ՀՀ ռեգիոնալ քաղաքականության աշխարհագրական նախադրյալները

Лингвистика

Русский разговорный стандарт: курс лекций աշխատությունը ռուսաց լեզվի խոսակցական տարբերակի և նորմատիվ խոսքի փոխհարաբերության վերաբերյալ դասախոսությունների հավաքածու է, որը նախատեսված է լեզվաբանության ուսանողների և ռուսերենը խորացված ուսումնասիրողների համար, այն վերլուծում է խոսակցական ռուսերենի կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ քերականական պարզեցումներ, բառապաշարի ոչ պաշտոնական շերտեր, դարձվածային արտահայտություններ և ինտոնացիոն առանձնահատկություններ, գիրքը բացատրում է նաև խոսակցական նորմայի ձևավորման մեխանիզմները և դրա հարաբերակցությունը գրական լեզվի հետ, միաժամանակ ընդգծելով տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում լեզվի կիրառման սոցիալ-լեզվաբանական գործոնները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր լեզվաբանության, սոցիլինգվիստիկայի և ռուսերեն լեզվի ուսուցման համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաների մտավոր զարգացման առանձնահատկությունների և այդ գործընթացում հաղորդակցման դերի համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հոգեբանական և մանկավարժական գործոնների վրա, որոնք նպաստում են երեխայի մտածողության, խոսքի, հիշողության, ուշադրության, երևակայության, ընկալման և ճանաչողական ակտիվության զարգացմանը նախադպրոցական կրթության կարևորագույն փուլերից մեկում։ Այս տարիքը դիտարկվում է որպես ինտենսիվ զարգացման ժամանակաշրջան, երբ երեխան աստիճանաբար ընդլայնում է շրջապատող աշխարհի վերաբերյալ իր պատկերացումները, սովորում է համեմատել և դասակարգել առարկաներն ու երևույթները, բացահայտել դրանց միջև կապերը, ձևակերպել հարցեր, հիմնավորել սեփական կարծիքը և լուծել տարաբնույթ ճանաչողական խնդիրներ։ Հաղորդակցությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես մարդկանց միջև տեղեկատվության փոխանցման միջոց, այլև որպես երեխայի ճանաչողական զարգացման կարևոր սոցիալական մեխանիզմ։ Մեծահասակների և հասակակիցների հետ փոխգործակցության ընթացքում երեխան յուրացնում է նոր հասկացություններ, բառեր, վարքականոններ և խնդիրների լուծման եղանակներ, սովորում է արտահայտել սեփական մտքերը և հասկանալ ուրիշների տեսակետները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում երեխայի և մեծահասակի հաղորդակցությանը։ Ծնողների, դաստիարակների և այլ մեծահասակների հետ երկխոսությունը կարող է նպաստել հետաքրքրասիրության, հարցեր առաջադրելու ունակության և պատճառահետևանքային կապերի ընկալման զարգացմանը։ Մեծահասակի կողմից տրվող բացատրությունները, հարցերը և առաջադրանքները երեխային հնարավորություն են տալիս ընդլայնել սեփական փորձի սահմանները և աստիճանաբար յուրացնել մտածողության ավելի կազմակերպված ձևեր։ Կարևորվում է այնպիսի հաղորդակցական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ երեխան ոչ միայն ստանում է պատրաստի պատասխաններ, այլև խրախուսվում է ինքնուրույն մտածել, ենթադրություններ առաջադրել, համեմատել տարբեր հնարավորություններ և արտահայտել սեփական եզրակացությունները։ Քննության է առնվում խոսքի զարգացման և մտավոր գործունեության փոխկապակցվածությունը։ Բառապաշարի հարստացումը, քերականորեն ավելի բարդ նախադասությունների կառուցումը և կապակցված խոսքի զարգացումը հնարավորություն են տալիս երեխային ավելի ճշգրիտ ձևակերպել իր մտքերը և կազմակերպել սեփական գործողությունները։ Խոսքը աստիճանաբար դառնում է ոչ միայն հաղորդակցման, այլև մտածողության ու վարքի կարգավորման միջոց։ Երեխան սովորում է բառերով նկարագրել խնդիրը, ներկայացնել գործողությունների հաջորդականությունը, բացատրել սեփական ընտրությունը և գնահատել ստացված արդյունքը։ Առանձին ուղղությամբ ուսումնասիրվում է հասակակիցների հետ հաղորդակցության ազդեցությունը։ Համատեղ խաղերի, առաջադրանքների և առօրյա շփումների ընթացքում երեխաները ստիպված են համաձայնեցնել իրենց գործողությունները, հաշվի առնել ուրիշների կարծիքը, բացատրել սեփական մտադրությունները և լուծել առաջացող տարաձայնությունները։ Այս գործընթացները կարող են նպաստել մտածողության ճկունությանը, սեփական և ուրիշի տեսակետների տարբերակմանը, համագործակցային հմտությունների և սոցիալական ճանաչողության զարգացմանը։ Հասակակիցների հետ շփումը ստեղծում է իրավիճակներ, որոնցում երեխան ոչ միայն կրկնում է մեծահասակներից ստացած գիտելիքները, այլև ակտիվորեն օգտագործում և վերափոխում է դրանք։ Կարևոր տեղ է հատկացվում խաղային գործունեությանը, քանի որ նախադպրոցական տարիքում խաղը սերտորեն կապված է ճանաչողական և սոցիալական զարգացման հետ։ Դերային, կառուցողական և կանոններով խաղերի ընթացքում երեխան սովորում է գործել երևակայական իրավիճակում, պահպանել որոշակի կանոններ, պլանավորել գործողությունները և համագործակցել մյուս մասնակիցների հետ։ Հաղորդակցությունը խաղային գործընթացում օգնում է զարգացնել խոսքային ակտիվությունը, երևակայությունը, խնդիրների լուծման կարողությունը և իրավիճակը տարբեր տեսանկյուններից դիտարկելու ունակությունը։ Քննության են առնվում նաև երեխայի ճանաչողական հետաքրքրությունների ձևավորման պայմանները։ Մեծահասակների արձագանքը երեխայի հարցերին, քննարկումների կազմակերպումը, համատեղ դիտարկումները, պատմությունների ընթերցումն ու քննարկումը, փորձարարական և ստեղծագործական առաջադրանքները կարող են նպաստել նոր գիտելիքներ ձեռք բերելու ներքին պահանջմունքի զարգացմանը։ Հատկապես կարևոր է հաղորդակցության երկխոսային բնույթը, երբ երեխան հանդես է գալիս որպես ակտիվ մասնակից և հնարավորություն է ստանում հարցնելու, պատասխանելու, վիճարկելու, բացատրելու ու սեփական փորձը կապելու նոր տեղեկատվության հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մտավոր զարգացման անհատական տարբերություններին։ Երեխաները կարող են տարբերվել խոսքի զարգացման մակարդակով, ուշադրության կայունությամբ, մտածողության արագությամբ, հետաքրքրություններով և հաղորդակցական ակտիվությամբ։ Այդ պատճառով արդյունավետ մանկավարժական փոխգործակցությունը պահանջում է հաշվի առնել յուրաքանչյուր երեխայի զարգացման առանձնահատկությունները և ընտրել համապատասխան հաղորդակցական ձևեր։ Ուսումնասիրվում է նաև հուզականորեն բարենպաստ հաղորդակցման միջավայրի նշանակությունը։ Երբ երեխան իրեն ազատ է զգում հարցեր տալու, սխալվելու և սեփական կարծիքն արտահայտելու հարցում, մեծանում է նրա մասնակցությունը ճանաչողական գործունեությանը։ Հաղորդակցության որակը կարող է ազդել ինքնավստահության, նախաձեռնողականության և ուսուցման նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորման վրա։ Քննության են առնվում ընտանիքի և նախադպրոցական կրթական հաստատության փոխլրացնող դերերը։ Ընտանեկան հաղորդակցությունը երեխային տալիս է առօրյա փորձի, արժեքների և լեզվական զարգացման կարևոր հիմք, իսկ մանկապարտեզը ստեղծում է ավելի լայն սոցիալական միջավայր՝ տարբեր երեխաների ու մեծահասակների հետ համագործակցելու համար։ Այս երկու միջավայրերի միջև հետևողական կապը կարող է նպաստել երեխայի ճանաչողական և հաղորդակցական զարգացման առավել ներդաշնակ ընթացքին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել երեխաների վարքի դիտարկման, զրույցների, հոգեբանական առաջադրանքների, փորձարարական իրավիճակների և մանկավարժական աշխատանքի արդյունքների համեմատական գնահատման մեթոդներ։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել մտավոր զարգացման տարբեր ցուցանիշները և պարզել, թե հաղորդակցության բնույթն ու ինտենսիվությունն ինչպես են կապված ճանաչողական առաջընթացի հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում դպրոցական ուսուցմանը պատրաստվածության խնդրին։ Ավագ նախադպրոցական տարիքում զարգացած խոսքը, ուշադրությունը, տրամաբանական գործողությունները, հրահանգները հասկանալու կարողությունը, հարցեր տալու և համագործակցելու հմտությունները կարևոր հիմք են հետագա ուսումնական գործունեության համար։ Հաղորդակցական փորձը երեխային օգնում է սովորել լսել ուրիշներին, հասկանալ առաջադրանքը, ներկայացնել սեփական պատասխանը և մասնակցել համատեղ ճանաչողական աշխատանքին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է մտավոր զարգացման և սոցիալական փոխգործակցության միջև կապերի բացահայտմամբ, իսկ կիրառական նշանակությունը՝ նախադպրոցական կրթության մեջ երեխաների ճանաչողական ակտիվությունը խթանող հաղորդակցական պայմանների կատարելագործման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանկական և զարգացման հոգեբանության մասնագետների, նախադպրոցական մանկավարժների, դաստիարակների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մրգերի չորացման տեխնոլոգիայի և այդ գործընթացում կիրառվող տեխնիկական միջոցների հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մրգերի պահպանման նպատակով խոնավության հեռացման գործընթացն է, դրա արդյունավետության վրա ազդող տեխնոլոգիական գործոնները և չորացման համար նախատեսված սարքավորումների ու աշխատանքային ռեժիմների ընտրության հիմնավորումը։ Մրգերի չորացումը դիտարկվում է որպես գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման կարևոր եղանակ, որը հնարավորություն է տալիս երկարացնել արտադրանքի պահպանման ժամկետը, նվազեցնել փչացման վտանգը և տարվա տարբեր ժամանակահատվածներում ապահովել մրգային հումքի օգտագործման հնարավորությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր տեսակի մրգերի ֆիզիկական, մեխանիկական և կենսաքիմիական առանձնահատկությունները, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն չորացման ընթացքի և վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Հումքի տեսակը, հասունության աստիճանը, պտղի չափերը, հյուսվածքի կառուցվածքը, սկզբնական խոնավությունը և շաքարների ու այլ լուծվող նյութերի պարունակությունը կարող են պայմանավորել ջրի հեռացման արագությունը և անհրաժեշտ տեխնոլոգիական ռեժիմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է չորացման գործընթացի տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում է մրգային հյուսվածքից խոնավության հեռացման մեխանիզմը, ջերմության և զանգվածի փոխանցման փոխազդեցությունը, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանի, հարաբերական խոնավության և օդի շարժման արագության ազդեցությունը գործընթացի ինտենսիվության վրա։ Այս գործոնների օպտիմալ համադրումը կարևոր է չորացման ժամանակը նվազեցնելու և միաժամանակ արտադրանքի որակական հատկությունները պահպանելու համար։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի նախնական պատրաստմանը։ Մրգերի լվացումը, տեսակավորումը, մաքրումը, կտրատումը, կորիզների հեռացումը և անհրաժեշտության դեպքում նախնական մշակման այլ գործողություններ կարող են էապես ազդել չորացման հավասարաչափության և արագության վրա։ Կտորների չափերի և ձևի ճիշտ ընտրությունը նպաստում է խոնավության ավելի միատեսակ հեռացմանը և թույլ է տալիս արդյունավետ օգտագործել չորացման սարքավորման աշխատանքային ծավալը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է չորացման տարբեր տեխնոլոգիական եղանակների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Կարող են դիտարկվել բնական, կոնվեկտիվ, ջերմային, արևային և այլ մեթոդներ՝ գնահատելով դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս վերահսկել ջերմաստիճանը, օդի շարժը և խոնավության հեռացման արագությունը՝ ստանալով ավելի կայուն և կանխատեսելի արդյունք։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նաև չորացման սարքավորումների կառուցվածքային և տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Դրանց արդյունավետությունը պայմանավորված է աշխատանքային խցիկի չափերով, օդի շրջանառության համակարգով, ջերմության փոխանցման եղանակով, ջերմաստիճանի կարգավորման հնարավորություններով, բեռնման հզորությամբ և էներգիայի ծախսով։ Տեխնիկական միջոցների պարամետրերի հիմնավորումը պետք է իրականացվի՝ հաշվի առնելով ինչպես մշակվող հումքի քանակը, այնպես էլ պահանջվող չորացման ռեժիմը և արտադրողականությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի էներգաարդյունավետության գնահատումը։ Չորացման գործընթացը կարող է պահանջել զգալի քանակությամբ ջերմային էներգիա, ուստի սարքավորման նախագծման և շահագործման ժամանակ անհրաժեշտ է նվազեցնել ջերմային կորուստները և հնարավորինս արդյունավետ օգտագործել մատակարարվող էներգիան։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել ջերմամեկուսացման, օդի վերաշրջանառության, ջերմափոխանակության և ջերմաստիճանի ավտոմատ կառավարման տարբեր լուծումներ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերջնական արտադրանքի որակի գնահատումը։ Չորացման պայմանները պետք է ընտրվեն այնպես, որ ստացված մրգերը պահպանեն հնարավորինս լավ գույնը, համը, բույրը, կառուցվածքը և սննդային արժեքը։ Չափազանց բարձր ջերմաստիճանը կամ ոչ ճիշտ ընտրված չորացման տևողությունը կարող են հանգեցնել արտադրանքի անցանկալի մգացման, կառուցվածքային փոփոխությունների և որոշ արժեքավոր բաղադրիչների կորստի։ Հետևաբար տեխնոլոգիական ռեժիմի ընտրությունը դիտարկվում է որպես արտադրողականության և որակի միջև օպտիմալ հավասարակշռության խնդիր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են իրականացվել փորձարարական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր ջերմաստիճանների, օդի արագությունների, բեռնվածությունների և չորացման տևողությունների պայմաններում։ Ստացված տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս կառուցել չորացման կինետիկան բնութագրող կախվածություններ, որոշել գործընթացի առավել արդյունավետ ռեժիմները և գնահատել տեխնիկական միջոցների արտադրողականությունը։ Փորձարարական արդյունքների հիման վրա հնարավոր է հիմնավորել սարքավորումների կառուցվածքային և աշխատանքային հիմնական պարամետրերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մրգերի չորացման գործընթացի ավտոմատացմանն ու կառավարմանը։ Ջերմաստիճանի, խոնավության և օդի հոսքի վերահսկման համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ պահպանել սահմանված ռեժիմները, նվազեցնել մարդկային գործոնի ազդեցությունը և բարձրացնել արտադրանքի խմբաքանակների միջև որակի կայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է սննդի տեխնոլոգիայի, ջերմա- և զանգվածափոխանակության, գյուղատնտեսական ճարտարագիտության և սարքաշինության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել մրգերի չորացման առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական ռեժիմներն ու դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնիկական միջոցների պարամետրերը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման ձեռնարկություններում, ֆերմերային տնտեսություններում և մրգերի պահպանման ու վերամշակման փոքր ու միջին արտադրություններում՝ նպաստելով էներգախնայող, արդյունավետ և որակյալ չորացման գործընթացների կազմակերպմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է պատանի լողորդների հատուկ ֆիզիկական և շարժողական պատրաստականության գնահատման, մարզական ցուցանիշների վերլուծության և լողի արագության կանխատեսման գիտամեթոդական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում երիտասարդ մարզիկների պատրաստվածության այն առանձնահատկություններն են, որոնք անմիջականորեն կապված են ջրային միջավայրում շարժումների արդյունավետության, տեխնիկական հմտությունների և մրցակցային արդյունքների ձևավորման հետ։ Քննվում են ուժային, արագային, դիմացկունության և կոորդինացիոն ընդունակությունները, ինչպես նաև լողի տեխնիկայի տարբեր բաղադրիչների նշանակությունը մարզական արդյունքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատանի մարզիկների տարիքային զարգացման առանձնահատկություններին, քանի որ ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ հնարավորությունները դեռևս գտնվում են բնական աճի ու ձևավորման փուլում, և դրանց գնահատումը պահանջում է տարիքին համապատասխան մոտեցում։ Հատուկ պատրաստականության ուսումնասիրությունը կարող է ներառել մարզական գործունեությունը բնութագրող տարբեր ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն՝ հնարավորություն տալով գնահատել մարզիկի անհատական առաջընթացը և պատրաստվածության տարբեր բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը։ Լողի արագության կանխատեսումը դիտարկվում է որպես վիճակագրական և մանկավարժական գնահատման խնդիր, որի դեպքում ուսումնասիրվում է տարբեր չափելի ցուցանիշների և մրցակցային արդյունքների միջև կապը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են առավել տեղեկատվական լինել հետագա մարզական արդյունքների գնահատման համար՝ միաժամանակ հաշվի առնելով աճի, զարգացման և մարզական փորձի անհատական տարբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկումներ, տարիքին համապատասխան ֆիզիկական պատրաստվածության գնահատումներ, մրցակցային արդյունքների ուսումնասիրություն և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս կատարելագործել մարզիկների պատրաստվածության վերահսկման համակարգը և ավելի հիմնավորված գնահատել նրանց զարգացման դինամիկան՝ առանց կանխատեսումները դիտարկելու որպես անփոփոխ արդյունք։ Աշխատանքը կարևորում է պատանի մարզիկների առողջ զարգացման, անհատական առանձնահատկությունների և անվտանգ մարզական գործընթացի հաշվառումը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սպորտային մանկավարժության, լողի տեսության, տարիքային ֆիզիոլոգիայի և մարզական չափումների մոտեցումները՝ պատանի լողորդների պատրաստվածության գնահատման և մարզական արդյունքների կանխատեսման գիտական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փողի զանգվածի ծավալի և շրջանառության մեջ գտնվող դրամանիշերի անվանական կառուցվածքի կանխատեսման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տնտեսության դրամական պահանջարկի գնահատումը, դրամաշրջանառության փոփոխությունների օրինաչափությունների բացահայտումը և ապագա ժամանակահատվածների համար համապատասխան կանխատեսումների ձևավորումն է։ Փողի զանգվածը դիտարկվում է որպես երկրի դրամավարկային համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի փոփոխությունները փոխկապակցված են տնտեսական ակտիվության, գների ընդհանուր մակարդակի, բնակչության ու կազմակերպությունների դրամական վարքագծի, ֆինանսական համակարգի զարգացման և այլ մակրոտնտեսական գործոնների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր դրամական ագրեգատների շարժընթացը, դրանց կառուցվածքային հարաբերակցությունները և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները՝ վիճակագրական ու տնտեսաչափական մեթոդների միջոցով բացահայտելով հիմնական միտումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կանխիկ դրամաշրջանառությանը և դրամանիշերի անվանական կազմին, քանի որ շրջանառության համար անհրաժեշտ տարբեր անվանական արժեքների թղթադրամների ու մետաղադրամների քանակի ճիշտ գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի կանխիկ դրամի պահանջարկի արդյունավետ սպասարկման համար։ Կանխատեսման ընթացքում կարող են հաշվի առնվել բնակչության եկամուտների, սպառողական ծախսերի, գնային փոփոխությունների, վճարային սովորությունների և անկանխիկ վճարումների տարածման ազդեցությունները։ Կարևոր ուղղություն է կանխատեսման տարբեր մոդելների համեմատական գնահատումը՝ պարզելու, թե դրանցից որոնք են առավել համապատասխան տնտեսական ցուցանիշների և դրամաշրջանառության փոփոխությունների նկարագրման համար։ Ժամանակային շարքերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու երկարաժամկետ միտումները, սեզոնային տատանումները և կարճաժամկետ շեղումները, որոնք կարող են ազդել կանխիկ դրամի պահանջարկի վրա։ Դրամանիշերի կառուցվածքի կանխատեսումը կարող է նպաստել նաև կանխիկ միջոցների թողարկման, պահուստավորման, տեղափոխման և շրջանառության կազմակերպման հետ կապված գործընթացների ավելի արդյունավետ պլանավորմանը։ Միաժամանակ տնտեսական միջավայրի փոփոխականությունը պայմանավորում է կանխատեսումների պարբերական վերանայման անհրաժեշտությունը, քանի որ ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացումը և վճարային վարքագծի փոփոխությունները կարող են աստիճանաբար վերափոխել կանխիկ և անկանխիկ դրամի հարաբերակցությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դրամավարկային տնտեսագիտության, վիճակագրական վերլուծության, տնտեսաչափական կանխատեսման և դրամաշրջանառության կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել Հայաստանի դրամական համակարգի պահանջների գնահատման և կանխատեսման գիտականորեն հիմնավորված մեթոդական շրջանակ։