Հին Հայաստանի ապակին (I–IV դարեր)

Лингвистика

Լեզվաբանական և տրամաբանական-իմաստաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուսաց լեզվում կոնյունկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ լեզվական կառույցների կառուցվածքային ու իմաստային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում լեզվական միավորների միջև տրամաբանական հարաբերությունների արտահայտման միջոցները, շարահյուսական կառույցների ձևավորման սկզբունքները և դրանց իմաստաբանական գործառույթները հաղորդակցական տարբեր իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համադասական և ստորադասական կապակցություններին, միավորող, տրոհական ու պայմանահետևանքային հարաբերությունների արտահայտմանը, ինչպես նաև համապատասխան շաղկապների և շարահյուսական միջոցների կիրառությանը։ Վերլուծվում են կոնյունկցիայի, դիզյունկցիայի և իմպլիկացիայի տրամաբանական հասկացությունների ու դրանց լեզվական դրսևորումների փոխհարաբերությունները՝ հաշվի առնելով բնական լեզվի իմաստային բազմազանությունը։ Քննարկվում են նաև նախադասությունների կառուցվածքային կազմակերպման, բաղադրիչների իմաստային փոխկապակցվածության, համատեքստային պայմանավորվածության և արտահայտությունների մեկնաբանման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ռուսաց լեզվի բառային ու շարահյուսական միջոցների համեմատական վերլուծության, տրամաբանական ձևայնացման և կառուցվածքային-իմաստաբանական նկարագրության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում լեզվական կառույցների բազմիմաստությանը, տրամաբանական և հաղորդակցական նշանակությունների տարբերակմանը, ինչպես նաև լեզվի կառուցվածքի ու մտածողության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի քերականության, ընդհանուր լեզվաբանության, ձևական իմաստաբանության, տրամաբանության և շարահյուսության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Философия

Փիլիսոփայական և մեթոդաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մեկնաբանության մեթոդի տեսական հիմքերի, պատմական զարգացման և փիլիսոփայական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մեկնաբանության հասկացությունը, դրա դերը ճանաչողության գործընթացում, իմաստի բացահայտման սկզբունքները և տեքստի, լեզվի ու մարդկային փորձառության ըմբռնման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հերմենևտիկայի՝ որպես մեկնաբանության տեսության և մեթոդաբանության ձևավորմանը, դրա զարգացման հիմնական փուլերին և փիլիսոփայական մտածողության մեջ ունեցած նշանակությանը։ Վերլուծվում են մեկնաբանության և հասկացման փոխհարաբերությունները, նախնական գիտելիքների, պատմական համատեքստի, լեզվական կառուցվածքների և մշակութային պայմանների ազդեցությունը իմաստի ձևավորման ու ընկալման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են հերմենևտիկական շրջանի, մասի և ամբողջի փոխկապակցվածության, մեկնաբանողի և մեկնաբանվող նյութի հարաբերության, ինչպես նաև օբյեկտիվության ու սուբյեկտիվության հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մեկնաբանության մեթոդի կիրառման հնարավորությունները փիլիսոփայության, պատմագիտության, գրականագիտության, մշակութաբանության և հումանիտար այլ գիտությունների ոլորտներում։ Անդրադարձ է կատարվում մեկնաբանության փիլիսոփայական նշանակությանը գիտելիքի ձևավորման, մարդկային հաղորդակցության, մշակութային արժեքների ըմբռնման և պատմական փորձառության իմաստավորման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության պատմության, հերմենևտիկայի, իմացաբանության, գիտության մեթոդաբանության և հումանիտար գիտությունների տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Политология

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի տասնմեկերորդ նիստի արձանագրությունները՝ պահպանելով ժողովի գործունեության և քննարկումների փաստագրական պատկերը։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է Կոստանդնուպոլսի հայ ազգային կառույցների պատմության, համայնքային ինքնակառավարման և հասարակական կյանքի կազմակերպման ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժողովական աշխատանքի ընթացքի, օրակարգային հարցերի քննարկման և մասնակիցների արտահայտած դիրքորոշումների մասին։ Դրանցում արտացոլված նյութը կարող է լույս սփռել համայնքի առջև ծառացած խնդիրների, կառավարման հարցերի և ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեության առանձնահատկությունների վրա։ Նման փաստաթղթերը կարևոր են նաև ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների, վարչական լեզվի, ժողովական ընթացակարգերի և որոշումների ընդունման մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ոչ միայն վերականգնելու առանձին նիստերի ընթացքը, այլև դիտարկելու ազգային հաստատությունների դերը հայ համայնքի կազմակերպական կյանքում։ Հրատարակությունն արժեքավոր նյութ է հայոց պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայության հասարակական կյանքով և ազգային կառույցների ձևավորման ու զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է փորձարարական երկարատև ճզմման համախտանիշի պայմաններում մոնոնուկլեար ֆագոցիտների համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում օրգանիզմի պաշտպանական համակարգի այն բջիջներն են, որոնք մասնակցում են վնասված հյուսվածքների մաքրմանը, օտարածին մասնիկների հեռացմանը, բորբոքային գործընթացների կարգավորմանը և իմունային պատասխանի ձևավորմանը։ Երկարատև ճզմման համախտանիշը ծանր տրավմատիկ վիճակ է, որի ժամանակ հյուսվածքների երկարատև մեխանիկական սեղմումը կարող է առաջացնել տեղային և համակարգային մի շարք խանգարումներ։ Աշխատանքում այդ գործընթացները դիտարկվում են հատկապես մոնոնուկլեար ֆագոցիտների համակարգի գործունեության տեսանկյունից՝ փորձելով բացահայտել, թե ինչպես է ծանր մեխանիկական վնասվածքն ազդում այդ համակարգի բջիջների քանակական, կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վնասվածքի զարգացման տարբեր փուլերում ֆագոցիտային համակարգի արձագանքի ուսումնասիրությունը։ Հյուսվածքային վնասումը, բջիջների քայքայումը և նյութափոխանակային խանգարումները կարող են առաջացնել բորբոքային միջնորդների ակտիվացում և փոխել իմունային համակարգի բջիջների գործունեությունը։ Մոնոնուկլեար ֆագոցիտները, ներառյալ մոնոցիտներն ու մակրոֆագները, այդ գործընթացում մասնակցում են վնասված հատվածների մաքրմանը և բորբոքային պատասխանի ձևավորմանն ու հետագա կարգավորմանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այդ բջիջների մասնակցությունը պաթոլոգիական գործընթացների զարգացման տարբեր փուլերում և գնահատել դրանց արձագանքի օրինաչափությունները։ Փորձարարական մոդելի կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերահսկվող պայմաններում հետևել օրգանիզմում տեղի ունեցող փոփոխություններին և համեմատել տարբեր ժամանակահատվածներում ստացված ցուցանիշները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել արյան և հյուսվածքների բջջային կազմի փոփոխությունները, ֆագոցիտային ակտիվության դրսևորումները, ներքին օրգանների վիճակը և բորբոքային գործընթացների հետ կապված ձևաբանական փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն օրգաններին և համակարգերին, որոնք կարող են առավել զգայուն արձագանքել ծանր տրավմային և դրա հետևանքով առաջացող համակարգային փոփոխություններին։ Հետազոտության նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ երկարատև ճզմման համախտանիշի դեպքում տեղային վնասվածքը կարող է վերածվել ամբողջ օրգանիզմն ընդգրկող բարդ պաթոֆիզիոլոգիական գործընթացի։ Հյուսվածքների վնասման հետևանքով առաջացող նյութերի ներթափանցումը շրջանառություն, բորբոքային արձագանքը և օրգանների երկրորդային ախտահարումները կարող են փոխկապակցված կերպով ազդել իմունային համակարգի գործունեության վրա։ Այդ համատեքստում մոնոնուկլեար ֆագոցիտների համակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր է հիվանդության զարգացման մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալման համար։ Աշխատանքում կարող են քննարկվել նաև ֆագոցիտների համակարգի և այլ պաշտպանական մեխանիզմների փոխազդեցությունները՝ ընդգծելով բնածին իմունային պատասխանի դերը ծանր վնասվածքների ժամանակ։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե որ փուլերում են առավել արտահայտված ֆագոցիտային համակարգի փոփոխությունները և ինչպես են դրանք կապված ընդհանուր պաթոլոգիական գործընթացի ընթացքի հետ։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ծանր մեխանիկական վնասվածքների ժամանակ օրգանիզմի պաշտպանական արձագանքի առանձնահատկությունների բացահայտմանը և հետագա ախտորոշիչ ու բուժական մոտեցումների գիտական հիմնավորմանը։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է Անիի հնագիտական արշավախմբի 1907 թվականի՝ վեցերորդ արշավի ընթացքում հայտնաբերված հնագիտական առարկաների գրանցամատյանը։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է Անիի հնավայրի նյութական մշակույթի, հնագիտական ուսումնասիրության պատմության և քաղաքի բազմաշերտ անցյալի հետազոտության համար։ Գրքում համակարգված կերպով ներկայացվում են պեղումների ընթացքում հայտնաբերված հնության առարկաները՝ դրանց վերաբերյալ հնարավոր նկարագրություններով և նույնականացման տվյալներով, ինչը թույլ է տալիս պատկերացում կազմել արշավախմբի աշխատանքի արդյունքների և հավաքված հնագիտական նյութի բնույթի մասին։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկություններից է հնագիտական գտածոների գրանցման և դասակարգման սկզբունքը, քանի որ նման կատալոգները հնարավորություն են տալիս ոչ միայն պահպանել առանձին առարկաների մասին տեղեկությունը, այլև հետագայում դրանք համադրել այլ պեղումների նյութերի, թանգարանային հավաքածուների և Անիի հնագիտական ուսումնասիրությունների հետ։ Նյութը հատկապես կարևոր է Անիի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ քաղաքը միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն կենտրոններից էր և իր տարածքում պահպանել է տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային շերտեր։ Գրանցամատյանը կարող է տեղեկություններ տրամադրել առարկաների ձևի, նյութի, նշանակության, հայտնաբերման հանգամանքների և հնագիտական համատեքստի վերաբերյալ՝ այդպիսով լրացնելով Անիի նյութական մշակույթի մասին պատկերացումները։ Տեքստում ներառված տասը պատկերները ևս էական նշանակություն ունեն, քանի որ դրանք տեսողականորեն լրացնում են նկարագրվող հնագիտական նյութը և հնարավորություն են տալիս ավելի հստակ պատկերացնել որոշ առարկաների արտաքին տեսքն ու առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն հնագետների և պատմաբանների, այլև մշակութաբանների, արվեստաբանների, թանգարանագետների և Անիի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Այն նաև կարևոր է հնագիտական փաստագրության պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին 20-րդ դարի սկզբին իրականացվում պեղումների արդյունքների գրանցումը, նյութերի նկարագրությունն ու գիտական շրջանառության մեջ ներառումը։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես մասնագիտացված հնագիտական կատալոգ և սկզբնաղբյուր, որը պահպանել է Անիի 1907 թվականի պեղումների ընթացքում ձեռք բերված նյութական վկայությունների մասին տեղեկություններ և կարող է օգտագործվել քաղաքի հնագիտական ժառանգության, նյութական մշակույթի և ուսումնասիրության պատմության հետագա հետազոտություններում։

Право

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային ռեժիմների իրավական կարգավորման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով արտաքին տնտեսական գործունեության, պետական կարգավորման և մաքսային օրենսդրության համակարգային առանձնահատկությունները։ Մաքսային ռեժիմները հանդիսանում են արտաքին առևտրի կարգավորման հիմնական գործիքներից մեկը, որոնք սահմանում են ապրանքների ներմուծման, արտահանման, տարանցման, պահեստավորման և վերամշակման իրավական պայմանները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ՀՀ մաքսային օրենսդրության զարգացման փուլերը, դրանց համապատասխանությունը միջազգային իրավական նորմերին և մասնավորապես ԵԱՏՄ (Եվրասիական տնտեսական միություն) շրջանակներում գործող պահանջներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային վարչարարության արդյունավետությանը, ընթացակարգերի պարզեցմանը, թվայնացման գործընթացներին և վերահսկողական մեխանիզմների կատարելագործմանը, որոնք ուղղված են կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցմանը և արտաքին առևտրի դյուրացմանը։ Միաժամանակ վերլուծվում են մաքսային ռեժիմների կիրառման ընթացքում առաջացող գործնական և իրավական խնդիրները, այդ թվում՝ ռեժիմների սխալ դասակարգումը, իրավական բացերը և վարչական պրակտիկայի անհամաչափությունները։ Աշխատությունը կարևորում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ որպես իրավական կարգավորման բարելավման աղբյուր, հատկապես զարգացած մաքսային համակարգ ունեցող երկրների օրինակներով։ Այսպիսով, մաքսային ռեժիմների իրավական կարգավորման կատարելագործումը ՀՀ-ում դիտարկվում է որպես արտաքին տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման և պետական եկամուտների կայուն ապահովման կարևոր ուղղություն։