Ինստիտուտները և էֆեկտիվ շուկան

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ճեղք պարունակող բաղադրյալ տարածության և կիսատարածության համար խառը եզրային խնդիրների մաթեմատիկական ձևակերպմանը, վերլուծությանը և լուծման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում շարունակական միջավայրի մեխանիկայի, առաձգականության տեսության և ճեղքերի մեխանիկայի խնդիրներն են, որոնցում ուսումնասիրվող մարմինը կազմված է տարբեր հատկություններ ունեցող փոխկապակցված տիրույթներից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճեղքի առկայությամբ պայմանավորված լարվածադեֆորմացիոն դաշտի առանձնահատկություններին, քանի որ ճեղքի եզրերի և ծայրամասերի մոտ ֆիզիկական մեծությունների վարքը կարող է էապես տարբերվել մարմնի մնացած հատվածներում դիտվող օրինաչափություններից։ Խառը եզրային պայմանների դեպքում սահմանների տարբեր մասերում կարող են սահմանվել տարբեր բնույթի պայմաններ, ինչն էականորեն բարդացնում է խնդրի տեսական ուսումնասիրությունը և պահանջում համապատասխան մաթեմատիկական ապարատի կիրառում։ Քննության են առնվում բաղադրյալ միջավայրերի բաղադրիչների միջև փոխազդեցությունը, նրանց սահմանային մակերևույթների վրա դաշտերի համապատասխանեցման պայմանները և նյութերի մեխանիկական հատկությունների տարբերության ազդեցությունը ընդհանուր վիճակի վրա։ Մաթեմատիկական մոդելավորման ընթացքում սկզբնական եզրային խնդիրը կարող է բերվել ինտեգրալ, սինգուլյար ինտեգրալ կամ այլ համարժեք հավասարումների համակարգերի, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու լարումների և տեղաշարժերի բաշխումները։ Կարևոր խնդիր է ճեղքի շրջակայքում առաջացող առանձնահատկությունների բնութագրումը և այն մեծությունների գնահատումը, որոնք կիրառվում են կառուցվածքային տարրերի ամրության ու քայքայման նկատմամբ դիմադրության տեսական ուսումնասիրություններում։ Բաղադրյալ տարածության և կիսատարածության մոդելները կարևոր են նաև տարբեր նյութերի միացումներից կազմված կառուցվածքների, ծածկույթների, շերտավոր համակարգերի և այլ ինժեներական օբյեկտների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքի արդյունքները նպաստում են բարդ երկրաչափություն և անհամասեռ կառուցվածք ունեցող միջավայրերում ճեղքերի ազդեցության վերաբերյալ տեսական պատկերացումների խորացմանը և կարող են հիմք հանդիսանալ համապատասխան հաշվարկային մեթոդների հետագա զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը միավորում է կիրառական մաթեմատիկայի և պինդ մարմնի մեխանիկայի մոտեցումները՝ կենտրոնանալով ճեղքավորված բաղադրյալ միջավայրերի սահմանային խնդիրների լուծման վրա։

Литература

«Թափառական հրեա» անվանումը կապված է եվրոպական գրականության մեջ տարածված ավանդության հետ, որի կենտրոնական կերպարը դատապարտված է անվերջ թափառելու և չի կարողանում հանգրվան գտնել։ Այս խորհրդանշական պատկերը տարբեր ժամանակներում օգտագործվել է մարդկային ճակատագրի, տառապանքի, պատժի, ապաշխարության, հավատի և փրկության գաղափարներն արտահայտելու համար։ Թափառականության մոտիվը գեղարվեստական պատումում հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև օտարության, մենության, հասարակական անարդարության և մարդու՝ սեփական անցյալի հետ ունեցած հարաբերությունների հարցերին։ Եվրոպական գրականության մեջ այս ավանդությունը ստացել է տարբեր մեկնաբանություններ՝ կրոնական առասպելից վերածվելով հասարակական ու բարոյական խնդիրներ ներկայացնելու գրական միջոցի։ Հատորի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու կերպարների զարգացմանը, պատմողական կառուցվածքին, իրադարձությունների հաջորդականությանը և անհատական ճակատագրերի ու հասարակական միջավայրի փոխազդեցությանը։ Այս թեմայով ստեղծագործություններում անձնական պատմությունները կարող են միահյուսվել պատմական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական ընտրությունների հետ՝ ընդգծելով մարդու գործողությունների հետևանքներն ու պատասխանատվության խնդիրը։ Հատորի գրական նշանակությունը կարելի է դիտարկել նաև թարգմանական գրականության զարգացման համատեքստում՝ ուսումնասիրելով եվրոպական գրական թեմաների տարածումը հայ ընթերցողական միջավայրում և դրանց դերը գեղարվեստական ճաշակի ձևավորման գործում։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում համաշխարհային գրականության, կրոնական ավանդությունների գրական վերամշակման, սոցիալական արձակի և հայ գրահրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մեկ բյուրեղի վրա իրականացվող ցանցերի՝ Network-on-Chip (NoC) համակարգերի ավտոմատացված նախագծման միջոցների մշակմանը և հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի ծրագրային և ալգորիթմական գործիքներ, որոնք հնարավորություն կտան ավտոմատացնել բարդ ինտեգրալ համակարգերի ներբյուրեղային հաղորդակցական ենթակառուցվածքի նախագծման հիմնական փուլերը՝ նվազեցնելով նախագծման ժամանակը, մարդկային աշխատանքի ծավալը և սխալների հավանականությունը։ Ժամանակակից բազմամիջուկային և համակարգը-բյուրեղի վրա լուծումներում հաշվարկային հանգույցների քանակի աճը մեծացնում է դրանց միջև տվյալների արագ և հուսալի փոխանակման կազմակերպման կարևորությունը։ Այդ պայմաններում ավանդական ընդհանուր հաղորդակցական գծերը կարող են սահմանափակել համակարգի թողունակությունը և մասշտաբայնությունը, մինչդեռ ցանցային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս տվյալների փոխանցումը կազմակերպել ավելի ճկուն և բաշխված եղանակով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ներբյուրեղային ցանցերի հիմնական կառուցվածքային բաղադրիչները՝ երթուղիչները, կապուղիները, ցանցային հանգույցները, հաղորդագրությունների փոխանցման մեխանիզմները և տվյալների երթուղավորման ալգորիթմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցանցի տոպոլոգիայի ընտրությանը, քանի որ դրա կառուցվածքը անմիջականորեն ազդում է հաղորդակցության ուշացումների, թողունակության, էներգիայի սպառման և սարքավորման ռեսուրսների օգտագործման վրա։ Ավտոմատացված նախագծման միջոցների միջոցով հնարավոր է ձևակերպել համակարգի պահանջները և դրանց հիման վրա ստանալ համապատասխան ցանցային ճարտարապետության տարբերակներ՝ հաշվի առնելով հաշվարկային հանգույցների քանակը, հաղորդակցության ինտենսիվությունը, տարածական սահմանափակումները և տեխնիկական այլ պարամետրեր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նախագծման բազմակրիտերիալ օպտիմալացումը։ Ներբյուրեղային ցանցի նախագծման ժամանակ անհրաժեշտ է միաժամանակ ապահովել բարձր արտադրողականություն, ցածր հաղորդակցական ուշացում, ընդունելի էներգասպառում, փոքր ապարատային ծախս և անհրաժեշտ հուսալիություն։ Այդ պատճառով ավտոմատացված համակարգը կարող է կիրառել մոդելավորման, գնահատման և օպտիմալացման ալգորիթմներ՝ տարբեր նախագծային լուծումներ համեմատելու և առավել նպատակահարմար տարբերակը ընտրելու համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախագծման գործընթացի ավտոմատացման տարբեր մակարդակները՝ ցանցի տոպոլոգիայի և երթուղավորման մեխանիզմի ընտրությունից մինչև ապարատային նկարագրության ստեղծում և դրա հետագա ինտեգրում բյուրեղի ընդհանուր նախագծում։ Ծրագրային գործիքների կիրառմամբ հնարավոր է կրճատել նախագծման ցիկլը և ավելի վաղ փուլերում հայտնաբերել հնարավոր խցանումները, հաղորդակցության կոնֆլիկտները և կատարողականության սահմանափակումները։ Մոդելավորման և փորձարկման միջոցով կարող են գնահատվել մշակված միջոցների արդյունավետությունը տարբեր ծանրաբեռնվածությունների և ցանցային կոնֆիգուրացիաների պայմաններում։ Կարևոր ցուցանիշներ են հաղորդագրությունների փոխանցման միջին և առավելագույն ուշացումը, ցանցի թողունակությունը, երթուղիչների զբաղվածությունը, էներգիայի սպառումը և ապարատային ռեսուրսների ծավալը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված ավտոմատացված նախագծման միջոցները կարող են կիրառվել բազմամիջուկային պրոցեսորների, համակարգը-բյուրեղի վրա լուծումների, ներկառուցված համակարգերի և այլ բարդ ինտեգրալ սարքերի նախագծման գործընթացներում։ Դրանք կարող են նպաստել նախագծման արագացմանը, տարբեր ճարտարապետական լուծումների համեմատության պարզեցմանը և վերջնական համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարապետության, VLSI նախագծման, ավտոմատացված նախագծման և ներբյուրեղային հաղորդակցական համակարգերի մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է համակարգչային ճարտարապետության, ցանցային տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված նախագծման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով մշակել արդյունավետ գործիքներ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի արագ և օպտիմալ կերպով նախագծել բարդ ներբյուրեղային ցանցեր։

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ուղղորդված դեղաբանական ազդեցությամբ պոլիմերային թաղանթների կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը նեյրոուռուցքաբանության ոլորտում՝ հատկապես կենտրոնանալով դեղանյութերի տեղային և վերահսկվող մատակարարման խնդիրների վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այնպիսի պոլիմերային նյութերի ստեղծման և կիրառման հնարավորությունները, որոնք կարող են ծառայել որպես դեղանյութի կրիչ և ապահովել ակտիվ նյութի նպատակային ներմուծում ու աստիճանական արտազատում ուռուցքային հյուսվածքի շրջանում։ Նման մոտեցումը կարևոր է հատկապես կենտրոնական նյարդային համակարգի ուռուցքների բուժման ժամանակ, քանի որ դեղանյութի արդյունավետ կոնցենտրացիան անմիջապես ախտահարված հատվածում ապահովելը կարող է տեխնիկական և կենսաբանական դժվարություններ առաջացնել։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պոլիմերային թաղանթների կազմը, կառուցվածքը, ֆիզիկաքիմիական հատկությունները և կենսահամատեղելիությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է պոլիմերային հիմքում ներառել դեղաբանական ակտիվ նյութը և վերահսկել դրա արտազատման արագությունն ու տևողությունը։ Թաղանթի կառուցվածքը, պոլիմերի տեսակը, ակտիվ նյութի կոնցենտրացիան և շրջակա միջավայրի պայմանները կարող են էապես ազդել դեղանյութի ազատման կինետիկայի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դեղանյութի տեղային մատակարարման առավելությունների գնահատումը համակարգային բուժման համեմատությամբ։ Տեղային կիրառման դեպքում տեսականորեն հնարավոր է ակտիվ նյութի ավելի բարձր կոնցենտրացիա ստեղծել անհրաժեշտ հատվածում՝ միաժամանակ սահմանափակելով դրա տարածումը ամբողջ օրգանիզմում և, համապատասխանաբար, նվազեցնելով համակարգային ազդեցությունների հավանականությունը։ Այս մոտեցումը կարող է հատկապես կարևոր լինել վիրահատական միջամտությունից հետո, երբ անհրաժեշտ է ազդել մնացորդային ուռուցքային բջիջների վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել պոլիմերային թաղանթների դեգրադացիայի և դեղանյութի արտազատման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց կապը թաղանթի կառուցվածքային հատկությունների հետ։ Կարող են կիրառվել ֆիզիկաքիմիական, դեղագործական, հյուսվածաբանական և փորձարարական կենսաբանական մեթոդներ՝ գնահատելու համար նյութի կայունությունը, դեղանյութի ազատման դինամիկան և կենսաբանական ազդեցությունը։ Առանձին նշանակություն ունի պոլիմերային համակարգի կենսահամատեղելիության ուսումնասիրությունը, քանի որ նյարդային հյուսվածքի հարևանությամբ կիրառվող նյութը պետք է հնարավորինս քիչ անցանկալի տեղային ռեակցիաներ առաջացնի։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պոլիմերային թաղանթների մեխանիկական հատկություններին, դրանց ձևի և չափերի կայունությանը, ստերիլիզացման հնարավորություններին և բժշկական կիրառման համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիական պահանջներին։ Նման համակարգերի զարգացման դեպքում կարևոր է գտնել հավասարակշռություն դեղանյութի բավարար և երկարատև արտազատման, նյութի կենսահամատեղելիության և կիրառման տեխնիկական հարմարավետության միջև։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կայանում է դեղանյութի հասցեական մատակարարման նոր մոտեցման ուսումնասիրման մեջ, որտեղ պոլիմերային նյութը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես օժանդակ բժշկական նյութ, այլև որպես ակտիվ նյութի վերահսկվող ազատման համակարգ։ Նման տեխնոլոգիաները կարող են հեռանկարային լինել նեյրոուռուցքաբանական բուժման կատարելագործման, հետվիրահատական տեղային թերապիայի և դեղանյութերի երկարատև մատակարարման համակարգերի զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել նեյրոուռուցքաբաններին, դեղագետներին, կենսանյութերի մասնագետներին, դեղերի առաքման համակարգերի հետազոտողներին և բժշկական նյութագիտության ոլորտի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է պոլիմերային նյութագիտությունը, դեղաբանական տեխնոլոգիան և նեյրոուռուցքաբանությունը՝ նպատակ ունենալով գնահատել ուղղորդված դեղաբանական ազդեցությամբ պոլիմերային թաղանթների հնարավորությունները և դրանց կիրառմամբ ուռուցքային հյուսվածքի շրջանում դեղանյութի տեղային, վերահսկվող ու երկարատև մատակարարման առավել արդյունավետ եղանակների մշակման հեռանկարները։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պարենային ապահովության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ երկրի բնակչության սննդի հասանելիության, գյուղատնտեսական արտադրության, ներմուծման և տեղական արտադրության հարաբերակցության, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունության համակողմանի վերլուծությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են պարենային ապահովության հիմնական բաղադրիչները՝ սննդամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական հասանելիությունը, բավարար քանակությամբ և պատշաճ որակով սննդի ապահովումը, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունությունն ու արտաքին և ներքին ցնցումների նկատմամբ դիմակայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գյուղատնտեսական ներուժին, արտադրության ծավալներին, բնական և կլիմայական պայմանների ազդեցությանը, գյուղատնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և սննդամթերքի ներմուծումից կախվածության խնդրին։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև պարենային շուկայի գների տատանումները, բնակչության եկամուտների և գնողունակության ազդեցությունը սննդի հասանելիության վրա, ինչպես նաև սոցիալապես խոցելի խմբերի պարենային ապահովության առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, տեղական արտադրության խթանման, պահեստավորման և մատակարարման ենթակառուցվածքների զարգացման, կորուստների նվազեցման և շուկաների արդյունավետ կազմակերպման հնարավորությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև պարենային ապահովության և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածությանը, քանի որ սննդամթերքի կայուն հասանելիությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրի տնտեսական և սոցիալական կայունության համար։ Կարևորվում է պետական քաղաքականության դերը՝ գյուղատնտեսության զարգացման, արտադրողների աջակցության, սննդամթերքի որակի և անվտանգության վերահսկողության, ռազմավարական պաշարների կառավարման և արտաքին շուկաներից կախվածության ռիսկերի նվազեցման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի պարենային ապահովության վրա ազդող հիմնական տնտեսական, սոցիալական, բնապահպանական և կառուցվածքային խնդիրները և դիտարկել դրանց հաղթահարման ու պարենային համակարգի դիմակայունության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գյուղատնտեսության և սննդի ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի պարենային անվտանգության ու կայուն զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Медицина

Այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից բրեքեթ-համակարգերի արդյունավետության համեմատական վերլուծությանը՝ ուղղորդված շրթեր-ադամանդային անոմալիաների օրթոդոնտիկ բուժման գործընթացում։ Նյութում ներկայացվում են տարբեր տեսակի բրեքեթ համակարգերի (մետաղական, սաղմնային, կերամիկական և ինքնալիգացող համակարգեր) կիրառության մեթոդաբանությունը, բուժման տևողությունը, շրթեր-ադամանդային տեղաշարժի ճշգրտությունը և կլինիկական արդյունքների կայունությունը։ Աշխատությունը ներառում է նաև բարդության, հիգիենայի պահպանման, հիվանդի հարմարավետության և կողմնակի ազդեցությունների համեմատական գնահատում՝ ապահովելով օրթոդոնտիայի մասնագետների համար գործնական ուղղություններ ընտրելու հնարավորությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգերի տեխնիկական և նյութաբանական առանձնահատկություններին, որոնք ազդում են բուժման արագության, ցավի ինտենսիվության և երկարաժամկետ ստաբիլության վրա։ Նյութը օգտագործելի է նաև հետագա հետազոտություններում, նոր բրեքեթ համակարգերի մշակման և կլինիկական կիրառության արդյունավետության գնահատման համար։