Ջերմոցային տնտեսությունների ֆինանսական վիճակի կայունացման և գործունեության արդյունավետության բարելավման ուղիները ՀՀ-ում

Технология

Աշխատությունը նվիրված է տիտանի ալյումինիդների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ռուտիլից ալյումինաթերմային վերականգնման եղանակի կիրառմամբ։ Ներկայացվում են հումքային նյութերի ընտրության, տեխնոլոգիական գործընթացի կազմակերպման և ռեակցիոն պայմանների օպտիմալացման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ստանալ բարձր որակի միջմետաղական միացություններ՝ բարելավված ֆիզիկամեխանիկական և ջերմակայուն հատկություններով։ Քննարկվում են ալյումինաթերմային վերականգնման մեխանիզմները, գործընթացի ջերմադինամիկական և կինետիկական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ստացված նյութերի կառուցվածքային, քիմիական և մեխանիկական բնութագրերի գնահատման արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիայի արդյունավետության, արտադրական կիրառելիության և ժամանակակից արդյունաբերության, հատկապես ավիատիեզերական, մեքենաշինական և բարձր ջերմաստիճանային նյութերի արտադրության ոլորտներում դրա հեռանկարներին։ Գիրքը նախատեսված է նյութագիտության, մետալուրգիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Շիրակի պատմական տարածքի անտիկ դամբարանադաշտերի հնագիտական ուսումնասիրությանը՝ դրանց կառուցվածքային, ժամանակագրական, մշակութային և թաղման ծեսերի առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության հիմքում հնագիտական պեղումների, հայտնաբերված նյութական մշակույթի նմուշների և դամբարանային համալիրների համադրական ուսումնասիրությունն է, որի միջոցով վերականգնվում են Շիրակի տարածաշրջանի անտիկ հասարակությունների կյանքի և մշակույթի տարբեր կողմերը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են դամբարանների կառուցվածքը, ձևերը, տեղադրությունը, թաղման եղանակները և դրանց հետ կապված ծիսական առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դամբարաններից հայտնաբերված խեցեղենի, մետաղական առարկաների, զարդերի, զենքերի, կենցաղային իրերի և այլ հնագիտական նյութերի ուսումնասիրությանը։ Այդ նյութերը կարևոր աղբյուր են բնակչության տնտեսական գործունեության, արհեստների, առևտրական և մշակութային կապերի, ինչպես նաև սոցիալական կառուցվածքի մասին պատկերացումներ ձևավորելու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դամբարանների ժամանակագրական դասակարգումը և դրանց համադրումը տարածաշրջանի ու հարակից տարածքների հնագիտական հուշարձանների հետ։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մշակութային ազդեցությունները, տեղական և ներմուծված ավանդույթների հարաբերակցությունը և Շիրակի բնակչության կապերը Հայաստանի այլ շրջանների ու հարևան տարածաշրջանների հետ։ Դամբարանային համալիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև անտիկ հասարակության հոգևոր աշխարհին՝ մահվան և հետմահու կյանքի վերաբերյալ պատկերացումներին, ծիսական վարքագծին և սոցիալական կարգավիճակի դրսևորումներին։ Թաղման գույքի կազմը և դամբարանների կառուցվածքային տարբերությունները կարող են տեղեկություններ հաղորդել հասարակության սոցիալական շերտավորման, անհատների կարգավիճակի և համայնքային հարաբերությունների մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Շիրակի հնագույն պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ դամբարանադաշտերը հնարավորություն են տալիս նյութական աղբյուրների միջոցով վերականգնել տարածաշրջանի պատմական զարգացման որոշակի փուլերի պատկերը։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, թանգարանային մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և հնագիտությամբ ու Հայաստանի անտիկ պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։ Ուսումնասիրությունը միաժամանակ նպաստում է Շիրակի հնագիտական ժառանգության գիտական արժևորմանը, պահպանության անհրաժեշտության գիտակցմանը և տարածաշրջանի պատմամշակութային գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է Էպշտեյն–Բարրի վիրուսի հետ ասոցացված քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդության պաթոգենեզի և բուժման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում դիտարկվում են վիրուսային գործոնի, քրոնիկ բորբոքային գործընթացների, իմունային պատասխանի խանգարումների և շնչուղիների կառուցվածքային փոփոխությունների փոխկապակցված մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վիրուսային վարակի հնարավոր ազդեցության բացահայտումը թոքային հյուսվածքի և շնչուղիների բորբոքային գործընթացների վրա, ինչպես նաև դրա հնարավոր դերը հիվանդության առաջացման, պահպանման կամ սրման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իմունային համակարգի արձագանքին, վիրուսային գործոնների և քրոնիկական բորբոքման փոխազդեցությանը, բրոնխների օբստրուկցիայի ձևավորմանը և թոքերի ֆունկցիայի աստիճանական նվազմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հիվանդության ախտորոշման ժամանակակից հնարավորություններին՝ կլինիկական դրսևորումների, լաբորատոր հետազոտությունների, վիրուսաբանական և իմունաբանական ցուցանիշների, ինչպես նաև շնչառական ֆունկցիայի գնահատման մեթոդների կիրառմամբ։ Բուժման բաժնում ուշադրություն է դարձվում քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդության կառավարման ժամանակակից սկզբունքներին, բրոնխալայնիչների և հակաբորբոքային բուժման կիրառմանը, սրացումների կանխարգելմանը, շնչառական վերականգնմանը և հիվանդի կյանքի որակի բարելավմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է այն հարցը, թե վիրուսային բաղադրիչի առկայությունը որքանով կարող է ազդել բուժման ռազմավարության ընտրության վրա և արդյոք կարող են կիրառվել լրացուցիչ հակավիրուսային կամ իմունակարգավորող մոտեցումներ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ներկայացնելու հիվանդության զարգացման վերաբերյալ ժամանակակից պատկերացումները և գնահատելու բուժման տարբեր ուղղությունների հնարավոր նշանակությունը՝ ընդգծելով անհատականացված մոտեցման անհրաժեշտությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել թոքաբանների, վարակաբանների, իմունոլոգների, կլինիկական հետազոտողների և շնչառական հիվանդությունների ոլորտում մասնագիտացող բժշկական ուսանողների։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Bacillus ցեղի մանրէներից տեխնոլոգիական արժեք ունեցող ռեկոմբինանտ α-ամիլազների շտամ-արտադրիչների ստացման և համապատասխան ֆերմենտների կենսաքիմիական բնութագրման ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են գենետիկ ինժեներիայի և մոլեկուլային կենսաբանության մեթոդները, որոնք կիրառվում են բարձր արտադրողականությամբ մանրէային շտամների կառուցման համար՝ նպատակ ունենալով ստանալ արդյունաբերական նշանակության ֆերմենտներ։ Հեղինակը վերլուծում է α-ամիլազների սինթեզի մեխանիզմները, դրանց ակտիվության օպտիմալ պայմանները, ջերմակայունությունը, pH-ի նկատմամբ կայունությունը և կատալիտիկ հատկությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ֆերմենտների արտադրության կենսատեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության բարձրացման ուղիները, ներառյալ կուլտիվացման պայմանների օպտիմալացումը, սննդանյութերի ընտրությունը և կենսառեակտորային համակարգերի կիրառումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստացված ռեկոմբինանտ ֆերմենտների կիրառությանը սննդարդյունաբերության, օսլայի վերամշակման, կենսավառելիքների արտադրության և այլ տեխնոլոգիական ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է մանրէաբանների, կենսատեխնոլոգների, կենսաքիմիկոսների, ինժեներ-տեխնոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական կիրառությունների լայն շրջանակ։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի վիպական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով նրա ստեղծագործությունների գաղափարական, գեղարվեստական, հոգեբանական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում վիպական աշխարհի ձևավորման սկզբունքները, կերպարների կառուցման եղանակները, պատմողական տեխնիկան, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, ինչպես նաև անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու ներաշխարհի բացահայտմանը, հոգեբանական հակասությունների ներկայացմանը և այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ արտաքին իրադարձությունները վերածվում են կերպարների ներքին ապրումների ու ինքնաճանաչման գործընթացի բաղադրիչների։ Վերլուծվում է նաև վիպական պատումի լեզուն՝ բառապաշարի, շարահյուսության, պատկերավորման համակարգի, բարբառային ու ժողովրդախոսակցական տարրերի կիրառության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է ստեղծագործությունների կապի բացահայտումը արևմտահայ հասարակության պատմական և մշակութային իրականության հետ, քանի որ վիպական նյութի միջոցով ներկայացվում են ոչ միայն անհատական ճակատագրեր, այլև հասարակական հարաբերություններ, ավանդական կենսակերպ, արժեքային համակարգեր և դրանց փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ գրողի ստեղծագործական մեթոդի զարգացմանը՝ տարբեր գործերի համեմատությամբ առանձնացնելով թեմատիկ ու ոճական շարունակականությունները և փոփոխությունները։ Քննվում է նաև հիշողության, անցյալի, ինքնության, ընտանիքի, համայնքի և մարդկային գոյության բարոյահոգեբանական խնդիրների դերը վիպական համակարգում։ Առանձին նշանակություն ունի կերպարների և միջավայրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով բացահայտվում է սոցիալական իրականության ազդեցությունը մարդու մտածողության և վարքագծի վրա։ Գրականագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև հեղինակի տեղը արևմտահայ և ընդհանրապես հայ վեպի զարգացման պատմության մեջ՝ ցույց տալով նրա գեղարվեստական որոնումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը ներկայացնում է վիպական ժառանգությունը որպես բազմաշերտ գեղարվեստական համակարգ, որտեղ հոգեբանական խորությունը, լեզվական ինքնատիպությունը և պատմամշակութային միջավայրի պատկերումը միավորվում են հայ արձակի զարգացման կարևոր երևույթներից մեկի մեջ։

Право

Այս հիմնախնդիրը կարգավորվում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսդրությամբ և սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին օրենքով, որտեղ սահմանվում է ապրանքների, աշխատանքների կամ ծառայությունների թերությունների հետևանքով պատճառված վնասի հատուցման իրավական հիմքը, պայմաններն ու պատասխանատվության շրջանակը։ Ըստ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի՝ նման դեպքերում պատասխանատվություն է կրում արտադրողը, վաճառողը կամ ծառայություն մատուցող անձը, եթե ապացուցվում է, որ վնասը առաջացել է ապրանքի (կամ աշխատանքի, ծառայության) կառուցվածքային, արտադրական կամ այլ թերության հետևանքով, իսկ վնասը ենթակա է հատուցման անկախ պայմանագրային հարաբերությունների առկայությունից, այսինքն՝ նույնիսկ այն անձը, որը ուղղակի պայմանագիր չի կնքել վաճառողի հետ, կարող է պահանջել վնասի հատուցում։ Օրենսդրությունը նաև նախատեսում է, որ վնասը ենթակա է հատուցման, եթե այն առաջացել է պիտանիության կամ ծառայության ժամկետի ընթացքում, իսկ եթե նման ժամկետ սահմանված չէ կամ չի պահպանվել օրենքի պահանջները, ապա կիրառվում են հատուկ երկարաժամկետ պատասխանատվության կանոններ։ Վնասի հատուցման մեջ ներառվում են ինչպես իրական նյութական վնասները, այնպես էլ բաց թողնված օգուտը, և տուժողը կարող է պահանջել նաև ծախսերի փոխհատուցում, ապրանքի փոխարինում, թերությունների անվճար վերացում կամ պայմանագրի լուծում՝ կախված դեպքի բնույթից։ Այս իրավական կարգավորումների հիմնական նպատակը սպառողի շահերի պաշտպանությունն է և արտադրողների ու ծառայություն մատուցողների պատասխանատվության ապահովումը, որպեսզի շրջանառության մեջ գտնվող ապրանքներն ու ծառայությունները համապատասխանեն անվտանգության և որակի պահանջներին: