Картина из жизни тифлисских армян

Технология

Այս թեման վերաբերում է շինարարական արտադրության ռեսուրսների արդյունավետ և նպատակային օգտագործման հիմնախնդիրներին այն պայմաններում, որտեղ աշխատանքները իրականացվում են լեռնային բարդ ռելիեֆ ունեցող տարածքներում։ Լեռնային պայմաններում շինարարությունը ուղեկցվում է մի շարք օբյեկտիվ դժվարություններով՝ բարդ տեղագրություն, տրանսպորտային սահմանափակումներ, կլիմայական կտրուկ փոփոխություններ, սողանքային և սեյսմիկ ռիսկեր, ինչպես նաև շինանյութերի տեղափոխման և պահեստավորման բարձր ծախսեր։ Այդ գործոնները էականորեն ազդում են ռեսուրսների՝ նյութերի, էներգիայի, աշխատուժի և տեխնիկայի օգտագործման արդյունավետության վրա, հաճախ առաջացնելով կորուստներ և արտադրողականության նվազում։ Խնդրի ուսումնասիրությունը ներառում է նաև կազմակերպչական և տեխնոլոգիական լուծումների որոնում՝ շինարարական գործընթացների օպտիմալ պլանավորում, տեղական նյութերի առավելագույն օգտագործում, մեխանիզացիայի ճիշտ ընտրություն և աշխատանքների փուլային կազմակերպում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև շրջակա միջավայրի պահպանությունը, քանի որ լեռնային էկոհամակարգերը զգայուն են միջամտությունների նկատմամբ, և անարդյունավետ օգտագործումը կարող է բերել երկարաժամկետ բնապահպանական վնասների։ Այսպիսով, ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման խնդիրը լեռնային պայմաններում ունի ինչպես տնտեսական, այնպես էլ տեխնիկական և էկոլոգիական բազմաբաղադրիչ բնույթ։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների սահմանափակման իրավական, սահմանադրական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են այն դեպքերը և պայմանները, որոնց առկայության դեպքում պետությունը կարող է սահմանափակել անձի իրավունքներն ու ազատությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են այդ սահմանափակումների իրավաչափության, անհրաժեշտության, համաչափության և հիմնավորվածության պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու իրավունքների պաշտպանության սահմանադրական երաշխիքներին, օրենսդրական կարգավորումներին և պետական մարմինների կողմից սահմանափակումների կիրառման առանձնահատկություններին։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է այն կարևոր հարցը, թե ինչպես կարելի է հավասարակշռել անհատի հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը և պետության օրինական շահերը, այդ թվում՝ հանրային անվտանգության, հասարակական կարգի, ազգային անվտանգության, առողջության և այլ հանրային արժեքների պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Քննության են առնվում նաև իրավունքների սահմանափակման թույլատրելի սահմանները, դրանց կիրառման հիմքերը, ընթացակարգային պահանջները և հնարավոր իրավական հետևանքները։ Գրքում կարևորվում է այն մոտեցումը, որ մարդու իրավունքների սահմանափակումը չի կարող լինել կամայական և պետք է իրականացվի միայն օրենքով նախատեսված հստակ հիմքերի առկայության դեպքում՝ պահպանելով իրավական պետության և ժողովրդավարական հասարակության սկզբունքները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել իրավագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների, իրավաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ Հայաստանի իրավական համակարգում մարդու իրավունքների սահմանափակման տեսական և գործնական խնդիրները։

Химия

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ացետիլենային սպիրտների և 1,4-դիոլների հիդրոալյումինացում-հալոգենացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը և դրանց հիման վրա օրգանական միացությունների ստացման հնարավորություններին։ Աշխատանքի կենտրոնում գտնվում են այն քիմիական փոխարկումները, որոնց ընթացքում ալկինային և դիոլային կառուցվածք ունեցող միացությունները ենթարկվում են ալյումինի մասնակցությամբ հիդրոալյումինացման և հետագա հալոգենացման գործընթացների։ Այս տեսակի ռեակցիաները կարևոր նշանակություն ունեն օրգանական սինթեզում, քանի որ թույլ են տալիս սկզբնական նյութերի կառուցվածքը նպատակային կերպով փոփոխել և ստանալ նոր ֆունկցիոնալ խմբեր պարունակող միացություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում ռեակցիաների ընթացքի օրինաչափություններին, օգտագործվող ռեագենտների բնույթին, պայմանների ազդեցությանը, հնարավոր միջանկյալ միացություններին և վերջնական արգասիքների կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Ացետիլենային սպիրտների հետ կապված փոխարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են ալկինային կապի և հիդրօքսիլ խմբի փոխադարձ ազդեցությունները դրսևորվում քիմիական ռեակցիաների ժամանակ, մինչդեռ 1,4-դիոլների մասնակցությամբ գործընթացները հնարավորություն են տալիս դիտարկել հարակից ֆունկցիոնալ խմբերի վերափոխման և նոր կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը նաև արժեքավոր է ռեակցիաների ընտրողականության տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերում կարևոր է կանխատեսել, թե որ դիրքերում և ինչ հաջորդականությամբ են տեղի ունենում քիմիական փոխակերպումները։ Ստացված նյութերի կառուցվածքի, հատկությունների և առաջացման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նոր սինթետիկ մեթոդների մշակմանը և հայտնի մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը հատկապես հետաքրքիր է օրգանական քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և օրգանական միացությունների փոխակերպումների մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, այն ներկայացնում է ացետիլենային սպիրտների և 1,4-դիոլների քիմիական վարքի նպատակային ուսումնասիրություն՝ շեշտադրելով հիդրոալյումինացման և հալոգենացման համակցված գործընթացների տեսական ու գործնական նշանակությունը։

Литература

Աշխարհագրական գիտելիքների ուսուցմանն ու տարածմանն ուղղված այս աշխատությունը պատկանում է աշխարհը, նրա բնական միջավայրը և բնակեցված տարածքները ճանաչելու համար նախատեսված ուսումնական գրականության շարքին։ Վերնագրում գործածված «ընթացք» բառը մատնանշում է գիտելիքների համակարգված և հաջորդական ներկայացման սկզբունքը, իսկ «աշխարհիս» ձևը վերաբերում է աշխարհին՝ որպես ուսումնասիրության առարկայի։ Աշխարհագրության դասընթացի հիմնական նշանակությունն աշխարհը ճանաչելու համար անհրաժեշտ գիտելիքների փոխանցումն է՝ նպաստելով Երկրի, նրա տարածքների, բնակավայրերի և բնական ու հասարակական երևույթների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը։ Աշխարհագրությունը, որպես գիտելիքի բնագավառ, ուսումնասիրում է Երկրի մակերևույթը, բնական պայմանների բազմազանությունը, բնակչության տեղաբաշխումը, երկրների ու տարածաշրջանների առանձնահատկությունները և մարդու ու շրջակա միջավայրի փոխազդեցությունը։ Այդ գիտելիքների համակարգված յուրացումը կարևոր է տարածական մտածողության զարգացման, աշխարհագրական օբյեկտների փոխհարաբերությունները հասկանալու և շրջակա աշխարհի մասին տեղեկությունները համադրելու համար։ Դասընթացային բնույթի նման աշխատությունները սովորաբար նպատակ ունեն աշխարհագրական հասկացությունները ներկայացնել մատչելի ու հաջորդական ձևով՝ ընթերցողին ծանոթացնելով աշխարհը նկարագրելու և տարբեր տարածքներ համեմատելու սկզբունքներին։ Աշխարհագրական կրթությունը նաև նպաստում է մարդու աշխարհայացքի ընդլայնմանը՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու տարբեր երկրների ու ժողովուրդների գոյության պայմանները, բնական միջավայրերի բազմազանությունը և մարդկային հասարակությունների զարգացման վրա աշխարհագրական գործոնների ազդեցությունը։ Այսպիսի ուսումնական գրականության կարևոր առանձնահատկություններից է գիտելիքների կազմակերպված ներկայացումը, որի միջոցով առանձին փաստերն ու տեղեկությունները միավորվում են ավելի լայն աշխարհագրական պատկերացման մեջ։ Աշխարհի մասին գիտելիքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղանունների կամ տարածքների մասին տեղեկությունների ամբողջություն, այլև որպես բնության և հասարակության միջև կապերը հասկանալու միջոց։ Աշխատության պատմամշակութային նշանակությունը հատկապես հետաքրքրական է 19-րդ դարի հայ կրթական կյանքի համատեքստում, երբ աշխարհագրական գիտելիքների տարածումը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում աշխարհիկ կրթության զարգացման և ուսումնական գրականության ընդլայնման գործընթացում։ Այդ ժամանակաշրջանում աշխարհագրությունը նպաստում էր սովորողների մտահորիզոնի ընդլայնմանը, տարբեր ժողովուրդների ու երկրների մասին տեղեկությունների յուրացմանը և աշխարհի վերաբերյալ ավելի համակարգված պատկերացումների ձևավորմանը։ Հայերենով աշխարհագրական դասընթացների հրատարակումը կարևոր էր նաև մայրենի լեզվով գիտելիք փոխանցելու հնարավորությունների ընդլայնման տեսանկյունից՝ նպաստելով հայերեն կրթական բառապաշարի զարգացմանն ու գիտական տեղեկությունների տարածմանը։ Կոստանդնուպոլիսը հայ տպագրության և կրթական կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ ստեղծված ու հրատարակված ուսումնական գրքերը ծառայում էին կրթության տարածմանը և տարբեր գիտակարգերի մատչելիացմանը։ Այս միջավայրում լույս տեսած աշխարհագրական աշխատությունները կարևոր դեր կարող էին ունենալ աշխարհագրության՝ որպես ուսումնական առարկայի զարգացման, աշխարհաճանաչողության խթանման և գիտելիքների համակարգված մատուցման գործում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ աշխարհագրական գրականության պատմությամբ, 19-րդ դարի մանկավարժությամբ, գիտելիքի տարածման եղանակներով և հայալեզու ուսումնական գրքերի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական հետաքրքրությունների, աշխարհագրական գիտելիքների դասավանդման ավանդույթների և գիտահանրամատչելի գրականության ձևավորման ուսումնասիրության մեջ։ Ընթերցողական առումով աշխատության արժեքը կապված է աշխարհը ճանաչելու, տարածական մտածողությունը զարգացնելու և տարբեր աշխարհագրական երևույթների միջև կապերը հասկանալու կրթական նպատակի հետ։ Որպես պատմական ուսումնական հրատարակություն՝ այն ներկայացնում է հայերենով գիտելիքի փոխանցման ավանդույթի կարևոր ուղղություններից մեկը և արտացոլում աշխարհագրական կրթության նշանակությունը մտավոր զարգացման, աշխարհաճանաչողության ու կրթական մշակույթի ձևավորման գործում։

Культура

Ժողովածուն ներառում է երաժշտության և պարի պատկերագրական արտացոլմանն առնչվող գիտական զեկուցումների հիմնադրույթներ՝ ներկայացված Երևանում անցկացված առաջին միացյալ սիմպոզիումի շրջանակում։ Նյութերը նվիրված են երաժշտական և պարային մշակույթի ուսումնասիրմանը տեսողական արվեստի ու պատկերային աղբյուրների միջոցով։ Պատկերագրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են երաժիշտները, երաժշտական գործիքները, պարողները և պարային շարժումները ներկայացվել տարբեր ժամանակաշրջանների արվեստի գործերում, ձեռագրերում, որմնանկարներում, մանրանկարներում, քանդակներում և այլ պատկերային հուշարձաններում։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են անցյալի երաժշտական ու պարային ավանդույթների վերակազմության, կատարողական մշակույթի առանձնահատկությունների, գործիքների տեսակների և շարժումների բնույթի բացահայտման համար։ Միաժամանակ դրանք նպաստում են արվեստի տարբեր ճյուղերի փոխառնչությունների և պատկերային աղբյուրների պատմամշակութային նշանակության ըմբռնմանը։ Գիտական քննարկումների համատեղ ձևաչափը հնարավորություն է ստեղծում երաժշտագետների, արվեստաբանների, պարագետների և մշակույթի պատմաբանների մոտեցումների համադրման համար։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է հայկական և համաշխարհային երաժշտական ու պարային մշակույթի պատկերագրական վկայությունների, ինչպես նաև արվեստի պատմության միջառարկայական ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։