Հոգևոր զենք, որ ունի երեք մաս

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կուսակցական առաջնորդության ինստիտուտի ձևավորման, զարգացման և քաղաքական համակարգում դրա դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են քաղաքական առաջնորդության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, կուսակցական լիդերության էությունը, առաջնորդների քաղաքական գործառույթները և նրանց ազդեցությունը կուսակցությունների կազմակերպական կառուցվածքի, գաղափարական ուղղվածության ու գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի անկախացումից հետո բազմակուսակցական համակարգի ձևավորման առանձնահատկություններին, կուսակցական առաջնորդների ընտրության և առաջադրման մեխանիզմներին, ներքին ժողովրդավարության զարգացմանը և կուսակցությունների կառավարման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են առաջնորդի անձնական հեղինակության, քաղաքական փորձի, հաղորդակցական կարողությունների և կազմակերպչական հմտությունների նշանակությունը կուսակցական գործունեության արդյունավետության և հասարակական աջակցության ձևավորման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում կուսակցական առաջնորդության ինստիտուցիոնալացման հիմնախնդիրներին, առաջնորդակենտրոն քաղաքական կազմակերպությունների առանձնահատկություններին, կուսակցությունների ներսում իշխանության բաշխմանը և քաղաքական էլիտաների ձևավորման գործընթացներին։ Կարևորվում են կուսակցական առաջնորդության և ժողովրդավարական քաղաքական մշակույթի փոխհարաբերությունները, քաղաքական մրցակցության պայմաններում առաջնորդների դերակատարությունը, ինչպես նաև կուսակցական համակարգի կայունության և զարգացման վրա ազդող ինստիտուցիոնալ ու հասարակական գործոնները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, քաղաքական սոցիոլոգիայի հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, պատմաբանների, դասախոսների և հասարակական-քաղաքական գործընթացներն ուսումնասիրող ուսանողների համար։

История

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1912–1913 թվականների Բալկանյան պատերազմների պատմության, դրանց առաջացման քաղաքական նախադրյալների և Ռուսաստանի կայսրության արտաքին քաղաքական դիրքորոշման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քսաներորդ դարի սկզբին Բալկանյան թերակղզում ձևավորված միջազգային հարաբերությունները, Օսմանյան կայսրության եվրոպական տիրույթների շուրջ ծագած հակասությունները և տարածաշրջանային պետությունների քաղաքական ու տարածքային շահերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Բալկանյան միության ստեղծման հանգամանքներին, Առաջին և Երկրորդ Բալկանյան պատերազմների ընթացքին, ինչպես նաև եվրոպական մեծ տերությունների դիվանագիտական գործունեությանը։ Վերլուծվում են Ռուսաստանի կայսրության ռազմավարական նպատակները, նրա հարաբերությունները Սերբիայի, Բուլղարիայի և տարածաշրջանի մյուս պետությունների հետ, ինչպես նաև ռուսական դիվանագիտության փորձերը՝ ազդելու հակամարտությունների զարգացման և կարգավորման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են նաև Ավստրո-Հունգարիայի, Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի դիրքորոշումները, մեծ տերությունների միջև հակասությունների խորացումը և պատերազմների հետևանքով Բալկաններում տեղի ունեցած տարածքային ու քաղաքական փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային հակամարտությունների և եվրոպական միջազգային հարաբերությունների փոխկապակցվածությունը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդող ժամանակաշրջանում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նորագույն պատմության, միջազգային հարաբերությունների պատմության, դիվանագիտության և բալկանագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության վերարտադրության գործընթացների տնտեսավիճակագրական համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ժողովրդագրական հիմնական ցուցանիշները՝ ծնելիություն, մահացություն, բնական աճ, միգրացիոն շարժեր, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը սոցիալ-տնտեսական գործոնների հետ։ Հեղինակը վերլուծում է բնակչության վերարտադրության ձևավորման օրինաչափությունները՝ ընդգծելով եկամտային մակարդակի, զբաղվածության, առողջապահական համակարգի և կրթության ազդեցությունը ժողովրդագրական դինամիկայի վրա։ Աշխատության մեջ կիրառվում են տնտեսավիճակագրական մեթոդներ, մոդելային հաշվարկներ և ժամանակային շարքերի վերլուծություն՝ գնահատելու բնակչության փոփոխությունների միտումները և կանխատեսելու հնարավոր զարգացումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև տարիքային կառուցվածքի փոփոխություններին, աշխատուժի պոտենցիալին և ժողովրդագրական ծերացման խնդիրներին։ Ներկայացվում են համեմատական վերլուծություններ միջազգային փորձի հետ, ինչպես նաև քաղաքականության հնարավոր ուղղություններ՝ ուղղված ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավմանը և կայուն զարգացման ապահովմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, վիճակագիրների, ժողովրդագիրների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և բնակչության զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է մայրենի լեզվի ուսումնասիրությանը և հայերեն լեզվական գիտելիքների բացատրությանն ու ուսուցմանը։ Վերնագրից կարելի է ենթադրել, որ այն ունի ուսումնական կամ լեզվաբացատրական բնույթ և նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու մայրենի լեզվի առանձնահատկություններին, լեզվական կառուցվածքին ու գրավոր խոսքի կիրառման սկզբունքներին։ Մայրենի լեզվի ուսուցումը կարևոր նշանակություն ունի գրագիտության ձևավորման, բանավոր և գրավոր հաղորդակցման հմտությունների զարգացման, ինչպես նաև ազգային լեզվամշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Նմանատիպ ձեռնարկները կարող էին կիրառվել դպրոցական կրթության և ինքնուրույն ուսուցման ընթացքում՝ նպաստելով լեզվական կանոնների ընկալմանը, բառապաշարի հարստացմանը և ճիշտ արտահայտվելու կարողության զարգացմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ մանկավարժական և լեզվաբանական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արտացոլում է մայրենի լեզվի դասավանդման, լեզվական գիտելիքների տարածման և հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծման կարևորությունը ժամանակաշրջանի կրթական միջավայրում։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայոց լեզվի ուսուցման պատմության, հայալեզու դպրոցական գրականության և ազգային կրթական մտքի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է դինամիկ համակարգերի կայունության տեսության շրջանակում Լյապունովի ֆունկցիայի կիրառման սկզբունքների և K-կայունության խնդրի մաթեմատիկական ձևակերպման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դիֆերենցիալ հավասարումներով նկարագրվող համակարգերի լուծումների վարքը, հավասարակշռության վիճակների կայունության պայմանները և սկզբնական տվյալների կամ արտաքին ազդեցությունների փոփոխության նկատմամբ համակարգի արձագանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լյապունովի մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել համակարգի կայունությունը՝ առանց համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումները բացահայտ տեսքով ստանալու անհրաժեշտության։ Քննության են առնվում հատուկ օժանդակ ֆունկցիաների կառուցման սկզբունքները, դրանց դրական որոշյալության, փոփոխման բնույթի և համակարգի հետագծերի երկայնքով վարքի պայմանները։ Վերլուծվում է, թե համապատասխան ֆունկցիայի հատկությունների միջոցով ինչպես կարելի է սահմանել կամ հիմնավորել համակարգի կայունության տարբեր չափանիշներ և գնահատել լուծումների շեղումների սահմանափակվածությունը։ K-կայունության խնդրի շրջանակում կարևորվում է համակարգի վիճակի փոփոխությունների և դրանց նկատմամբ սահմանվող քանակական գնահատականների փոխկապակցվածությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն հավասարակշռության կետի շրջակայքում համակարգի վարքը, այլև լուծումների կայունության ավելի ընդհանրացված հատկությունները։ Ուսումնասիրվում են բավարար և անհրաժեշտ պայմանների ձևակերպման հնարավորությունները, կայունությունը բնութագրող ֆունկցիաների ընտրության մեթոդները և տարբեր դասերի դինամիկ համակարգերի նկատմամբ դրանց կիրառելիությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ոչ գծային համակարգերին, որոնց դեպքում ուղղակի վերլուծական լուծումների ստացումը հաճախ բարդ կամ անհնար է, իսկ Լյապունովի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համակարգի որակական վարքի վերաբերյալ կարևոր եզրակացություններ կատարել։ Քննության են առնվում նաև կայունության, ասիմպտոտիկ վարքի և համակարգի պարամետրերից կախված փոփոխությունների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի դիֆերենցիալ հավասարումների, կառավարման տեսության և դինամիկ համակարգերի մաթեմատիկական վերլուծության համար՝ նպաստելով բարդ համակարգերի կայունության գնահատման տեսական մեթոդների զարգացմանը և դրանց կիրառմանը տեխնիկական, ֆիզիկական ու այլ մաթեմատիկական մոդելներում։

История

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության հունական բնակչության պատմական դրության, հասարակական և մշակութային կյանքի, ինչպես նաև 1914–1923 թվականներին հույների նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և կոտորածների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են կայսրության տարածքում հունական համայնքների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները, նրանց ժողովրդագրական տեղաբաշխումը, տնտեսական գործունեությունը, կրթական և կրոնական հաստատությունների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XX դարի սկզբին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին, ազգայնական գաղափարախոսության տարածմանը և ազգային ու կրոնական փոքրամասնությունների նկատմամբ պետական քաղաքականության վերափոխումներին։ Ուսումնասիրվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի և դրան հաջորդած տարիների իրադարձությունները, Փոքր Ասիայի, Պոնտոսի և Արևելյան Թրակիայի հունական բնակչության նկատմամբ իրականացված հալածանքները, բռնի տեղահանությունները և դրանց ժողովրդագրական ու սոցիալական հետևանքները։ Անդրադարձ է կատարվում երիտթուրքական և քեմալական շարժումների քաղաքականությանը, հունական համայնքների տեղահանման գործընթացներին, բնակչության հարկադիր տեղաշարժերին և տարածաշրջանի էթնիկական կազմի փոփոխություններին։ Կարևորվում են ժամանակաշրջանի դիվանագիտական փաստաթղթերի, ականատեսների վկայությունների, պատմագիտական ուսումնասիրությունների և միջազգային արձագանքների վերլուծությունը։ Դիտարկվում են նաև 1923 թվականի Լոզանի պայմանագրի և հույն-թուրքական բնակչության փոխանակման հետևանքները, պատմական հիշողության պահպանման, զանգվածային բռնությունների իրավական ու պատմագիտական գնահատման հիմնախնդիրները։ Հետազոտության թեման հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների ազգային քաղաքականության, հույն բնակչության ողբերգական ճակատագրի և տարածաշրջանի պատմական վերափոխումների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։