Հայոց պատմություն շտեմարան 1

Химия

Այս գիտական-երկրաքիմիական և միներալոգիական հետազոտությունը նվիրված է սերպենտինացված ուլտրահիմնային ապարների ջերմա-թթվային մշակման գործընթացների ուսումնասիրությանը և սերպենտինային միներալների կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են սերպենտինացման երկրաքիմիական մեխանիզմները, ապարների միներալոգիական կազմը և դրանց փոփոխությունները տարբեր ջերմային ու քիմիական ազդեցությունների պայմաններում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է թթվային լուծույթների ազդեցությունը մագնեզիում-սիլիկատային կառուցվածքների վրա՝ գնահատելով տարրալուծման արագությունը, փուլային անցումները և նոր միներալային ֆազերի առաջացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սերպենտինների բյուրեղային կառուցվածքի, շերտային կազմակերպման և միկրոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ օգտագործելով ռենտգենդիֆրակցիոն, էլեկտրոնային միկրոսկոպիայի և սպեկտրոսկոպիկ մեթոդներ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև փորձարարական տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու սերպենտինացված ապարների վարքագիծը տարբեր ջերմա-քիմիական պայմաններում և դրանց պոտենցիալ կիրառությունները մետալուրգիայի, նյութագիտության և շրջակա միջավայրի տեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Հետազոտությունը կարևոր է երկրաբանության, միներալոգիայի և կիրառական երկրաքիմիայի մասնագետների համար՝ նպաստելով ուլտրահիմնային ապարների կառուցվածքային և քիմիական հատկությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

История

ARMENO – CLASSICA ԶՈՒԳԱԿՇԻՌ աշխատությունը երաժշտագիտական և մշակութային բնույթի ժողովածու է, որը ներկայացնում է հայկական և դասական երաժշտության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով տարբեր ստեղծագործական օրինակներ, մշակումներ և կատարողական մոտեցումներ, այն բացատրում է հայկական մեղեդիական մտածողության կապը եվրոպական դասական երաժշտության կառուցվածքային ձևերի հետ՝ զուգահեռներ անցկացնելով ռիթմի, հարմոնիայի և ձևի կազմակերպման միջև, գիրքը անդրադառնում է նաև ազգային երաժշտական ժառանգության վերամշակման և ժամանակակից մեկնաբանությունների խնդիրներին, ինչպես նաև կատարողական արվեստի զարգացման միտումներին, միաժամանակ ընդգծելով «զուգակշիռ» գաղափարը՝ որպես ավանդականի և դասականի, ազգայինի և համաշխարհայինի հավասարակշռված համադրություն, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր երաժշտագետների, կատարողների և մշակութաբանների համար։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական ինտեգրման գործընթացի ուսումնասիրությանը համաշխարհային տնտեսության համակարգում՝ դիտարկելով արտաքին տնտեսական կապերի, միջազգային առևտրի, ներդրումների և տնտեսական համագործակցության զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Հայաստանի տնտեսության՝ միջազգային տնտեսական հարաբերություններին ներգրավվելու առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև համաշխարհային տնտեսական գործընթացների ազդեցությունը երկրի տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում արտաքին առևտրի կառուցվածքին, արտահանման և ներմուծման դինամիկային, ապրանքների և ծառայությունների միջազգային շրջանառությանը, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներին և միջազգային տնտեսական համագործակցության ձևերին։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի Հայաստանի տնտեսության բացության աստիճանի, արտաքին շուկաներից կախվածության և միջազգային շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև երկրի անդամակցությանը և մասնակցությանը տարբեր միջազգային ու տարածաշրջանային տնտեսական կառույցներին, առևտրային համաձայնագրերին և տնտեսական ինտեգրման գործընթացներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում է նաև Հայաստանի աշխարհագրական և աշխարհաքաղաքական դիրքի ազդեցությունը արտաքին տնտեսական կապերի վրա, ինչպես նաև տրանսպորտային և լոգիստիկ սահմանափակումների նշանակությունը միջազգային տնտեսական ինտեգրման համար։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, արտահանման դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությանը, բարձր տեխնոլոգիական և ծառայությունների ոլորտների զարգացմանը և միջազգային արժեքային շղթաներում Հայաստանի ներգրավման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է գնահատել համաշխարհային տնտեսությանը ինտեգրման դրական արդյունքները՝ ներդրումների ներգրավում, տեխնոլոգիաների փոխանցում, նոր շուկաների հասանելիություն, մրցակցության աճ և արտադրողականության բարձրացում, ինչպես նաև հնարավոր ռիսկերը՝ արտաքին շոկերի ազդեցություն, ներմուծումից կախվածություն, շուկաների անկայունություն և առանձին ոլորտների մրցունակության խնդիրներ։ Ուսումնասիրության արդյունքում կարող են առաջարկվել Հայաստանի միջազգային տնտեսական դիրքի ամրապնդման, արտահանման ներուժի ընդլայնման, ներդրումային միջավայրի բարելավման և արտաքին տնտեսական կապերի առավել արդյունավետ օգտագործման ուղղություններ։ Աշխատանքը կարևոր է Հայաստանի երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման ռազմավարության, միջազգային մրցունակության բարձրացման և համաշխարհային տնտեսական գործընթացներին առավել արդյունավետ ինտեգրվելու հնարավորությունների գնահատման տեսանկյունից։

Финансы

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համայնքների բյուջեների ֆինանսական բազայի ամրապնդման հնարավորությունների և հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են համայնքային ֆինանսների ձևավորման աղբյուրները, սեփական եկամուտների կառուցվածքը, պետական բյուջեից տրամադրվող ֆինանսական միջոցները, ֆինանսական համահարթեցման մեխանիզմները և համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության մակարդակը։ ՀՀ-ում ֆինանսական համահարթեցման համակարգի նպատակներից է տարբեր ֆինանսական կարողություններ ունեցող համայնքների միջև տարբերությունների մեղմացումը և համայնքների ֆինանսական կարողությունների ամրապնդումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների սեփական եկամուտների ավելացման հնարավորություններին, այդ թվում՝ տեղական հարկերի և տուրքերի հավաքագրման արդյունավետության բարձրացմանը, համայնքային գույքի արդյունավետ կառավարմանը, տեղական տնտեսական գործունեության խթանմանը և լրացուցիչ ֆինանսական աղբյուրների ներգրավմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև պետական ֆինանսական աջակցության տարբեր ձևերը՝ ֆինանսական համահարթեցման դոտացիաները, սուբվենցիաները և համայնքներին ուղղվող այլ հատկացումները։ Պաշտոնական միջնաժամկետ տվյալների համաձայն՝ ֆինանսական համահարթեցման դոտացիաների նախատեսվող ծավալը 2024 թվականի շուրջ 85.3 մլրդ դրամից 2026 թվականին նախատեսվում էր հասցնել շուրջ 110.1 մլրդ դրամի։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համայնքների ֆինանսական կայունության և ինքնուրույնության բարձրացման այնպիսի մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, որոնք կնվազեցնեն միայն պետական փոխանցումներից կախվածությունը և կխթանեն համայնքների սեփական եկամտային ներուժի օգտագործումը։ Կարող են դիտարկվել նաև համայնքային ներդրումային ծրագրերի իրականացումը, պետական և համայնքային համաֆինանսավորումը, վարկային միջոցների ներգրավումը, երկարաժամկետ կապիտալ պլանավորումը և ֆինանսական կառավարման կարողությունների զարգացումը։ Պետական քաղաքականության փաստաթղթերում ևս ընդգծվում են համայնքների ֆինանսական վիճակի վերլուծության, վարկունակության գնահատման, վարկավորման և լրացուցիչ եկամուտների ապահովման կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել ՀՀ համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության բարձրացման, բյուջետային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման, տեղական զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորման և համայնքների միջև սոցիալ-տնտեսական տարբերությունների մեղմացմանն ուղղված քաղաքականության կատարելագործման համար։

Педагогика

Այս գիրքը նվիրված է ուսուցման կազմակերպման կոլեկտիվ եղանակի տեսական հիմքերի, մեթոդաբանական սկզբունքների և գործնական կիրառման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում ուսուցման այնպիսի կազմակերպման գաղափարն է, որի շրջանակում սովորողը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ուսուցչի կողմից փոխանցվող գիտելիքի ստացող, այլև որպես ուսումնական գործընթացի ակտիվ մասնակից և համագործակցող։ Գրքում քննարկվում են կոլեկտիվ ուսուցման ձևավորման նախադրյալները, դրա զարգացման տրամաբանությունը, հիմնական հասկացություններն ու սկզբունքները, ինչպես նաև անհատական, զույգային, խմբային և կոլեկտիվ աշխատանքի փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է ուսումնական գործընթացը կառուցել փոխօգնության, համագործակցության, փոխուսուցման և սովորողների միջև ակտիվ հաղորդակցության հիման վրա՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական առանձնահատկությունները, պատրաստվածության մակարդակը և ուսումնական գործունեության կազմակերպման տարբեր պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կոլեկտիվ աշխատանքի մեթոդներին, ուսուցչի և սովորողների դերերի վերափոխմանը, ուսումնական առաջադրանքների կազմակերպմանը, հաղորդակցական փոխազդեցությանը և սովորողների ինքնուրույնության զարգացմանը։ Տեսական դրույթները կապվում են գործնական օրինակների և մանկավարժական փորձի հետ, ինչի շնորհիվ աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ոչ միայն թեմայի գիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվողների, այլև ուսուցիչների, դասախոսների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և կրթական գործընթացի կազմակերպիչների համար։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են դասավանդման ավանդական մոդելներից դեպի համագործակցային և սովորողակենտրոն մոտեցումներ անցմամբ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու ոչ միայն կոլեկտիվ ուսուցման գաղափարական հիմքերը, այլև դրա իրականացման կոնկրետ մեխանիզմները։ Աշխատության ընդհանուր նպատակը ուսուցման արդյունավետության բարձրացման այնպիսի մոտեցումների բացահայտումն է, որոնց դեպքում կրթական գործընթացը դառնում է փոխգործակցության, համատեղ գործունեության, պատասխանատվության և գիտելիքի փոխանակման միջավայր՝ նպաստելով սովորողների ճանաչողական ակտիվության, հաղորդակցական կարողությունների, ինքնուրույնության և սոցիալական հմտությունների զարգացմանը։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է Նեմեսիոս Եմեսացու փիլիսոփայական հայացքների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցության բացահայտմանը միջնադարյան հայ փիլիսոփայական մտքի զարգացման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում վաղ քրիստոնեական շրջանի կարևոր մտածողի աշխարհայացքն է, որը ձևավորվել է անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթների և քրիստոնեական ուսմունքի փոխազդեցության պայմաններում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են մարդու բնության, հոգու, մարմնի, բանականության, կամքի, ճանաչողության և բարոյականության վերաբերյալ նրա պատկերացումները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց փիլիսոփայական հիմքերին և համակարգային փոխկապակցվածությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մարդու և հոգու մասին ուսմունքի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ գաղափարները կարևոր տեղ են զբաղեցնում նրա փիլիսոփայական ժառանգության մեջ և հետագայում տարբեր ձևերով արտացոլվել են քրիստոնեական մտածողության մեջ։ Հետազոտությունը միաժամանակ դիտարկում է, թե ինչպես են այդ գաղափարները փոխանցվել հայ մտավոր և թարգմանական միջավայր, ինչպես են ընկալվել միջնադարյան հայ հեղինակների կողմից և ինչպիսի ազդեցություն են ունեցել հայ փիլիսոփայական մտքի ձևավորման ու զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ կարող է կարևորվել նաև հայերեն թարգմանությունների, մեկնողական ավանդույթի և գաղափարների տարածման դերը՝ հնարավորություն տալով հասկանալու հայ և հունական փիլիսոփայական մտքի փոխառնչությունները։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նրանով, որ Նեմեսիոս Եմեսացու ժառանգությունը ներկայացնում է ոչ միայն որպես առանձին փիլիսոփայական համակարգ, այլև որպես միջնադարյան հայ մտավոր մշակույթի վրա ազդեցություն ունեցած գաղափարական աղբյուր։ Այն կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայության պատմությամբ, հայագիտությամբ, միջնադարյան մշակույթով, թարգմանական գրականությամբ և հայ մտքի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև ուսանողներին, հետազոտողներին և հայ փիլիսոփայական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։