ՀՀ տարածքի բնական աղետների պոտենցիալ վտանգավորության և խոցելիության համալիր ուսումնասիրության սկզբունքները ռիսկի գնահատման նպատակով

Литература

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ աշուղական արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչ Ջիվանու երգաստեղծության ընտրանին՝ արտացոլելով նրա ստեղծագործական մտածողության, բանաստեղծական լեզվի և երաժշտական արտահայտչաձևերի առանձնահատկությունները։ Ջիվանու երգերում միահյուսվում են անձնական ապրումները, սիրային զգացմունքները, մարդկային հարաբերությունների նկարագրությունը և հասարակական կյանքի վերաբերյալ խորհրդածությունները։ Նրա ստեղծագործություններին բնորոշ են ժողովրդին հասկանալի լեզուն, պատկերավոր խոսքը, հուզական անմիջականությունն ու երգեցիկ կառուցվածքը, որոնք նպաստել են դրանց տարածմանը և պահպանմանը ժողովրդական միջավայրում։ Երգերի թեմատիկ շրջանակը կապված է սիրո, կարոտի, հավատարմության, ուրախության, վշտի, մարդկային արժանապատվության, բարության և արդարության գաղափարների հետ։ Աշուղական ավանդույթի շրջանակում բանաստեղծական խոսքը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գրական ստեղծագործություն, այլև որպես երաժշտական կատարման և բանավոր փոխանցման միջոց։ Ջիվանու արվեստը կարևոր դեր ունի հայ ժողովրդական երգարվեստի զարգացման պատմության մեջ՝ միավորելով անհատական ստեղծագործական ձիրքը և ժողովրդի կենսափորձից սնվող գեղարվեստական մտածողությունը։ Ժողովածուն արժեքավոր աղբյուր է աշուղական պոեզիայի, հայ ժողովրդական երաժշտության, 19-րդ դարի գրական լեզվի և ազգային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի ցանցերում էներգետիկ կորուստների նվազեցման մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը՝ լարման կարգավորման միջոցով, դիտարկելով այն որպես էլեկտրամատակարարման արդյունավետության բարձրացման և համակարգի կայուն աշխատանքի ապահովման կարևոր ուղղություն։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են էներգիայի կորուստների հիմնական տեսակները՝ ակտիվ և ռեակտիվ կորուստները, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառները բաշխիչ և փոխանցման ցանցերում՝ կապված լարման անկման, բեռնվածության անհավասար բաշխման և ռեակտիվ հզորության անբավարար փոխհատուցման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լարման կարգավորման մեթոդներին՝ ներառյալ տրանսֆորմատորների կարգավորվող թափանցիկ կոճերի (tap changers) կիրառումը, կոնդենսատորային բատերի օգտագործումը, ավտոմատ լարման կարգավորման համակարգերը և խելացի ցանցերի (smart grid) տեխնոլոգիաները, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում օպտիմալացնել էներգիայի հոսքերը և նվազեցնել տեխնիկական կորուստները։ Քննարկվում են նաև համակարգի մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալ կառավարման մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել լարման փոփոխության ազդեցությունը էներգետիկ արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ լարման կարգավորման վրա հիմնված էներգակորուստների նվազեցման մեթոդները հանդիսանում են ժամանակակից էներգետիկ համակարգերի արդյունավետության բարձրացման կարևոր գործիք և ունեն նշանակալի կիրառական արժեք:

Английский

Աշխատությունը նախատեսված է անգլերենի և հայերենի քերականական կառուցվածքների ուսուցման ու համադրման համար։ Երկու լեզուների զուգահեռ ներկայացումը սովորողին հնարավորություն է տալիս հասկանալու դրանց ընդհանուր և տարբերակիչ առանձնահատկությունները, համեմատելու բառերի ձևափոխության, նախադասության կառուցման և քերականական կապերի արտահայտման եղանակները։ Նման ձեռնարկները կարևոր նշանակություն ունեն օտար լեզվի ուսումնառության ընթացքում, քանի որ մայրենի լեզվի քերականական գիտելիքը կարող է ծառայել որպես հենարան՝ նոր լեզվի կանոններն ավելի գիտակցված յուրացնելու համար։ Անգլերենի և հայերենի համադրությունը կարող է օգնել ճանաչելու այն դեպքերը, երբ երկու լեզուներում միևնույն իմաստն արտահայտվում է տարբեր քերականական միջոցներով, ինչպես նաև կանխելու մայրենի լեզվի կառուցվածքների մեխանիկական փոխանցումը օտար լեզվին։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես հայերենով անգլերենի ուսուցման վաղ շրջանի կարևոր ուսումնական նյութ, որն արտացոլում է լեզուների միջև հաղորդակցության և օտար լեզուների նկատմամբ հետաքրքրության աճը։ Այն արժեքավոր է հայերեն լեզվով օտար լեզվի դասավանդման պատմության, համեմատական լեզվաբանության և 19-րդ դարի կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է լայնաշերտ բազմակապուղային կապի համակարգերում փոխանցման ընթացքում աղավաղված ազդանշանների վերականգնման մեթոդների մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են ժամանակակից հեռահաղորդակցական համակարգերում ազդանշանների փոխանցման առանձնահատկությունները, կապուղիների թողունակության, աղմուկների, միջամտությունների և փոխանցման միջավայրի փոփոխական բնութագրերի ազդեցությունը տեղեկատվության ընդունման որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազդանշանների աղավաղման հիմնական պատճառներին, բազմակապուղային համակարգերում առաջացող փոխադարձ խանգարումներին, հաճախականային և ժամանակային բնութագրերի փոփոխություններին, ինչպես նաև փոխանցված տեղեկատվության ճշգրիտ վերականգնման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են թվային ազդանշանների մշակման, զտման, հավասարեցման և խանգարումների փոխհատուցման մաթեմատիկական ու ալգորիթմական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ադապտիվ զտիչների, օպտիմալ գնահատման, վիճակագրական վերլուծության և ազդանշանների վերականգնման իտերացիոն մեթոդների կիրառման հնարավորություններին։ Կարևորվում են կապուղիների բնութագրերի գնահատումը, աղմուկի պայմաններում օգտակար ազդանշանի առանձնացումը, վերականգնման սխալների նվազեցումը և համակարգերի աշխատանքի կայունության ապահովումը։ Դիտարկվում են նաև մշակվող ալգորիթմների հաշվողական բարդության, իրական ժամանակում կիրառման և տարբեր հաղորդակցական միջավայրերին հարմարվելու խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում նշանակալի տեղ կարող են զբաղեցնել մաթեմատիկական մոդելավորումը, համակարգչային փորձարկումները և վերականգնման մեթոդների արդյունավետության համեմատական գնահատումը։ Թեման արդիական է անլար հաղորդակցության, լայնաշերտ տվյալների փոխանցման, բազմակապուղային հեռահաղորդակցական ցանցերի և թվային կապի տեխնոլոգիաների զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռադիոտեխնիկայի, հեռահաղորդակցության, ազդանշանների թվային մշակման և տեղեկատվական համակարգերի մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Տնտեսագիտական, ներդրումային քաղաքականության և հանրային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներքին ներդրումների խթանման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման գործում պետական կառավարման համակարգի դերի գնահատմանը։ Քննության են առնվում ներքին ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց ձևավորման աղբյուրները, կապիտալի կուտակման գործընթացները և ներդրումային ակտիվության նշանակությունը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության խնայողությունների, ձեռնարկությունների սեփական միջոցների, ֆինանսական կազմակերպությունների ռեսուրսների և պետական ներդրումների ներգրավման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ներդրումային միջավայրի ձևավորման վրա ազդող իրավական, վարչարարական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև ներդրումային գործունեությունը սահմանափակող հիմնական խոչընդոտները։ Քննարկվում են պետական տնտեսական քաղաքականության, հարկային խթանների, ֆինանսավորման մատչելիության, սեփականության իրավունքի պաշտպանության և գործարար միջավայրի բարելավման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային քաղաքականության առանձնահատկությունները, հանրային կառավարման մարմինների գործառույթները, պետական աջակցության ծրագրերը և ներդրումային գործընթացների կարգավորման միջազգային փորձը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, ենթակառուցվածքային ներդրումներին, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության ֆինանսավորմանը և տարածաշրջանային ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Կարևորվում է հանրային կառավարման համակարգի արդյունավետության, թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացումը՝ ներքին ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման և երկարաժամկետ ներդրումային ակտիվության խթանման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման, ներդրումների տնտեսագիտության, պետական ֆինանսների, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային միջավայրի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է հեղուկ բյուրեղներում և ներկանյութերով հարստացված հեղուկբյուրեղային համակարգերում լույսի բևեռացման վիճակի տարածական փոփոխությունների և դրանց հիմքում ընկած օպտիկական երևույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում լույսի և անիզոտրոպ միջավայրի փոխազդեցությունն է, որի ընթացքում ճառագայթման բևեռացման բնութագրերը կարող են փոփոխվել՝ կախված հեղուկ բյուրեղի մոլեկուլային կառուցվածքից, կողմնորոշման վիճակից, օպտիկական անիզոտրոպությունից և տարածման ուղղությունից։ Քննության են առնվում բևեռացման վիճակի էվոլյուցիան և դրա տարածական բաշխման օրինաչափությունները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե հեղուկբյուրեղային միջավայրի կառուցվածքային հատկություններն ինչպես են ազդում անցնող կամ փոխազդող լուսային ալիքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներկանյութային խառնուրդների ազդեցությանը, քանի որ լրացուցիչ օպտիկապես ակտիվ բաղադրիչների ներմուծումը կարող է փոփոխել համակարգի կլանման, բեկման, անիզոտրոպիայի և լուսային արձագանքի բնութագրերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել մաքուր և ներկանյութ պարունակող հեղուկ բյուրեղների օպտիկական հատկությունների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելով խառնուրդի բաղադրության և միջավայրի կառուցվածքի ազդեցությունը բևեռացման տարածական դինամիկայի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում երևույթների տեսական նկարագրությունը և փորձարարական արդյունքների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լույսի տարածման ընթացքում բևեռացման փոփոխությունները պայմանավորող հիմնական ֆիզիկական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում են նաև արտաքին ազդեցությունների հետևանքով հեղուկ բյուրեղների մոլեկուլային կողմնորոշման հնարավոր փոփոխությունները և դրանց արտացոլումը համակարգի օպտիկական արձագանքում։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ֆոտոնիկայի և օպտոէլեկտրոնիկայի համար, քանի որ հեղուկ բյուրեղների կառավարելի օպտիկական հատկությունները հնարավորություն են տալիս մշակելու լույսի բևեռացումը, ինտենսիվությունը և տարածական բնութագրերը վերահսկող տարրեր։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է հեղուկ բյուրեղների ֆիզիկայի, բևեռացման օպտիկայի և ֆոտոնիկայի մոտեցումները՝ նպաստելով բարդ անիզոտրոպ միջավայրերում լույսի տարածման և նյութի հետ փոխազդեցության օրինաչափությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։