Խորհրդածություններ

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է լեռնային գետերի վրա կառուցվող դիմհարային (հիդրոտեխնիկական) կառույցների հիդրավլիկական հաշվարկի ժամանակակից մեթոդների մշակմանը և դրանց շահագործման արդյունավետության բարձրացման ինժեներական լուծումներին՝ հաշվի առնելով բարդ ռելիեֆային պայմանները, հոսքի մեծ արագությունները և նստվածքների ինտենսիվ տեղափոխումը։ Նյութում քննարկվում են հոսքի ոչ ստացիոնար և տուրբուլենտ բնույթի մոդելավորման մոտեցումները, որոնք կիրառվում են ջրհոսքերի վարքի կանխատեսման և կառույցների կայունության գնահատման համար՝ ներառյալ թվային հիդրոդինամիկ մոդելավորումը և վերջավոր տարրերի մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեռնային գետերին բնորոշ վտանգավոր երևույթներին՝ հեղեղներին, սելավներին և կոշտ նստվածքային հոսքերին, որոնք էական ազդեցություն են ունենում դիմհարային կառույցների հուսալիության և երկարակեցության վրա։ Քննարկվում են նաև հիդրավլիկական հաշվարկների արդիականացման ուղիները՝ բազմաչափ մոդելների կիրառումը, դաշտային տվյալների ինտեգրումը և կալիբրացիայի մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել կանխատեսումների ճշգրտությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են շահագործման արդյունավետության ապահովման միջոցառումներ՝ ներառյալ նստվածքների կառավարման համակարգերը, կառուցվածքների պարբերական մոնիթորինգը և տեխնիկական սպասարկման օպտիմալ ռազմավարությունները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիդրոդինամիկան և կիրառական ինժեներական փորձը՝ նպատակ ունենալով ապահովել լեռնային ջրային կառույցների անվտանգ, կայուն և երկարաժամկետ շահագործում։

Лингвистика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ բանաստեղծ Razmik Davoyan-ի չափածո ստեղծագործությունների բառապաշարի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են բանաստեղծի լեզվական մտածողության առանձնահատկությունները, բառային հարստությունը, պատկերաստեղծ միջոցների կիրառությունը և անհատական հեղինակային ոճի ձևավորման լեզվական հիմքերը։ Հեղինակը հետազոտում է Դավոյանի պոեզիայում գործածվող ընդհանուր գրական, ժողովրդախոսակցական, բարբառային, հնաբանային և նորաստեղծ բառաշերտերը՝ բացահայտելով դրանց գեղարվեստական և իմաստային գործառույթները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև խորհրդանշական, փիլիսոփայական և ազգային-մշակութային բովանդակություն կրող բառամթերքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ընտրության դերը բանաստեղծական պատկերների, հուզական ազդեցության և գաղափարական շեշտադրումների ստեղծման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվաոճական հնարքներին, փոխաբերական համակարգին և բառապաշարի տեղին ու նպատակային օգտագործմանը՝ որպես հեղինակի ստեղծագործական աշխարհընկալման արտահայտության միջոց։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, գրականագետների, բանասիրության ուսանողների, դասախոսների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից հայ պոեզիայի լեզվական ու ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում երկրորդային ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական մեխանիզմի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմքում ընկած է արտադրության և սպառման ընթացքում առաջացող թափոնների ու օգտագործված նյութերի առավել արդյունավետ ներգրավումը տնտեսական շրջանառության մեջ՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես բնապահպանական խնդիր, այլև որպես լրացուցիչ տնտեսական արժեք ստեղծելու հնարավորություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են երկրորդային ռեսուրսների ձևավորման աղբյուրները, դրանց օգտագործման ներկայիս մակարդակը, վերամշակման և կրկնակի օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև այդ գործընթացների տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրորդային հումքի հավաքման, տեսակավորման, վերամշակման և արտադրության մեջ վերադարձի կազմակերպմանը, ինչպես նաև այդ գործընթացների ֆինանսատնտեսական խթանների ձևավորմանը։ Քննարկվում են տնտեսական մեխանիզմի այն գործիքները, որոնք կարող են նպաստել ռեսուրսների ավելի ռացիոնալ օգտագործմանը՝ ներառյալ հարկային և ֆինանսական խթանները, ներդրումային աջակցությունը, գնագոյացման մեխանիզմները, պետական կարգավորումը և ձեռնարկությունների տնտեսական շահագրգռվածության բարձրացումը։ ՀՀ պայմաններում ուսումնասիրվում են երկրորդային ռեսուրսների շուկայի ձևավորման առանձնահատկությունները, ենթակառուցվածքային և կազմակերպական խնդիրները, տեխնոլոգիական սահմանափակումները և համապատասխան ոլորտներում ներդրումների անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև ռեսուրսախնայողության և շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական արդյունքների համադրումը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես կարող է երկրորդային հումքի առավել լայն օգտագործումը նպաստել բնական ռեսուրսների սպառման նվազեցմանը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր տնտեսական գործունեության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպանական տնտեսագիտության մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, ձեռնարկությունների ղեկավարներին, բնապահպաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ՀՀ-ում երկրորդային ռեսուրսների օգտագործման առկա տնտեսական մեխանիզմների, դրանց սահմանափակումների և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների վերաբերյալ։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է C- և N-տեղակալված հիդրօքսիալկիլպիրազոլների սինթեզին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և տարբեր քիմիական փոխակերպումների հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում պիրազոլային օղակ պարունակող օրգանական միացություններն են, որոնք իրենց կառուցվածքի և ֆունկցիոնալ խմբերի բազմազանության շնորհիվ կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամանակակից օրգանական քիմիայում։ Հետազոտության հիմնական նպատակներից է մշակել և ուսումնասիրել այդ միացությունների ստացման արդյունավետ եղանակներ՝ պարզելով ռեակցիաների ընթացքի օրինաչափությունները, պայմանների ազդեցությունը և ստացվող նյութերի կառուցվածքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պիրազոլային համակարգում ածխածնի և ազոտի ատոմներին կապված տեղակալների ազդեցությանը մոլեկուլի քիմիական հատկությունների վրա։ C- և N-տեղակալման տարբերակների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածք–հատկություն փոխհարաբերությունները և գնահատելու, թե տեղակալի դիրքի փոփոխությունն ինչպես է ազդում միացության ռեակցիոնունակության, կայունության և հետագա քիմիական փոխակերպումների վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հիդրօքսիալկիլ խմբերի ներմուծման, վերափոխման և այլ ֆունկցիոնալ խմբերի ստացման ռեակցիաներ, ինչպես նաև սինթեզված միացությունների փոխակերպումները տարբեր ռեակցիոն պայմաններում։ Կարևոր բաղադրիչ է ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատումը ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրոսկոպիական մեթոդներով, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշելու մոլեկուլների կառուցվածքը, մաքրությունը և հիմնական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ռեակցիաների մեխանիզմների քննարկում և այն գործոնների վերլուծություն, որոնք որոշում են ռեակցիայի ուղղությունը, ընտրողականությունը և վերջնական արգասիքների ելքը։ Պիրազոլային ածանցյալների նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև դրանց հնարավոր կիրառական նշանակությամբ՝ դեղագործական քիմիայի, կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների, նյութագիտության և այլ ոլորտների համար նոր օրգանական միացությունների ստացման տեսանկյունից։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է C- և N-տեղակալված հիդրօքսիալկիլպիրազոլների սինթեզի և քիմիական վարքագծի վերաբերյալ նոր տվյալների ստացման, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ռեակցիոնունակության միջև կապերի բացահայտման մեջ։ Գործնական տեսանկյունից ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել նոր պիրազոլային ածանցյալների նպատակային սինթեզի և հետագա քիմիական հետազոտությունների համար։ Թեման կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի և դեղագործական քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համակարգված կերպով ուսումնասիրում է հիդրօքսիալկիլպիրազոլների ստացման և հետագա փոխակերպումների հնարավորությունները՝ կարևորելով մոլեկուլային կառուցվածքի, տեղակալների դիրքի և քիմիական հատկությունների փոխկապակցվածությունը։

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մետաղական և կիսահաղորդչային կոնաձև կառուցվածքներում մակերևութային պլազմոն-պոլարիտոնների գերսուր կենտրոնացման՝ գերբարձր ֆոկուսավորման երևույթի տեսական և հնարավոր կիրառական ուսումնասիրությանը։ Մակերևութային պլազմոն-պոլարիտոնները էլեկտրամագնիսական ալիքների և նյութի ազատ էլեկտրոնների համատեղ տատանումներից առաջացող մակերևութային ալիքներ են, որոնք կարող են տարածվել, օրինակ, մետաղ-դիէլեկտրիկ սահմանագծի երկայնքով և ապահովել լույսի էներգիայի խիստ տեղայնացում։ Աշխատանքի կենտրոնական խնդիրն է պարզել, թե ինչպես կարելի է կոնաձև երկրաչափության և նյութի էլեկտրամագնիսական հատկությունների օգտագործմամբ այդ ալիքների էներգիան կենտրոնացնել չափազանց փոքր տարածական տիրույթում։ Կոնաձև կառուցվածքները առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում այն պատճառով, որ դրանց լայնական չափերը աստիճանաբար փոքրանում են, ինչի հետևանքով պլազմոնային ալիքի տարածման պայմանները փոխվում են կառուցվածքի երկայնքով և կարող են հանգեցնել էլեկտրամագնիսական դաշտի ուժեղացման ու էներգիայի կենտրոնացման։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր դեր ունեն պլազմոնների դիսպերսիոն հատկությունները, էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածական բաշխումը, նյութի դիէլեկտրական բնութագրերը, ալիքի երկարությունը, կոնաձև կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերը և կորուստների ազդեցությունը։ Մետաղական և կիսահաղորդչային միջավայրերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե նյութի էլեկտրոնային կառուցվածքն ու օպտիկական հատկություններն ինչպես են ազդում մակերևութային պլազմոն-պոլարիտոնների տարածման և կենտրոնացման գործընթացների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմանների որոշմանը, որոնց դեպքում հնարավոր է հասնել դաշտի առավելագույն տեղայնացման՝ միաժամանակ հաշվի առնելով նյութում կլանումը և էներգիայի կորուստները։ Աշխատանքի տեսական մոտեցումները կարող են հիմնվել Մաքսվելի հավասարումների, սահմանային պայմանների, պլազմոնային դիսպերսիայի և կոնաձև համակարգերում էլեկտրամագնիսական դաշտերի մաթեմատիկական նկարագրության վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նանոմաշտաբային օպտիկայի և նանոֆոտոնիկայի համար, քանի որ ուժեղ տեղայնացված էլեկտրամագնիսական դաշտերը կարող են օգտագործվել նյութի հետ լույսի փոխազդեցությունը մեծացնելու, սպեկտրոսկոպիկ ազդանշանների ուժեղացման, նանոմաշտաբային սենսորների, օպտիկական փոխազդեցությունների և բարձր զգայունությամբ չափումների մշակման մեջ։ Գերսուր ֆոկուսավորման գաղափարը հատկապես կարևոր է այնպիսի համակարգերի համար, որտեղ անհրաժեշտ է կառավարել լույսի էներգիան նանոմետրական մասշտաբներում՝ հաղթահարելով սովորական օպտիկական ֆոկուսավորման սահմանափակումները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պլազմոնիկայով, նանոֆոտոնիկայով, օպտիկայով, նյութագիտությամբ և կիրառական էլեկտրադինամիկայով զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ուսումնասիրում է կոնաձև մետաղական և կիսահաղորդչային համակարգերի միջոցով մակերևութային պլազմոն-պոլարիտոնների տարածական ուժեղ տեղայնացման հնարավորությունները՝ միավորելով ֆունդամենտալ էլեկտրադինամիկան և նանոֆոտոնիկայի կիրառական խնդիրները։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ծանրամարտիկների տեխնիկական պատրաստության կատարելագործման, մարզական շարժումների արդյունավետության բարձրացման և ուսուցման ու մարզման գործընթացի օպտիմալացման մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ծանրամարտի տեխնիկական պատրաստության տեսական հիմքերը, մարզական վարժությունների կառուցվածքը, շարժումների կենսամեխանիկական օրինաչափությունները և տեխնիկական վարպետության նշանակությունը մարզական արդյունքների բարելավման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պոկում և հրում վարժությունների կատարման տեխնիկային, շարժումների առանձին փուլերի փոխկապակցվածությանը, մարմնի դիրքի պահպանմանը, հավասարակշռությանը և ծանրաձողի շարժման հետագծի առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են մարզիկների ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական կարողությունների, ուժի, արագության, ճկունության և կոորդինացիայի ազդեցությունները տեխնիկական գործողությունների ճշգրտության ու արդյունավետության վրա։ Դիտարկվում են տեխնիկական սխալների առաջացման պատճառները, դրանց բացահայտման և շտկման մեթոդները, ինչպես նաև մարզիկների անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան ուսուցման մոտեցումները։ Կարևորվում են ծանրամարտի վարժությունների կենսամեխանիկական վերլուծությունը, շարժումների ժամանակային և տարածական բնութագրերի գնահատումը, ինչպես նաև տեխնիկական պատրաստվածության վերահսկման ժամանակակից միջոցների կիրառումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մարզման տարբեր մեթոդների ազդեցությունները շարժողական հմտությունների ձևավորման, տեխնիկական կայունության ապահովման և մրցակցային պայմաններում վարժությունների արդյունավետ կատարման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում մարզումների պլանավորմանը, տեխնիկական և ֆիզիկական պատրաստության փոխհարաբերությանը, ծանրաբեռնվածության անհատական կարգավորմանը և վերականգնման գործընթացի նշանակությանը։ Առանձնացվում են մարզիկների պատրաստվածության մակարդակից, մարզական փորձից և անհատական շարժողական առանձնահատկություններից կախված տեխնիկական ուսուցման կազմակերպման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև տեսաձայնագրությունների, շարժումների վերլուծության և մարզչական դիտարկումների կիրառման հնարավորությունները՝ տեխնիկական սխալների ժամանակին հայտնաբերման և ուսուցման արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ծանրամարտում մարզման մեթոդների գիտական հիմնավորմանը, տեխնիկական պատրաստության որակի բարձրացմանը և մարզական շարժումների առավել արդյունավետ ու անվտանգ կատարմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մարզական դպրոցներում, ծանրամարտի խմբակներում և մասնագիտական մարզչական գործունեության ընթացքում։ Այն օգտակար է ծանրամարտի մարզիչների, ֆիզիկական կուլտուրայի մասնագետների, սպորտային մանկավարժների, կենսամեխանիկայի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։