Քրիստոնեական եկեղեցու պատմությունը

Литература

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ջ. Մ. Քութզեեի գեղարվեստական մտածողության, հեղինակային ռազմավարությունների և արձակ ստեղծագործությունների կառուցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրողի ստեղծագործություններում իրականության և գեղարվեստական պայմանականության փոխհարաբերությունները, պատմողական կառուցվածքի ձևավորման սկզբունքները և կերպարների ներաշխարհի ներկայացման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակային ձայնի, պատմողի դիրքի, բազմաշերտ պատումի, խորհրդանշական պատկերների և լեզվաոճական միջոցների կիրառմանը։ Վերլուծվում են անհատի և հասարակության հարաբերությունների, իշխանության, բարոյական ընտրության, օտարման, ինքնության և պատասխանատվության թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանման ձևերը։ Քննարկվում են նաև միջտեքստային կապերի, այլաբանական տարրերի և տարբեր ժանրային ու պատմողական հնարքների դերը ստեղծագործությունների գաղափարական ու գեղագիտական համակարգի ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրողի ստեղծագործական մեթոդի ինքնատիպությունը և դրա տեղը ժամանակակից համաշխարհային գրականության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագիտության, համեմատական գրականության և ժամանակակից արձակի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Технология

Այս գիտատեխնիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է գոյություն ունեցող քարե շենքերի սեյսմիկ անվտանգության մակարդակի բարձրացման ժամանակակից մեթոդների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են պատմական և ավանդական քարե կառուցվածքների սեյսմիկ խոցելիության հիմնական պատճառները, դրանց վարքագիծը երկրաշարժային ազդեցությունների ժամանակ և վնասման մեխանիզմները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ամրացման և վերակառուցման տարբեր ինժեներական լուծումներ՝ ներառյալ կառուցվածքային ամրացումներ, պատերի և հատակների կապերի ուժեղացում, կոմպոզիտային նյութերի կիրառություն և հիմքերի կայունացման տեխնոլոգիաներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմիկ ռիսկի գնահատման, մոնիթորինգի համակարգերի ներդրման և վերականգնողական աշխատանքների նախագծման սկզբունքներին։ Աշխատությունը համադրում է շինարարական ինժեներիայի, սեյսմոլոգիայի և կառուցվածքային մեխանիկայի մոտեցումները՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ գոյություն ունեցող շենքային ֆոնդի սեյսմակայունության բարձրացման համար։ Այն օգտակար է շինարարական ինժեներների, նախագծողների, սեյսմոլոգների և քաղաքաշինության ոլորտի մասնագետների համար։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական գորգարվեստի զարդանախշերի, նշանների և պատկերային համակարգի խորքային ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց ծագումը, խորհրդանշական նշանակությունը և կապը հայկական մշակույթի, հավատալիքների ու պատմական հիշողության հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես են տարբեր երկրաչափական ձևերը, բուսական ու կենդանական պատկերները, արևային նշանները, խաչաձև կառուցվածքները և այլ ավանդական մոտիվներ արտահայտել աշխարհի մասին հայ ժողովրդի պատկերացումները, ընտանիքի, պտղաբերության, պաշտպանության, հավերժության և հոգևոր արժեքների գաղափարները։ Գրքում զարդաձևերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես գեղարվեստական տարրեր, այլև որպես մշակութային լեզու, որի միջոցով սերունդները փոխանցել են իրենց գիտելիքները, հավատամքները և ինքնությունը։ Ուսումնասիրությունը ներառում է պատմական, ազգագրական և արվեստաբանական վերլուծություններ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր շրջանների գորգերում պահպանվել տեղական առանձնահատկությունները և միևնույն ժամանակ արտացոլվել համահայկական խորհրդանիշներ։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է հայկական կիրառական արվեստի, ազգային խորհրդաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է կրկնության լեզվական երևույթի ուսումնասիրությանը ժամանակակից հայերենում՝ բացահայտելով դրա կառուցվածքային, իմաստային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն դեպքերն են, երբ նույն կամ ձևափոխված լեզվական միավորը՝ բառը, բառակապակցությունը, նախադասության հատվածը կամ ամբողջական կառուցվածքը, կրկնվում է խոսքում կամ գրավոր տեքստում՝ որոշակի հաղորդակցական, իմաստային կամ արտահայտչական նպատակով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կրկնության տարբեր տեսակները, դրանց ձևավորման եղանակները և կիրառության պայմանները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից հայերենի քերականական համակարգը և խոսքային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրկնության միջոցով իմաստի շեշտադրմանը, հուզականության և արտահայտչականության ուժեղացմանը, խոսքի ռիթմի ու կառուցվածքային ամբողջականության ապահովմանը։ Կրկնությունը կարող է տարբեր գործառույթներ իրականացնել՝ ընդգծել որևէ գաղափար, ուժեղացնել հատկանիշի կամ գործողության արտահայտվածությունը, փոխանցել հուզական վերաբերմունք, ստեղծել որոշակի ոճական ազդեցություն կամ ապահովել տեքստի կապակցվածությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կրկնության դրսևորումների քննությունը տարբեր խոսքային և գրական ժանրերում, քանի որ դրա կիրառության հաճախականությունն ու բնույթը կարող են էապես տարբեր լինել գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական և առօրյա խոսքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կրկնության և հարակից լեզվական երևույթների փոխհարաբերությանը՝ տարբերակելով դրա քերականական, բառային և զուտ ոճական դրսևորումները։ Հատուկ նշանակություն ունի գրական ստեղծագործությունների լեզվական նյութի վերլուծությունը, քանի որ գեղարվեստական խոսքում կրկնությունը հաճախ հանդես է գալիս որպես հեղինակային ոճի ձևավորման և տեքստի արտահայտչականության կարևոր միջոց։ Միաժամանակ երևույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու ժամանակակից հայերենի խոսքային կառուցվածքի ճկունությունը և լեզվական միջոցների գործառական բազմազանությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, գրականագետներին, հայոց լեզվի ուսուցիչներին, խմբագիրներին և լեզվաբանական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես ժամանակակից հայերենի շարահյուսական և ոճական համակարգի ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է նույն լեզվական միավորի կրկնությունը տարբեր համատեքստերում ձեռք բերել նոր իմաստային, հաղորդակցական և գեղարվեստական նշանակություն։

Литература

Ստեղծագործության վերնագրում առանձնացված Պետրոսի կերպարը ներկայացվում է որպես անգթության և մարդկային անտարբերության խորհրդանիշ։ Կերպարի միջոցով ստեղծագործությունը կարող է անդրադառնալ մարդու վարքագծի բարոյական կողմերին, ուրիշների հանդեպ ունեցած վերաբերմունքին և այն հետևանքներին, որոնք առաջանում են կարեկցանքի ու պատասխանատվության բացակայության պայմաններում։ Անգթությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական բնավորության գիծ, այլև որպես հասարակական հարաբերությունները խաթարող երևույթ, որը կարող է ցավ ու անարդարություն պատճառել շրջապատին։ Պատումի բարոյախոսական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս խորհելու բարության, գթասրտության, ազնվության, խղճի և փոխադարձ հարգանքի նշանակության շուրջ։ Հերոսի անվան հետ կապվող բնութագրումը ընթերցողին հուշում է գնահատել մարդկային արարքները և տարբերել անձնական շահը բարոյական պարտականություններից։ Նման ստեղծագործությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում դաստիարակչական գրականության մեջ, քանի որ գեղարվեստական կերպարների ու հնարավոր իրավիճակների միջոցով փոխանցում են վարքականոնային գաղափարներ և խրախուսում մարդասիրական վերաբերմունք։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայ գրականության բարոյական ու հասարակական թեմաների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Литература

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Միխայիլ Յուրևիչ Լերմոնտովի ստեղծագործության հայ գրականության մեջ ունեցած արձագանքին՝ հատկապես նրա երկերի հայերեն թարգմանություններին, գրական ավանդույթների ձևավորմանը և հայ քննադատական մտքի կողմից ռուս մեծ բանաստեղծի ստեղծագործության ընկալմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ռուս-հայ գրական և մշակութային կապերի պատմության տեսանկյունից, քանի որ Լերմոնտովի ստեղծագործությունը հայ ընթերցողին հասանելի է դարձել ոչ միայն թարգմանությունների միջոցով, այլև հայ գրականության և գրականագիտության վրա թողած բազմաշերտ ազդեցությամբ։ Աշխատության առանցքում թարգմանության խնդիրն է՝ ինչպես է Լերմոնտովի գեղարվեստական աշխարհը փոխանցվել հայերեն, ինչպիսի լեզվական, ոճական և չափածո դժվարությունների են հանդիպել թարգմանիչները և ինչ եղանակներով են փորձել պահպանել բնագրի իմաստային ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Լերմոնտովի պոեզիան առանձնանում է բարձր հուզականությամբ, փիլիսոփայական ենթատեքստով, բնության և անհատի փոխհարաբերության յուրահատուկ պատկերավորմամբ, ներքին հակասությունների արտահայտմամբ և երաժշտական բանաստեղծական խոսքով, ուստի նրա ստեղծագործությունների թարգմանությունը հայերեն պահանջել է ոչ միայն լեզվական, այլև գեղարվեստական բարձր վարպետություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված թարգմանությունների համեմատական դիտարկումը։ Թարգմանական տարբերակները կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակի հայ գրական լեզվի զարգացումը, գեղագիտական նախասիրությունները և ռուս գրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Միևնույն ստեղծագործության տարբեր թարգմանությունները հնարավորություն են տալիս տեսնելու, թե ինչպես են փոխվել բառապաշարի, շարահյուսության, հանգավորման, չափածոյի և պատկերավորման նկատմամբ մոտեցումները։ Այս առումով թարգմանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես օտարալեզու ստեղծագործության փոխանցում, այլև որպես հայ գրական մշակույթի զարգացման գործընթացի մաս։ Լերմոնտովի ստեղծագործության ազդեցությունը հայ գրականության վրա ուսումնասիրելիս առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրական ավանդույթների հարցը։ Նրա պոեզիայի որոշ թեմաներ՝ ազատության ձգտումը, անհատի և հասարակության հակադրությունը, միայնության զգացումը, ներքին ընդվզումը, հայրենի բնության նկատմամբ վերաբերմունքը և հերոսական կերպարի որոնումը, տարբեր ձևերով արձագանք են գտել հայ գրականության մեջ։ Այդ ազդեցությունը պարտադիր չէ հասկանալ որպես ուղղակի ընդօրինակում․ ավելի ճիշտ այն կարելի է դիտարկել որպես գեղարվեստական մտածողության և թեմատիկ մոտիվների փոխազդեցություն, որի միջոցով հայ գրողները յուրացրել կամ վերաիմաստավորել են ռուսական ռոմանտիկական գրականության որոշ առանձնահատկություններ։ Հատուկ ուշադրության է արժանի Լերմոնտովի ստեղծագործության հայ քննադատական ընկալումը։ Հայ գրականագետներն ու քննադատները տարբեր ժամանակաշրջաններում անդրադարձել են նրա պոեզիայի գաղափարական բովանդակությանը, գեղարվեստական արժեքին, ռոմանտիկական աշխարհայացքին և կերպարների հոգեբանական խորությանը։ Քննադատական անդրադարձների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է փոփոխվել Լերմոնտովի գրական կերպարը հայ մշակութային միջավայրում և ինչպիսի մեկնաբանական շեշտադրումներ են գերակշռել տարբեր պատմական փուլերում։ Ռուս-հայ գրական կապերի համատեքստում Լերմոնտովի ընկալումը հատկապես կարևոր է նաև այն պատճառով, որ նրա ստեղծագործությունը կապված է Կովկասի թեմայի հետ։ Կովկասը նրա կենսագրության և գրական աշխարհի կարևոր բաղադրիչներից էր, իսկ կովկասյան բնությունը, ժողովուրդները և պատմական միջավայրը բազմիցս արտացոլվել են նրա ստեղծագործություններում։ Այդ հանգամանքը լրացուցիչ հետաքրքրություն է հաղորդում նրա ժառանգության հայերեն ընկալմանը, քանի որ հայկական մշակութային միջավայրը նույնպես անմիջականորեն կապված էր տարածաշրջանի պատմական և մշակութային իրականության հետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր կարող է լինել նաև Լերմոնտովի արձակի և պոեզիայի տարբերակված ընկալումը։ Նրա չափածո ստեղծագործությունների թարգմանության դեպքում առաջնային խնդիրներից են ռիթմը, հանգը, բանաստեղծական պատկերները և հնչերանգը, մինչդեռ արձակի դեպքում ավելի մեծ նշանակություն են ստանում պատմողական ոճը, կերպարների խոսքը, հոգեբանական նրբությունները և շարադրանքի կառուցվածքը։ Այս տարբերությունները թարգմանական գործընթացը դարձնում են բազմաշերտ և հնարավորություն են տալիս գնահատելու հայ թարգմանիչների կիրառած տարբեր ռազմավարությունները։ Աշխատանքի արժեքավոր կողմերից մեկը կարող է լինել նաև Լերմոնտովի ստեղծագործության հայերեն հրատարակությունների և թարգմանական ժառանգության համակարգումը։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հետևել, թե երբ և ինչ փուլերով է ռուս բանաստեղծի ժառանգությունը ներթափանցել հայ գրական շրջանառության մեջ, որ գործերն են առավել հաճախ թարգմանվել և վերահրատարակվել, և ինչպիսի տեղ է հատկացվել նրան հայ գրական-մշակութային կյանքում։ Այս գործընթացը միաժամանակ ցույց է տալիս հայ ընթերցողի հետաքրքրությունը ռուս դասական գրականության նկատմամբ և հայ թարգմանական մշակույթի զարգացման աստիճանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Լերմոնտովի հայ գրական ընկալումը ներկայացնում է երեք փոխկապակցված ուղղություններով՝ թարգմանական ժառանգություն, գրական ազդեցություն և քննադատական մեկնաբանություն։ Այդ երեք ոլորտների համադրումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես է ռուսական ռոմանտիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործությունը ներթափանցել հայ մշակութային տարածք և վերաիմաստավորվել հայ գրականության ու գրականագիտության շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուս-հայ գրական կապերով, թարգմանագիտությամբ, ռուսական և հայկական գրականության փոխազդեցությամբ, Լերմոնտովագիտությամբ և գրական քննադատության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։