Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Informatics

    Optimal protocol for desired level of coverage and connectivity in wireless sensor networks / Անլար սենսորային ցանցերում ծածկույթի և կապակցվածության անհրաժեշտ մակարդակի ապահովման օպտիմալ կարգընթաց

    Այս աշխատությունը վերաբերում է անլար սենսորային ցանցերում (Wireless Sensor Networks) ծածկույթի և կապակցվածության ցանկալի մակարդակի ապահովման համար օպտիմալ արձանագրությունների մշակմանը՝ համատեղելով ցանցային տեսության, օպտիմիզացիայի և էներգաարդյունավետ հաշվարկների մոտեցումները։ Այն ուսումնասիրում է այն հիմնարար խնդիրը, թե ինչպես կարելի է ապահովել տարածքի բավարար մոնիթորինգ (coverage) և միևնույն ժամանակ պահպանել ցանցի հանգույցների հուսալի հաղորդակցական կապը (connectivity)՝ նվազագույն էներգիայի ծախսով և առավելագույն շահագործման տևողությամբ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են սենսորային հանգույցների տեղաբաշխման, ակտիվ/քնած ռեժիմների կառավարման, տվյալների փոխանցման և երթուղավորման մեխանիզմների տարբեր մոդելներ, որոնք ուղղված են ցանցի ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգիայի սպառման նվազեցմանը, քանի որ սենսորային ցանցերում հանգույցների մարտկոցային սահմանափակ ռեսուրսները վճռորոշ գործոն են համակարգի երկարաժամկետ աշխատանքի համար։ Բացի այդ, ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելներ և օպտիմիզացիոն ալգորիթմներ, որոնք թույլ են տալիս հավասարակշռել ծածկույթի և կապակցվածության միջև առկա հակասական պահանջները՝ հաճախ կիրառելով գրաֆների տեսություն, կլաստերավորման մեթոդներ և էվրիստիկ մոտեցումներ։ Ուսումնասիրվում են նաև դինամիկ միջավայրերում ցանցի հարմարվողականության խնդիրները, որտեղ հանգույցների խափանումները կամ տեղաշարժերը կարող են ազդել ընդհանուր կառուցվածքի վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրերի ինտերնետի (IoT), խելացի միջավայրերի, արդյունաբերական մոնիթորինգի և անվտանգության համակարգերի զարգացման համար, քանի որ առաջարկվող մեթոդները թույլ են տալիս ստեղծել ավելի կայուն, էներգաարդյունավետ և ինքնակազմակերպվող ցանցային համակարգեր։

    Updated: 2026-09-23
    Optimal protocol for desired level of coverage and connectivity in wireless sensor networks / Անլար սենսորային ցանցերում ծածկույթի և կապակցվածության անհրաժեշտ մակարդակի ապահովման օպտիմալ կարգընթաց
    Online

    Literature

    Եղիշե Չարենց Բանաստեղծություններ

    Ժողովածուն ներառում է հայ պոեզիայի ամենախոշոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Եղիշե Չարենց-ի տարբեր տարիների քնարական ստեղծագործությունները, որտեղ արտացոլվում է նրա ստեղծագործական ճանապարհի ողջ զարգացումը՝ վաղ ռոմանտիկ ու հայրենասիրական մոտիվներից մինչև ավելի խոր, փիլիսոփայական ու ժամանակի հասարակական-քաղաքական խնդիրներին անդրադարձող բանաստեղծություններ։ Չարենցի պոեզիան առանձնանում է հզոր լեզվական էներգիայով, պատկերային մտածողությամբ և զգացմունքների ինտենսիվությամբ, որտեղ հաճախ միահյուսվում են հայրենիքի գաղափարը, անհատի ճակատագիրը, սիրո և կորստի թեմաները, ինչպես նաև ժամանակի փոփոխությունների նկատմամբ սուր արձագանքը։ Նրա բանաստեղծություններում նկատելի է նաև նորարարական մոտեցում ձևին ու ռիթմին, ինչը նրան դարձնում է 20-րդ դարի հայ գրականության ամենաազդեցիկ նորարարներից մեկը։ Այս ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Չարենցի աշխարհայացքի, հոգեբանական խորության և գեղարվեստական բազմաշերտության մասին։

    Updated: 2026-10-13
    Եղիշե Չարենց Բանաստեղծություններ
    Online

    Mathematics

    Асимптотический анализ напряженно- деформированных состояний анизотропных слоистых полос, пластин и оболочек

    Կիրառական մաթեմատիկայի, դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկայի և կառուցվածքային վերլուծության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անիզոտրոպ շերտավոր շերտագոտիների, սալերի և թաղանթների լարվածադեֆորմացիոն վիճակների ասիմպտոտիկ հետազոտությանը։ Քննության են առնվում շերտավոր կառուցվածքների մեխանիկական առանձնահատկությունները, նյութերի անիզոտրոպ հատկությունները և արտաքին բեռնվածքների ազդեցությամբ առաջացող լարումների ու դեֆորմացիաների բաշխման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաշերտ համակարգերի առաձգական վարքագծին, առանձին շերտերի փոխազդեցությանը և նյութերի մեխանիկական բնութագրերի տարբերությունների ազդեցությանը կառուցվածքների ընդհանուր վիճակի վրա։ Վերլուծվում են անիզոտրոպ առաձգականության տեսության հիմնական հավասարումները, սահմանային պայմանները և շերտավոր մարմինների լարվածադեֆորմացիոն վիճակների մաթեմատիկական նկարագրության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ասիմպտոտիկ վերլուծության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները բարակապատ կառուցվածքների հաշվարկային մոդելների պարզեցման և մոտավոր լուծումների ստացման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել փոքր պարամետրերի մեթոդները, ասիմպտոտիկ վերլուծությունների կառուցումը, եզրային ազդեցությունների գնահատումը և լարումների տեղային կենտրոնացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում շերտերի հաստությունների, առաձգական հաստատունների, երկրաչափական պարամետրերի և ամրացման պայմանների ազդեցությանը կառուցվածքների մեխանիկական վարքագծի վրա։ Կարևորվում է ստացված մոտավոր լուծումների ճշգրտության գնահատումը և դրանց համեմատությունը առաձգականության տեսության եռաչափ մոդելների ու թվային հաշվարկների հետ։ Աշխատանքը կարող է նպաստել կոմպոզիտային և շերտավոր նյութերից պատրաստված ինժեներական կառուցվածքների հաշվարկային մեթոդների կատարելագործմանը, դրանց ամրության ու կայունության գնահատման հուսալիության բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տեսական և կիրառական մեխանիկայի, առաձգականության տեսության, կոմպոզիտային նյութագիտության, կառուցվածքային ճարտարագիտության և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Асимптотический анализ напряженно- деформированных состояний анизотропных слоистых полос, пластин и оболочек
    Online

    Pedagogy

    Ժողովրդական բանահյուսության դերը սովորողների բարոյական որակների ձևավորման գործում

    Աշխատությունը նվիրված է ժողովրդական բանահյուսության դերի ուսումնասիրությանը սովորողների բարոյական որակների ձևավորման գործընթացում՝ դիտարկելով բանահյուսական ստեղծագործությունները որպես ազգային մշակույթի, արժեքների և բարոյական փորձի փոխանցման կարևոր միջոց։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ հեքիաթները, առակները, առածները, ասացվածքները, ավանդազրույցները, լեգենդները, ժողովրդական երգերը և բանավոր ստեղծագործության այլ ձևերը ոչ միայն ներկայացնում են ժողովրդի պատմական ու մշակութային հիշողությունը, այլև փոխանցում են բարու և չարի, արդարության և անարդարության, ազնվության, աշխատասիրության, պատասխանատվության, համերաշխության, հայրենասիրության և փոխօգնության մասին պատկերացումներ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող են այդ ստեղծագործությունները նպաստել սովորողների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորմանը և բարոյական վարքագծի գիտակցմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկավարժական գործընթացում բանահյուսական նյութի նպատակային ընտրությանը և կիրառմանը՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքային, հոգեբանական և ճանաչողական առանձնահատկությունները։ Հեքիաթների և ավանդազրույցների հերոսների արարքների քննարկումը հնարավորություն է տալիս սովորողներին տարբերակել դրական և բացասական վարքագիծը, գնահատել որոշումների հետևանքները և սեփական փորձի հետ կապել ներկայացվող բարոյական գաղափարները։ Առածներն ու ասացվածքները կարող են ծառայել որպես կարճ և դիպուկ ձևակերպված կենսափորձի օրինակներ՝ նպաստելով իմաստության, աշխատասիրության, համբերության, փոխադարձ հարգանքի և պատասխանատվության արժեքների ընկալմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանահյուսության կիրառման մեթոդներին՝ ընթերցանության և պատմելու, քննարկումների, դերային խաղերի, ստեղծագործական առաջադրանքների, բանահյուսական նյութի մեկնաբանության և համեմատական վերլուծության միջոցով։ Նման մեթոդները սովորողին դարձնում են ոչ թե միայն պատրաստի բարոյական գաղափարների ընկալող, այլև դրանց իմաստավորման և գնահատման ակտիվ մասնակից։ Կարևոր է նաև բանահյուսության կապը ազգային ինքնության և մշակութային ժառանգության հետ։ Ժողովրդական ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել սովորողների՝ սեփական ժողովրդի պատմության, ավանդույթների, լեզվի և մշակույթի նկատմամբ հետաքրքրության ու հարգանքի ձևավորմանը՝ միաժամանակ զարգացնելով այլ մշակույթների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունք։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև ընտանիքի, դպրոցի և մշակութային միջավայրի համատեղ դերը բանահյուսական արժեքների փոխանցման գործում։ Ուսուցիչը կարող է բանահյուսական նյութը կապել առօրյա իրավիճակների և սովորողների անձնական փորձի հետ՝ օգնելով նրանց տեսնել բարոյական սկզբունքների գործնական նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է կարևորել նաև այն հանգամանքը, որ բանահյուսական ստեղծագործությունների ընտրության և մեկնաբանության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել դրանց պատմական ու մշակութային համատեքստը և խուսափել բարոյական գաղափարների մեխանիկական մատուցումից։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս զարգացնել սովորողների ինքնուրույն դատողությունը, քննադատական մտածողությունը և սեփական վարքի նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, դասվարների, դաստիարակների, կրթության կազմակերպիչների, բանահյուսությամբ զբաղվող մասնագետների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ժողովրդական բանահյուսությունը կարող է արդյունավետ կրթադաստիարակչական միջոց լինել՝ նպաստելով սովորողների բարոյական պատկերացումների, արժեքային համակարգի, ազգային ինքնագիտակցության և սոցիալական պատասխանատվության ձևավորմանը, հատկապես այն դեպքում, երբ բանահյուսական նյութը ներառվում է նպատակային, տարիքին համապատասխան և ակտիվ մանկավարժական մեթոդներով կազմակերպված ուսումնական գործընթացում։

    Updated: 2026-09-17
    Ժողովրդական բանահյուսության դերը սովորողների բարոյական որակների ձևավորման գործում
    Online

    Economics

    Պարտադիր ապահովագրատեսակների ներդրման ազդեցությունը ՀՀ տնտեսության և ապահովագրական շուկայի զարգացման վրա

    Այս աշխատությունը վերաբերում է պարտադիր ապահովագրատեսակների ներդրման ազդեցությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության և ապահովագրական շուկայի զարգացման վրա՝ ընդգծելով ֆինանսական կայունության, ռիսկերի բաշխման և ապահովագրական համակարգի ինստիտուցիոնալ զարգացման փոխկապակցված խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել պարտադիր ապահովագրության տարբեր տեսակների (օրինակ՝ ավտոքաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրություն և այլ սոցիալական նշանակության ապահովագրական ձևեր) ներդրման տնտեսական հետևանքները և դրանց ազդեցությունը ապահովագրական շուկայի ընդլայնման վրա։ Ուսումնասիրվում են ապահովագրական համակարգի կառուցվածքը, շուկայի մասնակիցների վարքագիծը, ապահովագրական պրեմիաների ձևավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև պետական կարգավորման և վերահսկողության դերը ոլորտի զարգացման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պարտադիր ապահովագրության սոցիալ-տնտեսական ազդեցություններին՝ ռիսկերի համընդհանուր բաշխում, քաղաքացիների ֆինանսական պաշտպանվածության բարձրացում, ճանապարհային և այլ ոլորտներում վնասների փոխհատուցման համակարգերի բարելավում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ապահովագրական շուկայի զարգացման խոչընդոտները՝ ցածր ապահովագրական մշակույթ, սահմանափակ վստահություն ֆինանսական հաստատությունների նկատմամբ և մրցակցության ոչ բավարար մակարդակ։ Միաժամանակ վերլուծվում է միջազգային փորձը պարտադիր ապահովագրության ներդրման և կարգավորման ոլորտում՝ գնահատելով դրա կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ֆինանսական տնտեսագիտության և ապահովագրական համակարգի զարգացման ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ ապահովագրական շուկայի ընդլայնմանը և տնտեսական ռիսկերի կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։

    Updated: 2026-08-30
    Պարտադիր ապահովագրատեսակների ներդրման ազդեցությունը ՀՀ տնտեսության և ապահովագրական շուկայի զարգացման վրա
    Online

    Other Subjects

    Հրատարակությունները Հայաստանի Հանրապետությունում 2023 թվականին: Վիճակագրական ժողովածու

    Վիճակագրական ժողովածուն նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում 2023 թվականի ընթացքում իրականացված հրատարակչական գործունեության հիմնական ցուցանիշների համակարգված ներկայացմանը և գրահրատարակչական ոլորտի զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը։ Հրատարակության նպատակն է տրամադրել քանակական և կառուցվածքային տեղեկություններ երկրում լույս տեսած տպագիր արտադրանքի վերաբերյալ՝ հնարավորություն ստեղծելով գնահատելու հրատարակչական գործունեության ծավալները, բովանդակային ուղղությունները և կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն կարող է ընդգրկել գրքերի, գրքույկների, պարբերական հրատարակությունների և տպագիր այլ նյութերի վերաբերյալ վիճակագրական տվյալներ՝ դասակարգված ըստ հրատարակությունների տեսակների, թեմատիկ խմբերի, լեզուների, տպաքանակների և այլ հատկանիշների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հրատարակված գրականության քանակական ցուցանիշներին, գիտական, ուսումնական, գեղարվեստական, մանկական և մասնագիտական հրատարակությունների տեսակարար կշռին, ինչպես նաև հրատարակչական արտադրանքի կառուցվածքային բաշխմանը։ Կարևորվում են հրատարակությունների լեզվական բազմազանությունը, հայերեն և օտարալեզու գրականության հարաբերակցությունը, թարգմանական հրատարակությունների ներկայացվածությունը և տարբեր գիտակարգերի ու մշակութային ոլորտների վերաբերյալ գրականության տարածումը։ Դիտարկվում են նաև հրատարակչությունների գործունեության, պարբերական մամուլի, տպագիր արտադրանքի հաշվառման և ազգային մատենագիտական վիճակագրության կազմակերպման հարցերը։ Վիճակագրական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հրատարակչական ոլորտի զարգացման հիմնական ուղղությունները, ուսումնասիրելու ընթերցողական և կրթական պահանջարկի հետ կապված միտումները, ինչպես նաև գնահատելու գրահրատարակչական արտադրանքի նշանակությունը երկրի գիտակրթական և մշակութային կյանքում։ Ժողովածուն կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական աղբյուր նախորդ տարիների ցուցանիշների հետ համեմատական ուսումնասիրություններ իրականացնելու, հրատարակչական քաղաքականության արդյունավետությունը գնահատելու և ոլորտի զարգացման հեռանկարները դիտարկելու համար։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի գրահրատարակչական պատմության փաստագրման, ազգային տպագիր ժառանգության հաշվառման, մատենագիտական տեղեկատվության համակարգման և մշակութային վիճակագրության զարգացման համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, հրատարակիչների, վիճակագիրների, մշակութաբանների, կրթության և գիտության ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև գրահրատարակչական գործունեությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-15
    Հրատարակությունները Հայաստանի Հանրապետությունում 2023 թվականին: Վիճակագրական ժողովածու