Հայոց պատմություն շտեմարան 1

Economics

Գիրքը նվիրված է ոռոգման ծախսերի հաշվառման և վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Արմավիրի և Կոտայքի մարզերի ջուր օգտագործող ընկերությունների օրինակով։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջրօգտագործման տնտեսական և կազմակերպչական առանձնահատկությունները, ոռոգման համակարգերի ֆինանսական կառավարման մեխանիզմները և ծախսերի ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ջրի բաշխման և օգտագործման հաշվառման ընթացակարգերը, չափիչ սարքավորումների կիրառման արդյունավետությունը, կորուստների նվազեցման հնարավորությունները և վերահսկողության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները։ Գրքում քննարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման բարեփոխումները, սակագնային քաղաքականության ազդեցությունը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական լուծումների ներդրման հնարավորությունները՝ ուղղված համակարգի թափանցիկության և արդյունավետության բարձրացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական պայմանների առանձնահատկություններին և ջրօգտագործողների համագործակցության մեխանիզմներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ առաջարկելով ջրային տնտեսության կառավարման կատարելագործման ուղիներ։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, ջրային տնտեսության մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, գիտահետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է ներքին այրման շարժիչի հիման վրա շենքերի ջերմացրտաէներգամատակարարման համակցված համակարգերի հաշվարկի, նախագծման և օպտիմալացման մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում բազմաֆունկցիոնալ էներգետիկ համակարգի գաղափարն է, որի շրջանակում մեկ առաջնային էներգիայի աղբյուրի միջոցով հնարավոր է միաժամանակ ապահովել շենքի էլեկտրական, ջերմային և սառեցման պահանջները։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ներքին այրման շարժիչի աշխատանքի արդյունքում ստացվող էլեկտրական էներգիայի և թափոնային ջերմության արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները՝ համակարգի ընդհանուր էներգետիկ արդյունավետությունը բարձրացնելու և վառելիքի ծախսը նվազեցնելու նպատակով։ Մշակվում են համակարգի հաշվարկային մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել սարքավորումների օպտիմալ հզորությունները, աշխատանքային ռեժիմները, ջերմային և էլեկտրական բեռների համապատասխանությունը, ինչպես նաև էներգիայի արտադրության և սպառման հարաբերակցությունը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շենքի ջեռուցման, սառեցման և էլեկտրամատակարարման բեռների փոփոխականությանը, քանի որ դրանց ժամանակային անհամապատասխանությունը էական ազդեցություն ունի համակցված համակարգի արդյունավետության վրա։ Օպտիմալացման մեթոդը հնարավորություն է տալիս համակարգի տեխնիկական և էներգետիկ ցուցանիշները գնահատել ամբողջական մոտեցմամբ՝ հաշվի առնելով վառելիքի սպառումը, օգտակար էներգիայի արտադրությունը, սարքավորումների բեռնվածությունը և շահագործման արդյունավետությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև տարբեր աշխատանքային պայմանների մոդելավորումը, որը թույլ է տալիս բացահայտել համակարգի առավել արդյունավետ կառուցվածքն ու կառավարման ռեժիմները։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել շենքերի էներգամատակարարման ծախսերի նվազեցմանը, վառելիքի ավելի ռացիոնալ օգտագործմանը և առաջնային էներգիայի կորուստների կրճատմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բնակելի, հասարակական և առևտրային շենքերի էներգետիկ համակարգերի նախագծման և արդիականացման, ինչպես նաև տեղային կամ ինքնավար ջերմացրտաէներգամատակարարման համակարգերի տեխնիկատնտեսական գնահատման ընթացքում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ջերմաէներգետիկայի, էներգետիկ համակարգերի, շենքերի էներգաարդյունավետության, ներքին այրման շարժիչների և համակցված էներգարտադրության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ուսանողների կենսա-սոցիալական կարգավիճակի համալիր ուսումնասիրությանը՝ անթրոպոմետրիկ և մորֆոֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսանողական տարիքում մարդու ֆիզիկական զարգացման, մարմնի կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ վիճակի և սոցիալական միջավայրի փոխկապակցված առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել մարմնի հասակը, քաշը, մարմնի տարբեր հատվածների չափերը, մարմնի զանգվածի և համամասնությունների ցուցանիշները, ինչպես նաև այլ անթրոպոմետրիկ տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բնութագրել երիտասարդների ֆիզիկական զարգացման մակարդակը։ Միաժամանակ դիտարկվում են օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող ցուցանիշներ՝ կապված սրտանոթային, շնչառական և այլ համակարգերի աշխատանքի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունները և ֆիզիոլոգիական վիճակը։ Հատուկ նշանակություն ունի կենսաբանական և սոցիալական գործոնների համատեղ ուսումնասիրությունը, քանի որ ուսանողի ֆիզիկական վիճակի վրա կարող են ազդել սննդակարգը, շարժողական ակտիվությունը, ուսումնական ծանրաբեռնվածությունը, քնի և հանգստի ռեժիմը, կենցաղային պայմանները և սոցիալական միջավայրը։ Տարբեր ցուցանիշների համալիր վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն արձանագրել անհատական ֆիզիկական առանձնահատկությունները, այլև բացահայտել որոշակի օրինաչափություններ տարբեր խմբերի միջև և գնահատել ուսանողական միջավայրի հնարավոր ազդեցությունը օրգանիզմի զարգացման ու ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ստացված տվյալների վիճակագրական մշակումը, ցուցանիշների փոխկապակցվածության բացահայտումը և ուսանողների ֆիզիկական ու ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման չափանիշների ձևավորումը։ Նման հետազոտությունները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կրթական և առողջապահական ծրագրերի մշակման, ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացի կատարելագործման, ուսումնական ծանրաբեռնվածության օպտիմալացման և երիտասարդների առողջ ապրելակերպի խթանման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգներին, մարդաբաններին, կենսաբաններին, ֆիզիկական դաստիարակության և սպորտի մասնագետներին, առողջապահության ոլորտի հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և երիտասարդների ֆիզիկական զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։

Culture

Այս աշխատությունը նվիրված է Արթիկի շրջանի գյուղական ինքնուրույն գրադարանների 1972–1973 թվականների գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանը և ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի վիճակագրական ու կազմակերպական պատկերը։ Նյութում ամփոփվում են գյուղական գրադարանների ֆոնդերի ծավալը, ընթերցողների քանակը, գրքերի շրջանառությունը, սպասարկման գործընթացները, մշակութային և կրթական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական գրադարանների դերը բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացման, գիտելիքի տարածման, մշակութային կյանքի կազմակերպման և ընթերցանության խթանման գործում։ Ներկայացված տվյալները կարևոր աղբյուր են Արթիկի շրջանի մշակութային ենթակառուցվածքների, գրադարանային ծառայությունների զարգացման և համայնքային մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են նաև գրադարանների կազմակերպական կառուցվածքը, նյութատեխնիկական հնարավորությունները, գրքային հավաքածուների համալրման առանձնահատկությունները և ընթերցողների սպասարկման արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների, տեղական պատմության ուսումնասիրողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի խորհրդային շրջանի գրադարանային գործի, գյուղական մշակույթի և տեղեկատվական հաստատությունների զարգացման պատմությամբ։

Literature

Սոցիալ-հոգեբանական ռեալիստական պատմվածք է, որտեղ հեղինակը պատկերում է մարդու անհետացման կամ հասարակական կյանքից «աննկատ կորչելու» ողբերգական երևույթը՝ ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև սոցիալական և բարոյական իմաստով։ Գործում Նար-Դոսը ցույց է տալիս այն իրականությունը, երբ մարդը, տարբեր պատճառներով՝ աղքատություն, սոցիալական անարդարություն, ճակատագրական հարվածներ կամ հասարակական անտարբերություն, աստիճանաբար դառնում է շրջապատի համար անտեսանելի և դուրս է մնում ակտիվ կյանքից։ Ստեղծագործության կենտրոնում է մարդու ճակատագիրը՝ նրա պայքարը գոյատևման, արժանապատվության պահպանման և հասարակության մեջ իր տեղը գտնելու համար։ Հեղինակը հոգեբանական խորությամբ բացահայտում է հերոսի ներաշխարհը՝ հուսահատություն, մենակություն, կորուստի զգացում և հասարակությունից օտարացում։ Միաժամանակ ստեղծագործությունը կրում է սոցիալական քննադատության ուժեղ շերտ՝ ընդգծելով հասարակության անտարբերությունը թույլերի և ճակատագրի զոհ դարձած մարդկանց նկատմամբ։ Լեզուն պարզ է, իրատեսական և զգացմունքային նրբերանգներով հագեցած, ինչը թույլ է տալիս ուժեղ ազդեցությամբ փոխանցել գաղափարական բովանդակությունը։

Economics

Գրքում հեղինակը հանգամանորեն քննարկում է, թե ինչպես են մարդիկ՝ որպես տնտեսության հիմնական ռեսուրս, ներդրում կատարում տարբեր արտադրական գործընթացներում և ինչպիսի կարևորություն ունի մարդկային կապիտալը երկրի տնտեսական աճի, արդյունավետության ու մրցունակության բարձրացման համար։ Համբարձումյանն անդրադառնում է աշխատանքի շուկայի հիմնական մոդելներին, մարդու աշխատանքային կարողությունների զարգացումներին և դրանց վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական ու կրթական գործոններին։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում է, թե ինչպես կարող է պետությունը ու կազմակերպությունները օգտագործել մարդկային ռեսուրսները՝ բարձրացնելու աշխատուժի որակը, բարելավելու աշխատանքային պայմանները և ստեղծելու նպաստավոր միջավայր արդյունավետ աշխատանքի համար։ Հեղինակը նաև քննարկում է աշխատանքի էկոնոմիկայի գործոնները՝ աշխատաշուկայի մեխանիզմները, աշխատավարձերի ձևավորումը, գործազրկությունը, ու աշխատողների սերնդային ու մասնագիտական տարբերությունները։ Աշխատանքային հարաբերությունները վերլուծվում են ոչ միայն Հայաստանի, այլև միջազգային համատեքստում՝ ներկայացնելով մարդկային ռեսուրսների կառավարման՝ տարբեր երկրներում գործածվող մոտեցումները և դրանց հաջողությունները։ Բացի այդ, Համբարձումյանը անդրադառնում է ձեռնարկությունների աշխատանքի կառավարման ռազմավարություններին՝ ներառելով ընտրության գործընթացը, կրթությունը, որակավորման բարձրացումը, ինչպես նաև աշխատողների տրամադրած աշխատուժի ծախսերի և դրանց մաքսիմալ արդյունավետ օգտագործման մեթոդներին։ Գիրքը նաև ընդգծում է, որ աշխատողը, որպես մարդկային ռեսուրս, պետք է ընկալվի ոչ միայն որպես աշխատանքային ուժ, այլ նաև որպես արժեքավոր ռեսուրս, որը պետք է զարգացվի և ճիշտ ուղղորդվի՝ բարձրացնելու կազմակերպության ընդհանուր արդյունքներն ու մրցունակությունը։ Գրքի ընթերցողին կօգնի հասկանալ, թե ինչու և ինչպես մարդկային ռեսուրսների կառավարման ճիշտ մոտեցումները կարող են էականորեն բարելավել երկրի տնտեսությունը և կազմակերպությունների արդյունավետությունը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետներին, մենեջերներին, մասնագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են աշխատանքի էկոնոմիկայի, մարդկային ռեսուրսների կառավարման ու կազմակերպությունների կառավարման ոլորտներում։ Այն նաև արժեքավոր կլինի ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են այս ոլորտները՝ ունենալու համար ավելի լայն տեսանկյուն մարդկային ռեսուրսների կառավարումը ու աշխատանքի էկոնոմիկայի հիմունքները։