Քեսապի նյութական մշակույթը

Литература

Այս ժողովածուն ներառում է հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի տարբեր տարիներին ստեղծված ստեղծագործությունները՝ պոեզիա, արձակ հատվածներ և գրական փորձեր, որոնք միասին ներկայացնում են նրա ստեղծագործական զարգացման ամբողջական պատկերը։ Չարենցի երկերում արտացոլված են ազգային ինքնության, հայրենիքի ճակատագրի, մարդու ներքին աշխարհի, սիրո, ցավի և պատմական իրադարձությունների խորքային ընկալումները։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պատկերավոր լեզվով, հուզական ուժգնությամբ և նորարարական ոճով, որտեղ համադրվում են ավանդական հայկական գրականության տարրերը և ժամանակակից գրական ուղղությունների ազդեցությունները։ Ժողովածուն թույլ է տալիս ընթերցողին հետևել Չարենցի աշխարհայացքի ձևավորմանը՝ սկսած վաղ շրջանի քնարական գործերից մինչև հասուն շրջանի ավելի փիլիսոփայական և սոցիալապես հագեցած ստեղծագործություններ։ Նրա երկերում հաճախ հանդիպում են հայրենիքի կորուստի ու վերածննդի գաղափարները, անհատի և հասարակության հարաբերությունների բարդությունները, ինչպես նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային իրողությունների արտացոլումը։ Եղիշե Չարենց

История

Աշխատությունը նվիրված է Սեբեոսի պատմագրական երկում ներկայացված Հայաստանի վաղ շրջանի պատմության ուսումնասիրությանը՝ այն համադրելով Մովսես Խորենացու և Փավստոս Բուզանդի պատմական երկերի հետ։ Հետազոտության հիմնական խնդիրներից է պարզել, թե ինչպես են այս երեք հեղինակների մոտ ներկայացվում Հայաստանի հնագույն և վաղմիջնադարյան անցյալի առանձին իրադարձությունները, պատմական դեմքերը, քաղաքական գործընթացներն ու հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև բացահայտել նրանց պատմագիտական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ հայկական պատմագրության այս հուշարձանները տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված, տարբեր նպատակներով կազմված և տարբեր պատմական տեղեկություններ պահպանած աղբյուրներ են։ Դրանց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել պատմական տեղեկությունների համընկնումները, հակասությունները, հնարավոր փոխառությունները և ավանդությունների փոխանցման ձևերը։ Սեբեոսի հաղորդումները դիտարկվում են Մովսես Խորենացու և Փավստոս Բուզանդի աշխատությունների հետ փոխկապակցված՝ փորձելով պարզել, թե որքանով են վաղ շրջանի պատմական ավանդությունները պահպանվել, վերամշակվել կամ մեկնաբանվել հետագա պատմագրական երկերում։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել նաև հեղինակների ժամանակագրական պատկերացումներին, պատմական անձանց ներկայացման եղանակներին, քաղաքական իրադարձությունների մեկնաբանությանը և Հայաստանի արտաքին ու ներքին հարաբերությունների նկարագրությանը։ Նման համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ավելի խորությամբ հասկանալ Սեբեոսի պատմական երկի կառուցվածքն ու բովանդակությունը, այլև գնահատել այն հայ պատմագրության զարգացման ընդհանուր շղթայի մեջ։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև այն պատճառով, որ անդրադառնում է պատմական հիշողության ձևավորման և տարբեր դարաշրջանների հեղինակների կողմից անցյալի ընկալման խնդրին։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, հայագետներին, միջնադարագետներին, պատմագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական հին ու վաղմիջնադարյան պատմության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Չարենցի բանաստեղծական լեզվի և անհատական ոճի համակողմանի լեզվաբանական ու գրականագիտական ուսումնասիրությանը՝ նրա ստեղծագործական տարբեր շրջանների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում բանաստեղծի բառապաշարի, պատկերավորման համակարգի, քերականական կառուցվածքների, խոսքային արտահայտչամիջոցների, տաղաչափական առանձնահատկությունների և դրանց միջոցով ձևավորվող ինքնատիպ գեղարվեստական աշխարհի բացահայտումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բառընտրությանը՝ ուսումնասիրելով գրական հայերենի, ժողովրդախոսակցական շերտերի, հնաբանությունների, նորաբանությունների, փոխառությունների և հեղինակային բառաստեղծման փոխհարաբերությունները։ Կարևոր ուղղություն է փոխաբերությունների, մակդիրների, համեմատությունների, խորհրդանիշների, կրկնությունների և հակադրությունների քննությունը, քանի որ դրանք էական դեր ունեն բանաստեղծական պատկերների, հուզական լարվածության և գաղափարական շեշտադրումների ձևավորման մեջ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև շարահյուսական կազմակերպմանը՝ պարզաբանելով կարճ ու ընդարձակ նախադասությունների, զուգահեռ կառույցների, բացականչական և հարցական ձևերի, բառերի անսովոր դասավորության ու խոսքային ռիթմի գեղարվեստական գործառույթները։ Բանաստեղծական հնչողության տեսանկյունից կարող են ուսումնասիրվել հանգավորման համակարգը, ռիթմը, հնչյունական կրկնությունները և բառերի երաժշտական կազմակերպումը՝ ցույց տալով դրանց մասնակցությունը ստեղծագործության ընդհանուր տրամադրության ձևավորմանը։ Առանձին նշանակություն ունի ստեղծագործական տարբեր փուլերի համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեզվաոճական որոնումների զարգացմանը, բանաստեղծական ձևերի փոփոխությանը և գեղարվեստական արտահայտության նոր միջոցների յուրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է քննվել նաև անհատական ոճի կապը XX դարի հայ գրական լեզվի զարգացման, ժամանակաշրջանի գրական շարժումների և համաշխարհային պոեզիայի գեղարվեստական նորարարությունների հետ։ Բանաստեղծի լեզուն այս համատեքստում ներկայանում է որպես ոչ միայն ստեղծագործական անհատականության արտահայտություն, այլև հայ բանաստեղծական խոսքի հնարավորությունների ընդլայնման կարևոր երևույթ։ Լեզվական և գրականագիտական վերլուծությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ձևի ու բովանդակության փոխկապակցվածությունը և պարզելու, թե լեզվական յուրաքանչյուր մակարդակ ինչպես է մասնակցում ստեղծագործության իմաստային ու հուզական ամբողջության կառուցմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր ներդրում է չարենցագիտության և հայ գեղարվեստական խոսքի ուսումնասիրության մեջ՝ համակարգված կերպով ներկայացնելով բանաստեղծի լեզվական վարպետությունն ու ոճական ինքնատիպությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հակաճգնաժամային միջոցառումների արդյունավետության բարձրացման հարցերին՝ հարկային քաղաքականության տեսանկյունից։ Գրքում վերլուծվում են տնտեսական ճգնաժամերի ժամանակ կիրառվող հարկային գործիքները՝ հարկային արտոնություններ, արտակարգ տուրքի քաղաքականություն, գանձումների և հարկային պարտավորությունների վերաձևավորում, ինչպես նաև հարկային խթանների միջոցով արտադրության, ներդրումների և զբաղվածության աջակցման մեխանիզմները։ Հեղինակը քննարկում է հարկային միջամտությունների ազդեցությունը բիզնես միջավայրի կայունության, պետական բյուջեի եկամուտների և սոցիալական ծախսերի վրա, ընդգծելով ընթացակարգերի արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Աշխատությունում ներկայացվում են միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություններ, ռիսկերի գնահատման մեթոդներ և առաջարկություններ՝ հարկային համակարգի ճկունության և հակաճգնաժամային գործիքների արդյունավետության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տնտեսագետների, հարկային մասնագետների, պետական կառավարման և ֆինանսական ոլորտի աշխատակիցների համար՝ նպաստելով Հայաստանում տնտեսական կայունության պահպանմանը և ճգնաժամերի հետևանքների մեղմմանը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ուղեղի 21Բ շերտի էքստրաստրիար ասոցիատիվ շրջանի տեսողական տեղեկատվության մշակումին պատասխանատու նեյրոնային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են նեյրոնային ցանցերի կազմակերպումը, ինտեգրացիոն գործընթացները, որոնց միջոցով տեսողական ազդակները անցնում են առաջնային և երկրորդային կորյերի շերտերից դեպի ասոցիատիվ շրջաններ։ Հեղինակը վերլուծում է նեյրոնների ակտիվության տեսակները, սինապտիկ փոխազդեցությունները, ազդակների ֆիլտրացման ու ճանաչման գործընթացները, ինչպես նաև տեղեկատվության ինտեգրումը տեսողական ընկալման ավելի բարդ մակարդակներում։ Աշխատությունում օգտագործվել են էլեկտրոֆիզիոլոգիական չափումներ, օպտոգենետիկ մոտեցումներ և թվային մոդելավորում՝ նյարդային ցանցերի ֆունկցիոնալ դինամիկան բացահայտելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ ասոցիատիվ շրջանների դերին ճանաչողական պրոցեսներում՝ օրինակ՝ ձևերի և շարժման ընկալման, տեսողական հիշողության և ուշադրության կարգավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նեյրոբիոլոգների, կոգնիտիվ գիտնականների, նյարդավիրաբուժների և մշակման համակարգերի մոդելավորողների համար՝ նպաստելով մարդու ուղեղի տեսողական տեղեկատվության պրոցեսների խորքային ըմբռնմանը և նյարդաբանական խանգարումների բուժման ռազմավարությունների զարգացմանը։

Педагогика

Էմե Լ. Մարթենի աշխատությունը նվիրված է կանանց, հատկապես մայրերի, դերին երեխաների դաստիարակության և հասարակության քաղաքակրթական զարգացման գործում։ Գրքի վերնագիրը շեշտադրում է այն գաղափարը, որ ընտանիքում ձևավորվող արժեքները, վարքագծային սովորությունները և բարոյական սկզբունքները կարևոր ազդեցություն ունեն ոչ միայն անհատի, այլև ամբողջ հասարակության զարգացման վրա։ Այս մոտեցման շրջանակում մայրական դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես երեխաների մտավոր, բարոյական և սոցիալական ձևավորման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը կարելի է տեղադրել տասնիններորդ դարի մանկավարժական և հասարակական մտքի այն ավանդույթի մեջ, որը քննարկում էր ընտանիքի դաստիարակչական նշանակությունը, կանանց կրթության անհրաժեշտությունը և նրանց մասնակցությունը հանրային կյանքի առաջընթացին։ Գրքի թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի պատկերացումները կնոջ հասարակական դերի, մայրության, կրթության և քաղաքակրթության փոխհարաբերությունների վերաբերյալ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրթական գրականության, կանանց կրթության պատմության և ընտանեկան դաստիարակության գաղափարների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հայ հասարակական մտքի, մանկավարժական հայացքների և տասնիններորդ դարի կրթական բարեփոխումների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։