ՀՆԱ իրական և պոտենցիալ մակարդակների տարբերության գնահատման հիմնախնդիրները (ՀՀ օրինակով)

Право

Օրենսդրական փոփոխությունները պետության իրավական համակարգի զարգացման և կատարելագործման կարևոր բաղադրիչներից են, որոնք նպատակ ունեն համապատասխանեցնել գործող օրենքները հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և տեխնոլոգիական փոփոխություններին։ Դրանք իրականացվում են հասարակական հարաբերությունների կարգավորման արդյունավետությունը բարձրացնելու, մարդու իրավունքների պաշտպանությունը ուժեղացնելու, իրավական բացերը վերացնելու և ժամանակակից պահանջներին համապատասխան իրավական դաշտ ձևավորելու համար։ Օրենսդրական փոփոխությունները կարող են վերաբերել տարբեր ոլորտների՝ քրեական իրավունքին, քաղաքացիական հարաբերություններին, հարկային համակարգին, կրթությանը, առողջապահությանը, սոցիալական ապահովությանը և պետական կառավարմանը։ Յուրաքանչյուր փոփոխություն սովորաբար պայմանավորված է հասարակության մեջ առաջացած նոր խնդիրներով կամ նախկին օրենքների անարդյունավետությամբ։ Ժամանակակից աշխարհում արագ զարգացող տեխնոլոգիաները, միջազգային համագործակցության ընդլայնումը և գլոբալ մարտահրավերները պետություններին ստիպում են պարբերաբար վերանայել իրենց օրենսդրությունը։ Օրենսդրական փոփոխությունների կարևոր նպատակներից է նաև միջազգային իրավական չափանիշներին համապատասխանելը, հատկապես մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության և արդարադատության ոլորտներում։ Փոփոխությունները կարող են ունենալ ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքներ՝ կախված դրանց մշակման որակից և կիրառման արդյունավետությունից։ Լավ մշակված օրենքները նպաստում են հասարակության կայուն զարգացմանը, տնտեսական աճին և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանությանը, մինչդեռ անարդյունավետ կամ հաճախակի փոփոխությունները կարող են առաջացնել իրավական անկայունություն և հասարակական դժգոհություն։ Օրենսդրական գործընթացում կարևոր դեր ունեն պետական մարմինները, իրավաբանները, փորձագետները և հասարակական կազմակերպությունները, որոնք մասնակցում են օրենքների նախագծման և քննարկման աշխատանքներին։ Ժողովրդավարական պետություններում կարևոր է նաև հանրային քննարկումների անցկացումը, քանի որ դա հնարավորություն է տալիս հաշվի առնել քաղաքացիների կարծիքը և ապահովել օրենքների թափանցիկությունը։ Օրենսդրական փոփոխությունները կարող են նպաստել կոռուպցիայի դեմ պայքարին, արդարադատության արդյունավետության բարձրացմանը և պետական կառավարման բարելավմանը։ Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է, որ օրենքները լինեն հասկանալի, կիրառելի և համապատասխանեն հասարակության իրական պահանջներին, որպեսզի ապահովվի դրանց արդյունավետ իրականացումը և իրավական համակարգի նկատմամբ վստահության բարձրացումը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պետականության երեք ժամանակաշրջաններում նախաքննություն իրականացնող մարմինների ձևավորման, կազմակերպական կառուցվածքի, իրավական կարգավիճակի և գործունեության զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում նախաքննության ինստիտուտի զարգացումը դիտարկվում է Առաջին Հանրապետության, Խորհրդային Հայաստանի և Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պետական ու իրավական համակարգերի փոփոխությունների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառված կառավարման և քրեական դատավարության մոդելների առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում նախաքննության մարմինների ստեղծման իրավական նախադրյալները, նրանց իրավասությունների շրջանակը, ենթակայության սկզբունքները, կազմակերպական կառուցվածքը և փոխհարաբերությունները դատախազության, ոստիկանության, դատարանների ու իրավապահ համակարգի մյուս կառույցների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին Հանրապետության տարիներին նորաստեղծ պետական համակարգում քրեական հետապնդման և նախնական քննության կազմակերպման խնդիրներին, համապատասխան իրավական հաստատությունների ձևավորմանը և նախկին իրավակարգից ժառանգված մեխանիզմների վերափոխմանը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության ընթացքում ներկայացվում են պետական և դատավարական համակարգի փոփոխությունները, նախաքննության կենտրոնացված կառավարման առանձնահատկությունները, քննիչների իրավական կարգավիճակի զարգացումը և քրեական դատավարության օրենսդրության ազդեցությունը նախաքննական գործունեության կազմակերպման վրա։ Հետխորհրդային փուլում ուշադրությունը կենտրոնացվում է անկախ պետականության պայմաններում իրավապահ համակարգի վերակազմավորման, նոր օրենսդրական հիմքերի ստեղծման, մասնագիտացված քննչական կառույցների ձևավորման և նախաքննության ինստիտուցիոնալ ինքնուրույնության զարգացման գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր տարիներին իրականացված իրավական և կառուցվածքային բարեփոխումները, դրանց նպատակները և ազդեցությունը քրեական գործերի քննության կազմակերպման արդյունավետության վրա։ Կարևորվում են քննիչի դատավարական ինքնուրույնության, օրինականության ապահովման, մարդու իրավունքների պաշտպանության, դատախազական վերահսկողության և դատական վերահսկողության հետ կապված հիմնահարցերը։ Երեք պատմական փուլերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նախաքննության համակարգում պահպանված իրավական ավանդույթները, էական փոփոխությունները և ժամանակակից համակարգի ձևավորման վրա ազդեցություն ունեցած պատմական գործոնները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Հայաստանի իրավապահ համակարգի ինստիտուցիոնալ պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ նախաքննության մարմինների զարգացումը ներկայացվում է պետական կառավարման, օրենսդրության և քրեական արդարադատության ընդհանուր վերափոխումների հետ փոխկապակցված։ Պատմաիրավական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր ժամանակաշրջանների փորձը, բացահայտել համակարգի զարգացման օրինաչափությունները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ժամանակակից նախաքննական համակարգի ձևավորման հիմքերի մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քննիչների, քրեական դատավարության և իրավունքի պատմության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Սա բուսաբանական գիտական աշխատություն է, որը ներկայացնում է Էրիվանի նահանգի բուսական աշխարհի ուսումնասիրման շրջանակներում 1914 թվականի մայիսին Արազդայան կալվածքի տարածքում՝ Սադարակի տափաստանում և Դագնա լեռան շրջանում, հավաքագրված բույսերի համակարգված ցանկը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տվյալ տարածաշրջանում տարածված բուսատեսակների անվանումները, դրանց տարածվածության առանձնահատկությունները և հավաքագրման վայրերը՝ նպաստելով տեղական ֆլորայի կազմի և բուսական բազմազանության գիտական փաստագրմանը։ Հավաքված նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուր են տարածաշրջանի բուսածածկույթի պատմական վիճակի, բուսաշխարհագրական առանձնահատկությունների և բուսականության փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր հիմք է ֆլորիստիկական, համակարգաբանական և բնապահպանական հետազոտությունների իրականացման, ինչպես նաև Հայաստանի և հարակից տարածքների բուսական աշխարհի համեմատական ուսումնասիրությունների համար։ Այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուսաբանների, էկոլոգների, բնապահպանների և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Педагогика

Այս աշխատանքը նվիրված է դպրոցական գրադարանի գործունեության և դպրոցականների՝ գրադարանային միջավայրում ներգրավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գրադարանը ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման և տրամադրման վայր, այլև որպես կրթական, մշակութային և սոցիալական կարևոր միջավայր, որը կարող է էական դեր ունենալ սովորողների ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման, գիտելիքների ընդլայնման, ինքնուրույն աշխատանքի և ստեղծագործական մտածողության զարգացման գործում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում դպրոցականների և գրադարանի միջև կապի ամրապնդման անհրաժեշտությունն է։ Աշխատանքում դիտարկվում են այն գործոնները, որոնք ազդում են աշակերտների՝ գրադարան հաճախելու և գրականություն օգտագործելու հետաքրքրվածության վրա, ինչպես նաև այն մանկավարժական ու կազմակերպական մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է գրադարանը դարձնել դպրոցականների առօրյայի բնական և գրավիչ բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը, քանի որ գրքի նկատմամբ հետաքրքրությունը կարևոր պայման է ոչ միայն լեզվական և գրական կարողությունների, այլև քննադատական մտածողության, երևակայության, հաղորդակցական հմտությունների և ինքնակրթության զարգացման համար։ Աշխատանքը անդրադառնում է գրադարանավարի դերին՝ որպես սովորողներին գրքերի և տեղեկատվական աղբյուրների հետ կապող մասնագետի։ Ներկայացվում են ընթերցողների տարիքային առանձնահատկությունները հաշվի առնելու, նրանց հետաքրքրություններին համապատասխան գրականություն առաջարկելու, անհատական և խմբային աշխատանքներ կազմակերպելու, գրքի քննարկումներ, ընթերցանության ժամեր, գրական միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ և թեմատիկ հանդիպումներ անցկացնելու հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև ուսուցիչների և գրադարանի համագործակցության նշանակությունը։ Գրադարանը կարող է արդյունավետորեն լրացնել դասապրոցեսը՝ ապահովելով ուսումնական թեմաների վերաբերյալ լրացուցիչ գրականություն, խթանելով հետազոտական աշխատանքը և սովորողներին սովորեցնելով ինքնուրույն գտնել, ընտրել, համադրել և գնահատել տեղեկատվությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Թվային գրադարանները, էլեկտրոնային ռեսուրսները, առցանց կատալոգները և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները կարող են ընդլայնել դպրոցական գրադարանի հնարավորությունները և այն ավելի համապատասխան դարձնել ժամանակակից սովորողների տեղեկատվական պահանջներին։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ թվային միջավայրի զարգացումը չի նվազեցնում տպագիր գրքի և կենդանի ընթերցանության նշանակությունը, այլ ստեղծում է դրանց համադրման նոր հնարավորություններ։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև դպրոցականներին գրադարան ներգրավելու խոչընդոտները՝ ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության նվազումը, ժամանցի այլընտրանքային ձևերի գերակշռությունը, գրադարանային ֆոնդի սահմանափակությունը, ժամանակի պակասը և գրադարանի գործունեության մասին սովորողների ոչ բավարար իրազեկվածությունը։ Դրանց հաղթահարման համար կարևորվում են գրադարանային ծառայությունների արդիականացումը, գրավիչ և հարմարավետ ընթերցասրահի ստեղծումը, աշակերտների նախասիրությունների ուսումնասիրությունը, նոր գրականության պարբերական համալրումը և սովորողների ակտիվ մասնակցությամբ միջոցառումների կազմակերպումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դպրոցական գրադարանը դիտարկում է որպես սովորողի անձի համակողմանի զարգացմանը նպաստող կրթամշակութային հաստատություն։ Այն ընդգծում է գրադարանավարի, ուսուցչի, դպրոցի և ընտանիքի համագործակցության կարևորությունը՝ ընթերցող և ինքնուրույն սովորող անհատի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, գրադարանավարների, կրթության կազմակերպիչների, դպրոցի ղեկավարության, ինչպես նաև դպրոցական ընթերցանության և գրադարանային աշխատանքի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հիմնական դպրոցների համար ռուսաց լեզվի մուլտիմեդիական ուսումնական ձեռնարկների նախագծման տեսական հիմքերի և գործնական իրականացման ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են թվային կրթական ռեսուրսների մշակման մանկավարժական, մեթոդական և տեխնոլոգիական սկզբունքները, ինչպես նաև մուլտիմեդիական ուսուցման հնարավորությունները լեզվական կարողությունների արդյունավետ զարգացման գործում։ Քննարկվում են ուսումնական նյութերի կառուցվածքը, ինտերակտիվ առաջադրանքների, տեսաձայնային բաղադրիչների և էլեկտրոնային ուսուցման գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով հիմնական դպրոցի սովորողների տարիքային և կրթական պահանջները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև մուլտիմեդիական ձեռնարկների արդյունավետության գնահատման մեթոդներին, կրթական գործընթացում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ինտեգրմանը և ուսուցման որակի բարձրացման ժամանակակից մոտեցումներին։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, ռուսաց լեզվի ուսուցիչների, կրթական տեխնոլոգիաների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և մանկավարժական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Литература

Հայոց պատմություն համարվում է հայկական պատմագրության ամենանշանավոր և արժեքավոր ստեղծագործություններից մեկը, որի հեղինակն է Մովսես Խորենացի՝ հայ միջնադարյան պատմագրության հիմնադիրը։ Այս գիրքը ներկայացնում է հայ ժողովրդի ծագման, կազմավորման, պետականության ստեղծման և պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը՝ սկսած առասպելական ժամանակներից մինչև հեղինակի ապրած դարաշրջանը։ Ռուսերեն հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս նաև ռուսալեզու ընթերցողներին ծանոթանալ հայկական մշակույթի, ազգային ինքնության և պատմական ժառանգության կարևորագույն աղբյուրներից մեկին։ Ստեղծագործության մեջ մանրամասն ներկայացված են հայկական թագավորությունների ձևավորումը, արքաների գործունեությունը, պատերազմները, դիվանագիտական հարաբերությունները, ժողովրդի սովորույթներն ու հոգևոր կյանքը։ Խորենացին իր պատմությունը կառուցում է ոչ միայն փաստերի փոխանցման, այլ նաև գեղարվեստական նկարագրությունների, առասպելների և ժողովրդական ավանդությունների միջոցով, ինչի շնորհիվ գիրքը ընթերցվում է ոչ միայն որպես պատմագիտական աշխատություն, այլ նաև որպես գրական արժեք ունեցող ստեղծագործություն։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում ազգային ինքնագիտակցության պահպանմանը և հայրենիքի գաղափարին՝ ընդգծելով հայ ժողովրդի տոկունությունն ու մշակութային հարատևությունը։ «Հայոց պատմություն»-ը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ հայկական քաղաքակրթության արմատները և նրա դերը տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Գիրքը համատեղում է պատմությունը, փիլիսոփայական դիտարկումները և ազգային հիշողությունը՝ դառնալով հայ գրական ու գիտական ժառանգության անկրկնելի մաս։