Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և ընթերցողներին ներկայացմանը։ Քննության են առնվում հայկական մշակութային ժառանգության, արվեստի պատմության, մշակութային կյանքի և ստեղծագործական գործունեության տարբեր բնագավառներին առնչվող հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրման ու դասակարգման սկզբունքները։ Տեղեկատուի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութաբանության և մշակութային հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ գրականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր հրատարակությունների մասին ընթացիկ տեղեկատվության տրամադրմանը, մասնագիտական գրականության որոնման դյուրացմանը և հետազոտական աշխատանքների համար անհրաժեշտ աղբյուրների բացահայտմանը։ Ներկայացվող մատենագիտական տեղեկությունները կարող են ներառել գրքերի, գիտական հոդվածների, ժողովածուների, պարբերական հրատարակությունների և մշակույթի ու արվեստի ոլորտին վերաբերող այլ նյութերի նկարագրություններ։ Դիտարկվում են գրականության թեմատիկ համակարգման, մատենագիտական տվյալների ներկայացման և համապատասխան տեղեկատվության հասանելիության ապահովման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը նպաստում է հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ տեղեկատվական միջավայրի ձևավորմանը, նոր գիտական ու մասնագիտական աշխատությունների հանրայնացմանը և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետության բարձրացմանը։ Տեղեկատուն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրադարանային աշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-11-02
Mathematics
Контактные задачи для упругих цилиндрических тел с учетом факторов трения, тепловыделения и износа
Աշխատությունը նվիրված է առաձգական գլանաձև մարմինների կոնտակտային փոխազդեցության տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով շփման, ջերմության առաջացման և մակերևույթների մաշվածության ազդեցությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիկական գործընթացների վրա, որոնք զարգանում են երկու առաձգական մարմինների շփման գոտում արտաքին բեռնվածքների և հարաբերական շարժման պայմաններում։ Քննության են առնվում կոնտակտային ճնշումների, շոշափող լարումների, տեղաշարժերի և դեֆորմացիաների բաշխման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը մարմինների երկրաչափական պարամետրերից, նյութերի առաձգական հատկություններից և բեռնավորման պայմաններից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում շփման գործոնին, քանի որ կոնտակտային մակերևույթների հարաբերական շարժման ժամանակ առաջացող շփման ուժերը փոփոխում են համակարգի լարվածադեֆորմացիոն վիճակը և կարող են էական ազդեցություն ունենալ մակերևութային շերտերի աշխատանքի վրա։ Ուսումնասիրվում է նորմալ և շոշափող ուժերի փոխկապակցված ազդեցությունը՝ տարբեր շփման պայմաններում կոնտակտային գոտու մեխանիկական վիճակը գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև շփման հետևանքով առաջացող ջերմության ուսումնասիրությունը։ Մեխանիկական էներգիայի մի մասի ջերմային էներգիայի վերածման արդյունքում կոնտակտային մակերևույթների շրջանում ձևավորվում են ջերմաստիճանային դաշտեր, որոնք կարող են առաջացնել լրացուցիչ ջերմային դեֆորմացիաներ և փոխել մարմինների սկզբնական կոնտակտային պայմանները։ Այդ պատճառով մեխանիկական և ջերմային երևույթները դիտարկվում են որպես փոխադարձաբար կապված գործընթացներ։ Քննության են առնվում ջերմության առաջացման ինտենսիվությունը, մարմիններում դրա տարածումը և ջերմաստիճանային փոփոխությունների ազդեցությունը կոնտակտային ճնշումների ու դեֆորմացիաների վրա։ Առանձին ուղղություն է մակերևույթների մաշվածության ուսումնասիրությունը, որը երկարատև աշխատանքի ընթացքում հանգեցնում է մարմինների սկզբնական երկրաչափության աստիճանական փոփոխության։ Մաշվածության հետևանքով կարող են փոփոխվել կոնտակտային գոտու չափերը, ճնշումների բաշխումը և ամբողջ համակարգի աշխատանքի պայմանները, ուստի այն դիտարկվում է ոչ միայն որպես մակերևութային երևույթ, այլև որպես կոնտակտային խնդրի ժամանակային զարգացումը պայմանավորող գործոն։ Ուսումնասիրվում են մաշվածության արագության և ինտենսիվության կախվածությունները կոնտակտային ճնշումից, հարաբերական շարժումից, շփման պայմաններից և այլ մեխանիկական պարամետրերից։ Շփման, ջերմային ազդեցությունների և մաշվածության համատեղ հաշվառումը հնարավորություն է տալիս կառուցել իրական տեխնիկական համակարգերի աշխատանքային պայմաններին առավել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ։ Խնդիրների ձևակերպման ժամանակ կիրառվում են առաձգականության տեսության հիմնական հավասարումները, կոնտակտային և սահմանային պայմանները, ջերմահաղորդականության հարաբերությունները և մաշվածությունը նկարագրող մոդելները։ Դիտարկվում են համապատասխան խնդիրների լուծման անալիտիկ և թվային եղանակները՝ հնարավորություն տալով որոշել համակարգի հիմնական մեխանիկական ու ջերմային բնութագրերը։ Թվային մեթոդների կիրառումը հատկապես կարևոր է փոխկապակցված ոչ գծային գործընթացների ուսումնասիրության համար, երբ պարզեցված անալիտիկ մոտեցումները չեն կարող ամբողջությամբ նկարագրել մարմինների վարքը։ Հաշվարկային փորձերի միջոցով հնարավոր է գնահատել շփման գործակցի, արտաքին բեռնվածքի, նյութերի հատկությունների, մարմինների չափերի և ջերմային պայմանների փոփոխության ազդեցությունը կոնտակտային համակարգի վրա։ Կարևորվում է նաև տարբեր աշխատանքային ռեժիմների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ առավել վտանգավոր կամ ինտենսիվ մաշվածություն առաջացնող պայմանները բացահայտելու նպատակով։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ կոնտակտային հանգույցների կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման, նյութերի ընտրության և շահագործական հուսալիության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրության կիրառական նշանակությունը կապված է մեքենաշինական այն համակարգերի հետ, որոնց աշխատանքում առկա է գլանաձև տարրերի երկարատև կամ պարբերական կոնտակտային փոխազդեցություն։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել հանգույցների աշխատունակությունը, կանխատեսել մակերևույթների աստիճանական փոփոխությունները և նախագծման փուլում հաշվի առնել շփման ու ջերմային ազդեցությունների հետևանքները։ Միաժամանակ մաշվածության մոդելավորումը կարևոր է մեքենաների և մեխանիզմների ծառայության ժամկետի գնահատման ու դրանց կառուցվածքային կատարելագործման տեսանկյունից։ Աշխատությունը տեսական մեխանիկայի և ինժեներական կիրառությունների միջև կապող հետազոտական ուղղություն է՝ համատեղելով առաձգականության տեսությունը, ջերմամեխանիկան և տրիբոլոգիան։ Այն կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, մեքենաշինության, կոնտակտային մեխանիկայի, տրիբոլոգիայի, նյութագիտության և հաշվողական մեխանիկայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, նախագծողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-23
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ (1978, Դեկտեմբեր, թիվ 12)
Աշխատությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի ինֆորմացիոն ցանկը, ընդգրկելով վերջին հրատարակություններն ու հետաքրքիր ընթերցանության նյութերը՝ նոր սերնդի ընթերցողների համար։ Ցանկում ներառված են ֆանտաստիկա, հերոսային էպոս, ժամանակակից խնդիրներ, գիտելիքային և պատմական գրականություն, ինչպես նաև ինքնազարգացման և արժեքների ձևավորման նյութեր։ Յուրաքանչյուր գրքի վերաբերյալ ներկայացվում են հիմնական տվյալներ՝ հեղինակ, հրատարակության տարի, ժանր, հակիրճ պարունակություն և նպատակային տարիքային խումբ, ինչը հեշտացնում է ընթերցողի և ուսուցիչների համար գրքերի ընտրության գործընթացը։ Ցանկը նպատակ ունի նպաստել պատանիների ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը, հետաքրքրության և գրագիտության բարձրացմանը, ինչպես նաև աջակցել կրթական և ժամանցային ծրագրերի ստեղծմանը։
Updated: 2026-08-30
Pedagogy
Влияние аутотрансфузии ультрафиолетом облученной крови на иммунологические параметры и ионтранспортные процессы клеток крови у больных анемией и гнойно-септическими осложнениями в послеродовом периоде
Աշխատանքը նվիրված է հետծննդյան շրջանում անեմիայով և թարախային-սեպտիկ բարդություններով հիվանդների մոտ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ մշակված սեփական արյան աուտոտրանսֆուզիայի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ իմունաբանական ցուցանիշների և արյան բջիջներում իոնափոխադրական գործընթացների փոփոխությունների գնահատման միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հետծննդյան շրջանի բարդությունների, անեմիայի և վարակաբորբոքային գործընթացների պայմաններում օրգանիզմում առաջացող հոմեոստազի խանգարումները, իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունները և արյան բջիջների թաղանթային ու իոնափոխադրական մեխանիզմների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ մշակված արյան կրկնակի ներարկման հնարավոր ազդեցությանը իմունային պատասխանի տարբեր օղակների, արյան բջիջների ֆունկցիոնալ վիճակի և բջջային թաղանթներով իոնների տեղափոխման գործընթացների վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են բուժական միջամտության ազդեցության հետ կապված լաբորատոր և իմունոլոգիական ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապը հիվանդների ընդհանուր կլինիկական վիճակի և վերականգնման ընթացքի հետ։ Վերլուծության միջոցով փորձ է արվում գնահատել տվյալ մեթոդի կիրառման նպատակահարմարությունը որպես համալիր բուժման լրացուցիչ ուղղություն՝ հաշվի առնելով հետծննդյան շրջանի առանձնահատկությունները, վարակային բարդությունների ընթացքը և անեմիայի առկայությունը։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ հետծննդյան վարակաբորբոքային վիճակների ժամանակ իմունային և բջջային ֆունկցիաների փոփոխությունների ուսումնասիրման, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և հոմեոստատիկ մեխանիզմների վրա բուժական ազդեցությունների գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հեմատոլոգիայի, իմունոլոգիայի, մանկաբարձության, գինեկոլոգիայի, կլինիկական բժշկության և պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան բժշկական ուղղությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-17
Pedagogy
Կրթական համակարգի աշխատողների աշխատանքային շահադրդման սոցիալ-մանկավարժական պայմանները
Աշխատությունը նվիրված է կրթական համակարգի աշխատողների աշխատանքային շահադրդման ձևավորման և զարգացման սոցիալ-մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն սոցիալական, մասնագիտական, կազմակերպական և մանկավարժական գործոնները, որոնք կարող են ազդել ուսուցիչների և կրթության ոլորտի այլ աշխատողների աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի, մասնագիտական ակտիվության և արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութական և ոչ նյութական խթանների, մասնագիտական ինքնիրացման, աշխատանքի գնահատման, կարիերայի զարգացման հնարավորությունների, աշխատանքային միջավայրի և ղեկավարության հետ փոխհարաբերությունների նշանակությանը։ Աշխատության մեջ աշխատանքային շահադրդումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական հոգեբանական երևույթ, այլև որպես կրթական կազմակերպության սոցիալական միջավայրի և կառավարման համակարգի հետ փոխկապակցված գործընթաց։ Քննարկվում են նաև մասնագիտական աճի, վերապատրաստման, ստեղծագործական նախաձեռնության խրախուսման և մանկավարժական աշխատանքի հասարակական արժևորման պայմանները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն հանգամանքները, որոնք նպաստում են կրթական ոլորտի աշխատողների ներգրավվածության, պատասխանատվության և մասնագիտական նվիրվածության բարձրացմանը, ինչպես նաև այն խոչընդոտները, որոնք կարող են նվազեցնել աշխատանքի նկատմամբ հետաքրքրվածությունն ու արդյունավետությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանկավարժության, կրթության կառավարման, աշխատանքի սոցիոլոգիայի և կազմակերպական կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, կրթական հաստատությունների ղեկավարների և ուսուցիչների համար։
Updated: 2026-09-19
History
The Armenian genocide and America's outcry
Նյութը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ընթացքում և դրան հաջորդած շրջանում Միացյալ Նահանգներում ձևավորված արձագանքներին, հասարակական ու քաղաքական բողոքի դրսևորումներին և ամերիկյան հասարակության տարբեր շրջանակների կողմից հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունքին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կարող են գտնվել Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված հալածանքների, տեղահանությունների, զանգվածային սպանությունների և բռնի տեղաշարժերի վերաբերյալ ամերիկյան հասարակությանը հասած տեղեկությունները և դրանց ազդեցությունը հասարակական կարծիքի ձևավորման վրա։ Կարևոր դեր են ունեցել ամերիկյան դիվանագետների, միսիոներների, լրագրողների և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդումները, որոնք հնարավորություն էին տալիս միջազգային հանրությանը տեղեկանալ տեղի ունեցող իրադարձությունների մասշտաբների և հետևանքների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ամերիկյան մամուլի արձագանքին, հրապարակային ելույթներին, հասարակական նախաձեռնություններին և այն շարժումներին, որոնք նպատակ ունեին բարձրաձայնելու հայ բնակչության ծանր վիճակը և նպաստելու մարդասիրական օգնության կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև ամերիկյան քաղաքական շրջանակներում ցեղասպանության վերաբերյալ քննարկումներին և այն դժվարություններին, որոնց պայմաններում ձևավորվում էր պաշտոնական արձագանքը։ Այս համատեքստում կարևոր է տարբերակել պետական քաղաքականությունը, հասարակական կարծիքը և մասնավոր մարդասիրական նախաձեռնությունները, քանի որ դրանց դիրքորոշումները միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համընկնում էին։ Մեծ նշանակություն է ունեցել ամերիկյան հասարակության կողմից իրականացված օգնության կազմակերպումը, որի նպատակն էր աջակցել տեղահանված, որբացած և ծայրահեղ ծանր պայմաններում հայտնված հայերին։ Այդ գործունեությունը հետագայում վերածվեց լայնածավալ մարդասիրական շարժման և նպաստեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի ու վերապրածների խնդիրների միջազգային ճանաչելիությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նաև դիտարկել այն քաղաքական և աշխարհաքաղաքական գործոնները, որոնք սահմանափակում էին ամերիկյան կառավարության հնարավոր արձագանքը, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի միջազգային իրադրության ազդեցությունը որոշումների կայացման վրա։ Կարևոր է նաև մամուլի, հասարակական կազմակերպությունների և անհատ գործիչների գործունեության միջոցով ցույց տալ, թե ինչպես էր տեղեկատվությունը վերածվում հանրային ճնշման և մարդասիրական գործողությունների։ Նման աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ԱՄՆ-ում ձևավորված արձագանքի բնույթի, ծավալի և նշանակության մասին։ Թեման ունի նաև հիշողության և պատմական պատասխանատվության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն, քանի որ ամերիկյան արձագանքի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էին օտարերկրյա վկաների հաղորդումները, մամուլի հրապարակումները և հասարակական նախաձեռնությունները նպաստել զանգվածային բռնությունների մասին միջազգային իրազեկվածության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ ամերիկյան հասարակության և քաղաքական միջավայրի արձագանքը՝ ընդգծելով տեղեկատվության տարածման, հասարակական բողոքի, մարդասիրական օգնության և միջազգային ուշադրության ձևավորման գործընթացների փոխկապակցվածությունը։
Updated: 2026-09-18