Քաղաքային կրթական համակարգի կառավարման առանձնահատկությունները և զարգացման միտումները

Экология

Նյութը ներկայացնում է հողը ոչ միայն որպես բնական ռեսուրս, այլև որպես բարդ էկոլոգիական համակարգ, որտեղ տեղի են ունենում կենսաբազմազանության պահպանման, նյութերի շրջանառության և էներգիայի փոխակերպման գործընթացներ։ Հիմնական բովանդակություն Հողը որպես էկոհամակարգ Դիտարկվում է հողի կառուցվածքը՝ ներառյալ կենդանի օրգանիզմները, օրգանական նյութերը և անօրգանական բաղադրիչները։ Կենսաբանական գործընթացներ Ներկայացվում են միկրոօրգանիզմների, որդերի և այլ օրգանիզմների դերը հողի բերրիության և նյութերի շրջանառության մեջ։ Հողի էկոլոգիական գործառույթներ Շեշտվում է հողի դերը որպես ջրի, ածխածնի և այլ տարրերի բնական շրջանառության միջավայր։ Մարդու ազդեցությունը հողի վրա Դիտարկվում են աղտոտման, էրոզիայի և գյուղատնտեսական գործունեության հետևանքները հողի էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Նյութի հիմնական գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ հողը կենդանի և ինքնակարգավորվող համակարգ է, որի պահպանությունը կարևոր է էկոհամակարգերի կայունության և մարդու կենսապայմանների համար։

Лингвистика

Հայ լեզվաբանության պատմություն. Հատոր 1 (սկզբից մինչև մեր օրերը)-ը լեզվաբանական և հայագիտական հիմնարար աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ լեզվաբանության զարգացման ամբողջական պատմական ուղին՝ սկսած հայերենի ուսումնասիրության վաղ փորձերից և գրաբարի գիտական նկարագրություններից մինչև ժամանակակից լեզվաբանական դպրոցների ձևավորումն ու արդի տեսական մոտեցումները, աշխատությունում վերլուծվում են հայ լեզվի ուսումնասիրության հիմնական փուլերը՝ միջնադարյան քերականական ավանդույթները, նոր շրջանի եվրոպական գիտության ազդեցությամբ ձևավորված լեզվաբանական մտածողությունը, ինչպես նաև խորհրդային և անկախության շրջանի գիտական ուղղությունները, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի կառուցվածքային ուսումնասիրությանը՝ հնչյունաբանության, ձևաբանության, շարահյուսության և բառագիտության զարգացման պատմական մեկնաբանությամբ, միաժամանակ ներկայացվում են հայ լեզվաբանության խոշոր ներկայացուցիչների գիտական ներդրումները, նրանց մեթոդաբանական մոտեցումները և լեզվի ուսումնասիրության մեջ ներդրված նոր գաղափարները, աշխատությունը նաև ընդգծում է հայերենի տեղը համաշխարհային լեզվաբանական համակարգում՝ որպես հին գրավոր ավանդույթ ունեցող և գիտականորեն բազմակողմանի ուսումնասիրված լեզու։

Литература

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Վազգեն Օվյանի բանաստեղծությունները, որտեղ արտացոլվում են մարդու ներաշխարհի նուրբ զգացմունքները, կյանքի, սիրո, բնության և ժամանակակից աշխարհի հետ կապված մտորումները: Գրքում համադրվում են զգացմունքային խորությունը, պատկերային ճկունությունը և բանաստեղծական լիրիզմը, ինչը ընթերցողին թույլ է տալիս ապրելու և մտորելու հերոսների և հեղինակային տեսլականի հետ, բացահայտել հոգևոր արժեքները, ազգային և մշակութային ինքնությունն ու ժամանակակից կյանքի մարտահրավերները: Աշխատությունը աչքի է ընկնում բառի հստակությամբ, սիմվոլիկ պատկերներով հարուստ ձևավորմամբ և մարդկային զգացմունքների ընդգծված արտահայտմամբ, ընթերցողին հաղորդելով ոչ միայն հուզական, այլև մտավոր ու բարոյական հարստություն՝ նպաստելով հոգևոր ու մտավոր զարգացմանը:

Экономика

Էկոնոմետրիկայի հիմունքները-ը տնտեսագիտության և վիճակագրական վերլուծության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է էկոնոմետրիկայի հիմնական սկզբունքներն ու մեթոդները՝ տնտեսագիտական տվյալների քանակական վերլուծության համար, աշխատությունում բացատրվում են պարզ և բազմակի ռեգրեսիոն մոդելները, դրանց գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև ստուգման և վերլուծության գործիքները, միաժամանակ դիտարկվում են հիպոթեզների ստուգումը, վստահության միջակայքերը, մոդելների համապատասխանության գնահատումը և սխալների վերլուծությունը, հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական փոփոխականների միջև կապերի մոդելավորմանը և կանխատեսումների իրականացմանը, աշխատությունը նաև ներառում է գործնական օրինակներ և հաշվարկային առաջադրանքներ՝ օգնելով կիրառել տեսական գիտելիքները իրական տնտեսական տվյալների վրա, նպատակ ունենալով զարգացնել վերլուծական մտածողություն և տնտեսագիտական տվյալների հետ աշխատելու հմտություններ։

Право

Աշխատությունը նվիրված է դատական իշխանության ինքնուրույնության սկզբունքի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետությունում իրականացված սահմանադրական բարեփոխումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում դատական իշխանության՝ օրենսդիր և գործադիր իշխանություններից ինստիտուցիոնալ և գործառութային տարանջատման, դատարանների ու դատավորների անկախության երաշխավորման, ինչպես նաև դատական համակարգի ինքնուրույն գործունեության համար անհրաժեշտ սահմանադրաիրավական մեխանիզմների վերլուծությունն է։ Ինքնուրույնության սկզբունքը դիտարկվում է իշխանությունների բաժանման և զսպումների ու հակակշիռների համակարգի շրջանակում, քանի որ անկախ և արդյունավետ դատական իշխանության առկայությունը իրավական պետության կարևորագույն նախապայմաններից է։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են «անկախություն» և «ինքնուրույնություն» հասկացությունների բովանդակությունն ու փոխհարաբերությունը, դրանց դրսևորումները դատական իշխանության կազմակերպական և գործառութային մակարդակներում, ինչպես նաև դատավորի անհատական անկախության և ամբողջ դատական համակարգի ինստիտուցիոնալ ինքնուրույնության տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի սահմանադրական զարգացման տարբեր փուլերին և այն փոփոխություններին, որոնց արդյունքում կատարելագործվել են դատական իշխանության կազմակերպման և գործունեության իրավական հիմքերը։ Ուսումնասիրության կարևոր հատվածը վերաբերում է 2005 և 2015 թվականների սահմանադրական փոփոխություններին, որոնց շրջանակում դատական իշխանության անկախության և ինքնուրույնության ապահովման հարցերը ստացել են նոր սահմանադրաիրավական լուծումներ։ Հատուկ նշանակություն ունի Բարձրագույն դատական խորհրդի ձևավորումը՝ որպես դատական իշխանության անկախության ապահովմանն ուղղված կարևոր ինստիտուցիոնալ մեխանիզմ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ դատավորների նշանակման և առաջխաղացման, կարգապահական պատասխանատվության, պաշտոնավարման երաշխիքների, դատավորների գործունեության գնահատման և դատական համակարգի կառավարման հարցերին՝ դրանք դիտարկելով դատական իշխանության ինքնուրույնության ապահովման տեսանկյունից։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև դատական իշխանության ֆինանսական, վարչական և կազմակերպական ինքնուրույնության խնդիրը, քանի որ դատական անկախությունը չի սահմանափակվում միայն դատավորի՝ որոշումներ կայացնելիս արտաքին ազդեցությունից զերծ լինելու պահանջով։ Դատարանների բնականոն գործունեության համար անհրաժեշտ են համապատասխան նյութական, ֆինանսական, մարդկային և կազմակերպական պայմաններ, որոնք պետք է ապահովեն դատական համակարգի կայուն և արդյունավետ աշխատանքը։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում է նաև դատական իշխանության անկախության և հաշվետվողականության միջև հավասարակշռության հարցը։ Ինքնուրույն դատական իշխանությունը չի նշանակում վերահսկողությունից դուրս գործող համակարգ. իրավական պետության պայմաններում այն պետք է միաժամանակ լինի անկախ, արդյունավետ, թափանցիկ և օրենքի պահանջներին համապատասխան գործող։ Այդ պատճառով կարևոր է այնպիսի իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների ձևավորումը, որոնք կկանխեն ինչպես քաղաքական կամ վարչական միջամտությունը, այնպես էլ դատական իշխանության ներսում լիազորությունների չարաշահումը։ Սահմանադրական բարեփոխումների համատեքստում դատական իշխանության ինքնուրույնության ամրապնդումը դիտարկվում է որպես դատաիրավական համակարգի կայացման և իրավական պետության զարգացման կարևոր ուղղություն։ Հետազոտության մեջ կարող են վերլուծվել նաև դատական իշխանության և իշխանության մյուս ճյուղերի փոխհարաբերությունները՝ պարզելու համար, թե ինչ սահմանադրական երաշխիքներ և իրավական մեխանիզմներ են անհրաժեշտ դատական համակարգի նկատմամբ հնարավոր քաղաքական կամ վարչական ազդեցությունները սահմանափակելու համար։ Այդ համատեքստում կարևոր են դատավորների կարգավիճակի երաշխիքները, դատական կառավարման մարմինների լիազորությունները, դատարանակազմության սկզբունքները, դատական ինքնակառավարման հնարավորությունները և դատական իշխանության ներքին կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությունը դատական իշխանության գործնական ինքնուրույնության վրա՝ դիտարկելով ոչ միայն իրավական նորմերի փոփոխությունները, այլև դրանց կիրառման արդյունավետությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը դատական իշխանության ինքնուրույնությունը ներկայացնում է որպես իրավական պետության և ժողովրդավարական կառավարման հիմնարար սկզբունք՝ բացահայտելով դրա սահմանադրաիրավական հիմքերը, ինստիտուցիոնալ երաշխիքները, առկա խնդիրները և զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել սահմանադրական և դատական իրավունքով զբաղվող մասնագետներին, իրավաբաններին, գիտաշխատողներին, դատաիրավական ոլորտի մասնագետներին և իրավագիտություն ուսումնասիրող ուսանողներին։

История

Նյութը ուսումնասիրում է, թե ինչպես են Հայաստանի Հանրապետությունը և հայ սփյուռքը փոխկապակցվել տարբեր պատմական փուլերում՝ սկսած 1918 թվականի առաջին անկախությունից մինչև ժամանակակից շրջան։ Այն ընդգծում է, որ հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները ձևավորվել են տարբեր քաղաքական, սոցիալական և մշակութային պայմաններում և մշտապես ունեցել են փոփոխվող բնույթ։ Հիմնական ժամանակաշրջաններ 1918–1920 թթ. (Առաջին Հանրապետություն) Սփյուռքը սկսում է ավելի ակտիվ կապեր հաստատել նորաստեղծ պետության հետ՝ աջակցելով պետականաշինության և օգնության ծրագրերին։ Խորհրդային շրջան Կապերը սահմանափակվում են քաղաքական պատճառներով, սակայն սփյուռքը շարունակում է պահպանել ազգային ինքնությունը, մշակույթը և երբեմն աջակցել Հայաստանին տարբեր ուղիներով։ 1991 թվականից հետո (անկախություն) Հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները նոր որակ են ստանում․ ձևավորվում են պետական կառույցներ, համագործակցության ծրագրեր, ներդրումային և մարդասիրական նախաձեռնություններ։ Նյութի կարևոր գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները ոչ միայն պատմական, այլև շարունակական գործընթաց են, որոնք կարևոր դեր են խաղում ազգային ինքնության պահպանման, զարգացման և պետության ամրապնդման գործում։