Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Разработка технологии повышения биологической ценности армянских национальных хлебных изделий

    Աշխատությունը նվիրված է հայկական ազգային հացատեսակների սննդային և կենսաբանական արժեքի բարձրացման տեխնոլոգիական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ պահպանելով դրանց ավանդական որակական, զգայական և սպառողական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում հացաբուլկեղենի բաղադրության կատարելագործումն է՝ հիմնական սննդանյութերի հարաբերակցության, սպիտակուցների որակի, ամինաթթվային կազմի, սննդային մանրաթելերի, վիտամինների, հանքային նյութերի և այլ սննդային նշանակություն ունեցող բաղադրիչների տեսանկյունից։ Քննվում է տարբեր հումքային բաղադրիչների և բնական ծագման հավելումների կիրառման հնարավորությունը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը խմորի տեխնոլոգիական հատկությունների, խմորման գործընթացների, պատրաստի արտադրանքի կառուցվածքի, համի, բույրի և պահպանման ընթացքում որակի փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային հացատեսակների արտադրության ավանդական առանձնահատկությունների և ժամանակակից սննդային տեխնոլոգիաների համադրմանը, որպեսզի սննդային արժեքի բարելավումը չհանգեցնի տվյալ արտադրատեսակներին բնորոշ հատկությունների կորստի։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սպիտակուցային բաղադրության և կենսաբանական արժեքի գնահատումը, քանի որ հացահատիկային հումքի սննդային արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն սպիտակուցի ընդհանուր քանակով, այլև դրա որակական կազմով և այլ սննդանյութերի հետ հարաբերակցությամբ։ Ուսումնասիրվում է նաև բուսական տարբեր հումքատեսակների օգտագործման հնարավորությունը՝ որպես սննդային մանրաթելերի և կենսաբանորեն արժեքավոր նյութերի լրացուցիչ աղբյուր։ Տեխնոլոգիական տեսանկյունից դիտարկվում են բաղադրատոմսային փոփոխությունների ազդեցությունը խմորի ձևավորման, գազապահպանման հատկությունների, թխման և պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի արտադրանքի զգայական գնահատումը, քանի որ բարելավված սննդային բաղադրությունը պետք է զուգակցվի ընդունելի համային և կառուցվածքային հատկանիշների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել սննդային քիմիայի, հացաթխման տեխնոլոգիայի և ապրանքագիտական գնահատման մեթոդները՝ տարբեր բաղադրատոմսերի արդյունավետությունը համեմատելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միտված է ազգային հացատեսակների տեխնոլոգիական արդիականացման գիտական հիմքերի ձևավորմանը՝ ավանդական արտադրանքի առանձնահատկությունները համադրելով սննդային արժեքի և որակի բարելավման ժամանակակից մոտեցումների հետ։

    Updated: 2026-09-19
    Разработка технологии повышения биологической ценности армянских национальных хлебных изделий
    Online

    History

    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ թուրքական աղբյուրներ, հատոր Դ

    Գիրքը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր սկզբնաղբյուրների ժողովածու է, որն ընդգրկում է թուրքական պատմագրական և պատմական նյութեր՝ Հայաստանի, հայ ժողովրդի, նրա պատմական բնակավայրերի, հասարակական կյանքի և տարածաշրջանի քաղաքական ու տնտեսական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Այն նպատակ ունի օտարալեզու պատմական վկայությունների միջոցով ներկայացնելու Հայաստանի և հայերի մասին պահպանված տեղեկությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու հայ ժողովրդի անցյալը ոչ միայն հայկական պատմագրության, այլև հարևան ժողովուրդների ու պետությունների պատմական հիշողության և գրավոր ժառանգության տեսանկյունից։ Ժողովածուում տեղ գտած թուրքական աղբյուրները կարևոր նշանակություն ունեն հատկապես Օսմանյան կայսրության պատմության, նրա վարչական համակարգի, պետական կառավարման, հասարակական կառուցվածքի, տնտեսական հարաբերությունների, հարկային քաղաքականության և հայաբնակ տարածքների պատմական իրողությունների ուսումնասիրության համար։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու այն քաղաքական ու հասարակական միջավայրի մասին, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են հայ-թուրքական հարաբերությունները, ինչպես նաև դիտարկելու Հայաստանի և հայ ժողովրդի դիրքն ու նշանակությունը տարածաշրջանի պատմական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատության աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ թուրքական պատմական երկերն ու գրավոր վկայությունները պարունակում են տեղեկություններ, որոնք լրացնում, ամբողջացնում և որոշ դեպքերում նոր դիտանկյուն են հաղորդում հայկական ու այլ օտարալեզու սկզբնաղբյուրներում պահպանված տվյալներին։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմական փաստերի համադրման, իրադարձությունների ժամանակագրական վերականգնման, պատմական աշխարհագրության ճշգրտման և տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական ու հասարակական գործընթացների համակողմանի մեկնաբանման համար։ Առանձնահատուկ արժեք ունի թուրք պատմագիրների երկերում արտացոլված պատմական իրականության քննությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու Օսմանյան պատմագրության առանձնահատկությունները, պետական ու հասարակական կյանքի վերաբերյալ պատկերացումները, պատմական իրադարձությունների ներկայացման եղանակները և դրանցում արտահայտված գաղափարական մոտեցումները։ Այսպիսի սկզբնաղբյուրների հետազոտությունը կարևոր է նաև պատմական տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու, հեղինակային դիրքորոշումները տարբերակելու և տարբեր պատմագրական ավանդույթների միջև համեմատություններ կատարելու տեսանկյունից։ Գիրքը նշանակալի ներդրում ունի հայագիտության և արևելագիտության զարգացման գործում՝ հայ հետազոտողներին ու ընթերցողներին հասանելի դարձնելով թուրքական գրավոր ժառանգության այն շերտերը, որոնք կարևոր տեղեկություններ են պարունակում Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմական անցյալի մասին։ Այն արժեքավոր գիտական նյութ է հայ ժողովրդի պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, թուրքական պատմագրությամբ, հայ-թուրքական պատմական հարաբերություններով և Մերձավոր Արևելքի պատմական գործընթացներով հետաքրքրվողների համար։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է պատմաբանների, արևելագետների, աղբյուրագետների, հայագետների, բուհերի ուսանողների և հետազոտողների համար՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրության, համեմատական վերլուծության և գիտական հետազոտությունների իրականացման կարևոր հիմք։

    Updated: 2026-11-17
    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ թուրքական աղբյուրներ, հատոր Դ
    Online

    Geography

    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն

    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

    Updated: 2026-09-15
    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն
    Online

    Chemistry

    Исследования в области технологически моделируемых реакций N-замещенных циклических аминов

    Այս աշխատանքը վերաբերում է N-փոխարինված ցիկլիկ ամինների ռեակցիաների տեխնոլոգիական մոդելավորմանը և դրանց քիմիական վարքի ուսումնասիրությանը տարբեր պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ազոտ պարունակող ցիկլիկ միացությունները փոխազդում են տարբեր ռեագենտների հետ՝ ձևավորելով նոր կառուցվածքային միացություններ, ինչպես նաև այդ գործընթացների վերահսկելիությունը լաբորատոր և տեխնոլոգիական միջավայրերում։ Ուսումնասիրվում են ռեակցիաների կինետիկան և թերմոդինամիկական առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով հասկանալ, թե ինչպես են կառուցվածքային փոփոխությունները, փոխարինիչների բնույթը և ռեակցիոն պայմանները ազդում վերջնական արդյունքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել ռեակցիաների ընթացքը և օպտիմալացնել սինթեզի պայմանները՝ նվազեցնելով կողմնակի արտադրանքների առաջացումը և բարձրացնելով արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարևոր է օրգանական սինթեզի, դեղագործական քիմիայի և նյութագիտության համար, քանի որ նման միացությունները հաճախ ծառայում են որպես միջանկյալ նյութեր կենսաակտիվ մոլեկուլների և ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման գործընթացներում։

    Updated: 2026-09-15
    Исследования в области технологически моделируемых реакций N-замещенных циклических аминов
    Online

    Chemistry

    Изменение структурных характеристик катионного полиэлектролита в широком диапазоне рН, флокуляция и обезвоживание реальных дисперсных систем

    Այս աշխատությունը նվիրված է կատիոնային պոլիէլեկտրոլիտի կառուցվածքային բնութագրերի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը pH-ի լայն տիրույթում, ինչպես նաև դրա կիրառմանը իրական դիսպերս համակարգերի ֆլոկուլյացիայի և ջրազրկման գործընթացներում։ Հետազոտության հիմքում պոլիէլեկտրոլիտների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և միջավայրի թթվայնության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունն է, քանի որ pH-ի փոփոխությունը կարող է էականորեն ազդել պոլիմերային շղթաների լիցքի, կոնֆորմացիայի, լուծելիության և փոխազդեցության բնույթի վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են կատիոնային պոլիէլեկտրոլիտի կառուցվածքային վիճակի փոփոխությունները տարբեր pH պայմաններում և դրանց ազդեցությունը նյութի ֆունկցիոնալ հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պոլիմերային շղթաների և դիսպերս մասնիկների միջև էլեկտրաստատիկ ու ֆիզիկաքիմիական փոխազդեցություններին, որոնց շնորհիվ մանր մասնիկները կարող են միավորվել ավելի խոշոր ագրեգատների՝ ձևավորելով ֆլոկուլներ։ Ֆլոկուլյացիայի գործընթացի ուսումնասիրությունը կարևոր է այն պատճառով, որ այն հնարավորություն է տալիս նվազեցնել կայուն դիսպերս համակարգերի մասնիկների ցրվածությունը և հեշտացնել դրանց հետագա առանձնացումը հեղուկ միջավայրից։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել պոլիէլեկտրոլիտի կառուցվածքային պարամետրերի, կոնցենտրացիայի, pH-ի, դիսպերս մասնիկների հատկությունների և ֆլոկուլյացիայի արդյունավետության միջև փոխկապակցությունները։ Առանձին նշանակություն ունի իրական դիսպերս համակարգերի ուսումնասիրությունը, քանի որ գործնական միջավայրերում դրանք սովորաբար պարունակում են տարբեր չափերի, քիմիական կազմի և մակերևութային հատկությունների մասնիկների բարդ խառնուրդներ։ Այդ պայմաններում լաբորատոր մոդելային համակարգերի համար ստացված օրինաչափությունների կիրառումը կարող է պահանջել լրացուցիչ գնահատում և օպտիմալացում։ Ջրազրկման գործընթացների ուսումնասիրությունը ուղղված է ձևավորված ֆլոկուլներից հեղուկի առավել արդյունավետ հեռացման հնարավորությունների գնահատմանը, ինչը կարևոր է նստվածքների մշակման, արդյունաբերական և ջրային համակարգերի մաքրման գործընթացներում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ որոշելու այնպիսի օպտիմալ պայմաններ, որոնց դեպքում պոլիէլեկտրոլիտը առավել արդյունավետ է նպաստում մասնիկների ագրեգացմանը և հետագա ջրազրկմանը։ Աշխատությունը համադրում է պոլիմերային և կոլոիդային քիմիայի տեսական մոտեցումները փորձարարական ուսումնասիրությունների հետ՝ բացահայտելով նյութի կառուցվածքային փոփոխությունների և տեխնոլոգիական արդյունավետության միջև կապերը։ Այն կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն ջրի և արդյունաբերական հեղուկների մաքրման, նստվածքների մշակման, դիսպերս համակարգերի առանձնացման և տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, կոլոիդային քիմիայի և պոլիմերների մասնագետներին, ջրի մաքրման տեխնոլոգների, նյութագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-18
    Изменение структурных характеристик катионного полиэлектролита в широком диапазоне рН, флокуляция и обезвоживание реальных дисперсных систем
    Online

    Literature

    Նար-Դոս Նոր մարդը

    Նար-Դոս-ի «Նոր մարդը» ստեղծագործությունը սոցիալ-հոգեբանական բնույթի պատմություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է նոր ժամանակների ազդեցությունը մարդու մտածողության, արժեքների և վարքագծի վրա։ Գլխավոր գաղափարն այն է, թե ինչպես է «նոր մարդը» ձևավորվում հասարակական փոփոխությունների պայմաններում՝ հաճախ կանգնելով հին բարոյական պատկերացումների և նոր, ավելի պրագմատիկ ու շահադիտական մոտեցումների միջև։ Ստեղծագործությունում Նար-Դոսը ցույց է տալիս, որ այս փոփոխությունները ոչ միշտ են միանշանակ դրական․ նոր միջավայրը կարող է մարդուն տալ ավելի լայն հնարավորություններ, բայց միաժամանակ նաև հեռացնել նրան ավանդական մարդկային արժեքներից՝ ստեղծելով ներքին հակասություններ և հոգեբանական բախումներ։ «Նոր մարդը» կերպարի միջոցով հեղինակը վերլուծում է ժամանակի հասարակական անցումային վիճակը և մարդու ինքնության փոփոխությունը այդ գործընթացում։

    Updated: 2026-10-13
    Նար-Դոս Նոր մարդը