Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Առաջին համաշխարհային պատերազմի արևելյան (ռուսական) ռազմաճակատի հայ զորայինները
Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի արևելյան (ռուսական) ռազմաճակատում հայ զինվորականների մասնակցությանը, նրանց մարտական գործողություններին և նվաճումներին։ Գրքում ներկայացվում են հայկական զինված ուժերի կազմավորումները, մարտավարական գործողությունների ընթացքը, հրամանատարների և զինվորների փորձառությունը, ինչպես նաև առկա մարտական մարտահրավերներն ու դժվարությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հայ զորայինների դերը ռազմաճակատում, նրանց մարտունակությունը, բարոյահոգեբանական վիճակը և միասնականության զգացումը՝ ընդգծելով նրանց ավանդը պատերազմի ընթացքի և ռազմաքաղաքական զարգացումների վրա։ Աշխատության մեջ օգտագործվել են ռազմական հուշագրություններ, փաստաթղթեր, ռազմական հրահանգներ և օրագիր նյութեր, որոնք թույլ են տալիս ներկայացնել պատերազմի համապարփակ պատկեր և հայ զինվորների անձնական ու խմբային գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ զինվորականության պատմության, առաջին համաշխարհային պատերազմի ուսումնասիրման և հայ ժողովրդի ռազմաքաղաքական ժառանգության մեջ ներդրման ուսումնասիրության համար, հանդիսանալով արժեքավոր աղբյուր հետազոտող պատմաբանների, ուսանողների և լայն հանրության համար։
Updated: 2026-09-04
Technology
Разработка фотоэлектротермического преобразователя с многозеркальной концентрацией солнечной энергии
Աշխատությունը նվիրված է բազմա-հայելային կենտրոնացման համակարգով արևային էներգիայի օգտագործման վրա հիմնված ֆոտոէլեկտրատերմային փոխարկիչի մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արևային ճառագայթման էներգետիկ փոխակերպման արդյունավետությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արևային էներգիայի կենտրոնացման օպտիկական սկզբունքները՝ ընդգծելով բազմազրուցային հայելային համակարգերի դերը ճառագայթման հոսքի ինտենսիվացման և նպատակային մակերեսին ուղղորդման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում են ֆոտոէլեկտրատերմային փոխակերպման ֆիզիկական հիմքերը, որտեղ միաժամանակ իրականացվում է ինչպես էլեկտրական էներգիայի արտադրություն, այնպես էլ ջերմային էներգիայի կուտակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի օպտիկական արդյունավետությանը, ջերմային կորուստների նվազեցմանը և նյութերի ընտրությանը՝ բարձր ջերմակայունության և երկարաժամկետ կայունության ապահովման համար։ Հեղինակը վերլուծում է նաև հայելային համակարգերի երկրաչափական կառուցվածքների տարբեր մոդելներ, կենտրոնացման գործակիցները և դրանց ազդեցությունը ընդհանուր էներգետիկ ելքի վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական և թվային մոդելավորման արդյունքներ, որոնք թույլ են տալիս օպտիմալացնել համակարգի աշխատանքային պարամետրերը տարբեր կլիմայական պայմաններում։ Այն կարևոր ներդրում է վերականգնվող էներգետիկայի և արևային տեխնոլոգիաների զարգացման ոլորտում՝ նպաստելով բարձր արդյունավետությամբ էներգիայի փոխարկիչների նախագծման առաջընթացին։
Updated: 2026-09-20
Economics
ՀՀ տնտեսության կառուցվածքի ձևավորումն ու կարգավորումը (հայեցակարգային տեսանկյունները)
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության կառուցվածքի ձևավորման, զարգացման և պետական կարգավորման հայեցակարգային հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տնտեսության կառուցվածքը պայմանավորող գործոնները, գնահատել տարբեր ոլորտների փոխհարաբերությունները և ուսումնասիրել այն տնտեսական քաղաքականության մեխանիզմները, որոնց միջոցով պետությունը կարող է ազդել տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների և երկարաժամկետ զարգացման ուղղությունների վրա։ Աշխատանքի շրջանակում տնտեսության կառուցվածքը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված ոլորտների, ճյուղերի և ինստիտուցիոնալ հարաբերությունների համակարգ, որի փոփոխությունները պայմանավորված են արտադրական ռեսուրսների բաշխմամբ, տեխնոլոգիական առաջընթացով, ներդրումներով, արտաքին առևտրով, աշխատուժի կառուցվածքով և ներքին պահանջարկով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի անկախությունից հետո տնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների ուսումնասիրությունը՝ պլանային տնտեսությունից շուկայական հարաբերությունների անցման, սեփականաշնորհման, մասնավոր հատվածի ձևավորման, նոր շուկայական ինստիտուտների ստեղծման և տնտեսության ոլորտային վերակազմավորման գործընթացների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների, շինարարության, առևտրի և ֆինանսական հատվածի դերին ՀՀ տնտեսության ընդհանուր կառուցվածքում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև տնտեսության կառուցվածքային անհամամասնությունները, արտադրողականության տարբերությունները, տարածքային զարգացման խնդիրները, տնտեսության արտաքին կախվածությունը և արտահանման կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական կարգավորման գործիքների վերլուծությունը՝ հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունից մինչև ներդրումային, արդյունաբերական, մրցակցային և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականություն։ Պետական կարգավորումը դիտարկվում է ոչ թե որպես շուկայական մեխանիզմների փոխարինող, այլ որպես այնպիսի միջավայրի ձևավորման միջոց, որը կարող է խթանել արտադրության դիվերսիֆիկացումը, տեխնոլոգիական արդիականացումը, ներդրումների ներգրավումը և բարձր ավելացված արժեք ստեղծող ոլորտների զարգացումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մակրոտնտեսական ցուցանիշների վերլուծություն, կառուցվածքային և համեմատական վերլուծության մեթոդներ, վիճակագրական տվյալների ուսումնասիրություն և տնտեսական զարգացման տարբեր սցենարների գնահատում։ Աշխատանքի հայեցակարգային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս քննարկել, թե ինչպիսի տնտեսական կառուցվածք է առավել նպաստավոր Հայաստանի երկարաժամկետ, կայուն և մրցունակ զարգացման համար և ինչպիսի պետական քաղաքականություն կարող է աջակցել այդ կառուցվածքի ձևավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել ՀՀ տնտեսական քաղաքականության կատարելագործման, կառուցվածքային բարեփոխումների առաջնահերթությունների որոշման, տնտեսության դիվերսիֆիկացման և կայուն տնտեսական աճի ապահովման ուղղությամբ իրականացվող ուսումնասիրությունների համար։
Updated: 2026-09-05
Other Subjects
Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках =New books in foreign languages
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողներին, ուսանողներին և հետազոտողներին արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ կազմակերպված և մատչելի տեղեկատվությամբ։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության և մշակույթի զարգացման հիմնական ուղղությունները և հրատարակչական նոր միտումները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ աղբյուրները ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը և միջազգային գիտական հաղորդակցության զարգացմանը։
Updated: 2026-11-02
Other Subjects
Խաղողագործություն
Խաղողագործություն նյութը գյուղատնտեսական-գիտամեթոդական և ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է խաղողագործության ամբողջական համակարգը՝ սկսած կենսաբանական հիմքերից մինչև արտադրական տեխնոլոգիաներ և տնտեսագիտական գնահատում։ Այն նախատեսված է խաղողագործների, գյուղատնտեսության մասնագետների, ագրոնոմների և ուսանողների համար, ովքեր զբաղվում են խաղողի մշակությամբ և գինեգործական հումքի արտադրությամբ։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են խաղողի վազի կենսաբանական առանձնահատկությունները, աճի և զարգացման փուլերը, ինչպես նաև դրա պահանջները կլիմայի, հողի և խնամքի պայմանների նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի ընտրությանը՝ ըստ օգտագործման ուղղության (սեղանի, տեխնիկական, չամիչային) և տարածաշրջանային հարմարեցվածության։ Աշխատությունում ներկայացվում են այգիների հիմնման և խնամքի ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ հողի նախապատրաստում, տնկման սխեմաներ, ոռոգում, պարարտացում, էտում և ձևավորում։ Նյութը ընդգրկում է նաև խաղողի բերքատվության բարձրացման և որակի բարելավման տեխնոլոգիաները։ Բացի այդ, քննարկվում են հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի միջոցառումները՝ շեշտադրելով ինտեգրված և կանխարգելիչ մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բերքահավաքի կազմակերպմանը, խաղողի պահպանմանը և գինեգործական արդյունաբերության համար հումքի որակի ապահովմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձը՝ ապահովելով խաղողագործության արդյունավետ և ժամանակակից կազմակերպման ամբողջական պատկերացում։
Updated: 2026-09-18
Technology
Ջրամբարների և ջրանցքների շահագործման արդյունավետության բարձրացման մի քանի հարցեր
Աշխատությունը նվիրված է ջրամբարների և ջրանցքների շահագործման գործընթացների կազմակերպման, տեխնիկական վիճակի պահպանման և ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հիդրոտեխնիկական համակարգերի աշխատանքի այնպիսի կազմակերպումն է, որը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ջրի կորուստները, բարելավել ջրաբաշխումը, բարձրացնել կառույցների հուսալիությունը և ապահովել ջրային պաշարների առավել նպատակային օգտագործումը։ Ջրամբարները դիտարկվում են որպես ջրային հոսքերի կարգավորման, պաշարների կուտակման և տարբեր սպառողների ջրամատակարարման կարևոր ինժեներական օբյեկտներ, իսկ ջրանցքները՝ որպես ջրի տեղափոխման ու բաշխման հիմնական ենթակառուցվածքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջրամբարների աշխատանքային ռեժիմների ընտրությանը՝ հաշվի առնելով ներհոսքի փոփոխականությունը, ջրի պահանջարկը, սեզոնային պայմանները և անհրաժեշտ պահուստների ձևավորումը։ Քննվում են ջրանցքներում ջրի տեղափոխման ընթացքում առաջացող ֆիլտրացիոն, գոլորշիացման և տեխնիկական կորուստները, ինչպես նաև դրանց նվազեցման կազմակերպական ու ինժեներական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ջրանցքների թողունակության, հիդրավլիկական ռեժիմների և ջրաբաշխման գործընթացների ուսումնասիրությունը, քանի որ համակարգի տարբեր հատվածների աշխատանքի անհամապատասխանությունը կարող է հանգեցնել ջրի ոչ արդյունավետ օգտագործման։ Դիտարկվում են նաև հիդրոտեխնիկական կառույցների տեխնիկական վիճակի վերահսկման, պարբերական սպասարկման և ժամանակին վերականգնման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նստվածքների կուտակման, հուների ձևափոխման և ջրատար կառույցների մաշվածության ազդեցությանը համակարգերի շահագործման արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է ջրի հաշվառման և կառավարման տեղեկատվական ապահովումը, քանի որ հոսքերի վերաբերյալ ճշգրիտ տվյալները անհրաժեշտ են ջրաբաշխման հիմնավորված որոշումների ընդունման համար։ Քննվում են ավտոմատացված վերահսկման և կարգավորման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել ջրային հոսքերի ավելի ճկուն կառավարմանը և արտակարգ իրավիճակներին արագ արձագանքելուն։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել նաև շահագործման տնտեսական կողմերը՝ տեխնիկական սպասարկման ծախսերի, ջրի կորուստների և ենթակառուցվածքների արդիականացման արդյունավետության համադրմամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը միավորում է հիդրոտեխնիկայի, հիդրավլիկայի, ջրային տնտեսության և շահագործման կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ջրամբարների ու ջրանցքների տեխնիկական հուսալիությունը, ջրաբաշխման ճշգրտությունը և ջրային ռեսուրսների օգտագործման ընդհանուր արդյունավետությունը։
Updated: 2026-09-19