը սահմանում էին, թե ինչ պատրաստվածություն պետք է ունենար դիմորդը, ինչ առարկաներից էր անհրաժեշտ քննություն հանձնել և ինչ մակարդակի գիտելիքներ էին ակնկալվում ընդունվելու պահին։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակի միջնակարգ կրթության չափորոշիչների, ուսումնական առարկաների կառուցվածքի և կրթական գործընթացի կազմակերպման մասին։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն վերաբերում է ոչ միայն ընդհանուր կրթությանը, այլև այն հաստատությանը, որի հիմնական մասնագիտացումը արևելյան լեզուների և արևելագիտության ոլորտն էր։ Լազարյան ինստիտուտում արևելյան լեզուների նկատմամբ ուշադրությունը ժամանակի ընթացքում դարձավ հաստատության հիմնական տարբերակիչ առանձնահատկություններից մեկը։ Դասավանդվում էին հայերեն, արաբերեն, պարսկերեն և թուրքերեն լեզուներ ու գրականություններ, իսկ հաստատությունը հետագայում դարձավ նաև Ռուսաստանում արևելագիտության կարևոր կենտրոններից մեկը։ Գիմնազիական կրթությունը, սակայն, չէր սահմանափակվում արևելյան լեզուներով։ Հաստատության դասընթացը ընդհանուր առմամբ մոտ էր կայսրության գիմնազիական ծրագրերին, և դրա շրջանավարտները 1835 թվականից ստանում էին գիմնազիայի շրջանավարտների իրավունքներ։ Հետագայում կրթական կառուցվածքը մի քանի անգամ փոփոխվեց․ 1848 թվականից հաստատությունը համատեղում էր ընդհանուր միջնակարգ՝ գիմնազիական դասարանների, և բարձրագույն մասնագիտական՝ հատուկ դասարանների կրթությունը։ Հետևաբար այս փաստաթուղթը կարևոր է ոչ միայն ընդունելության տեխնիկական կանոնները հասկանալու, այլև այն կրթական համակարգի կառուցվածքը վերականգնելու համար, որի շրջանակում պատրաստվում էին ապագա ուսուցիչներ, թարգմանիչներ, պետական ծառայողներ և արևելագիտության մասնագետներ։ Լազարյան ինստիտուտի առանձնահատկություններից էր նաև հայկական կրթական և մշակութային գործառույթների համադրումը ռուսական կայսերական կրթական համակարգի հետ։ Հաստատությունը կապված էր Մոսկվայի հայկական համայնքի հետ և երկար ժամանակ կարևոր դեր էր կատարում հայ երիտասարդների կրթության գործում։ Գիմնազիական դասարաններում հայ աշակերտների համար նախատեսվում էր նաև հայոց լեզվի և Հայ Առաքելական եկեղեցու կրոնական ուսուցում, ինչը ցույց է տալիս, որ ընդհանուր կայսերական կրթական ծրագրի շրջանակում պահպանվում էին ազգային և դավանական կրթության առանձին բաղադրիչներ։ Ուսումնական ծրագրերի տեսանկյունից փաստաթուղթը արժեքավոր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի կրթության բովանդակային առաջնահերթությունները։ Դպրոցական կրթության մեջ կարևոր դեր ունեին լեզուները, գրականությունը, պատմությունը, աշխարհագրությունը, մաթեմատիկական և բնական գիտությունները, ինչպես նաև դասական կրթությանը բնորոշ այլ առարկաներ։ Այս առարկաների համադրությունը ցույց է տալիս, որ հաստատությունը ձգտում էր ապահովել ոչ միայն մասնագիտական, այլև լայն ընդհանուր կրթություն։ Միաժամանակ արևելյան լեզուների նկատմամբ հատուկ ուշադրությունը ապագա շրջանավարտներին տալիս էր այնպիսի մասնագիտական պատրաստվածություն, որը հատկապես կարևոր էր Ռուսաստանի և Հարավային Կովկասի վարչական, դիվանագիտական ու մշակութային միջավայրում։ Հրատարակության պատմական արժեքը մեծանում է նաև այն պատճառով, որ այն ներկայացնում է կրթական կանոնակարգը ոչ թե հետագա պատմաբանի մեկնաբանությամբ, այլ ժամանակաշրջանին մոտ սկզբնաղբյուրային ձևով։ Այսպիսի փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպիսի պահանջներ էր պաշտոնապես սահմանում հաստատությունը դիմորդների համար և ինչ գիտելիքներ էր ակնկալում կրթության հաջորդ աստիճան անցնող աշակերտներից։ Դրանք նաև կարող են օգտագործվել կրթական պատմության, դպրոցական ծրագրերի զարգացման և Ռուսական կայսրության կրթական քաղաքականության ուսումնասիրության ժամանակ։ Լազարյան ինստիտուտի գործունեությունը սերտորեն կապված էր նաև արևելագիտության զարգացման հետ։ Հաստատությունում դասավանդել են այնպիսի հայտնի գիտնականներ և մանկավարժներ, ինչպիսիք են Վ. Ա. Գորդլևսկին, Ֆ. Ե. Կորշը, Ա. Ե. Կրիմսկին, Վ. Ֆ. Միլլերը, Ստեփան Նազարյանը և Ն. Օ. Էմինը։ Հաստատության գրադարանը ներառում էր պատմության, աշխարհագրության, լեզվաբանության և արևելագիտության հարուստ հավաքածուներ, այդ թվում՝ արժեքավոր ձեռագրեր։ Հրատարակության մատենագիտական հետքերը վկայում են, որ այն առանձին ընդգրկված է Լազարյանների ընտանիքին և ինստիտուտին նվիրված գրքային հավաքածուներում։ Նույն թեմատիկ շարքում պահպանվել են նաև ինստիտուտի ուսանողների ընդունելության, հատուկ դասարանների քննությունների և ուսուցման վերաբերյալ այլ կանոնակարգեր, ինչը հնարավորություն է տալիս այս հրատարակությունը դիտարկել ավելի լայն փաստաթղթային համալիրի շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ, այս աղբյուրը կարևոր է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի կրթական համակարգի, Լազարյան ինստիտուտի պատմության, հայ կրթական և մշակութային կյանքի, ինչպես նաև արևելագիտական կրթության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հատկապես օգտակար լինել կրթության պատմությամբ, հայ-ռուսական մշակութային կապերով, Լազարյան ինստիտուտի գործունեությամբ, հայագիտությամբ և արևելագիտության պատմությամբ զբաղվող պատմաբաններին, մանկավարժներին, գրականագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։