Լակտոբակտերին 6 կենսաբանական ակտիվ պատրաստուկի ազդեցությունը հորթերի բնական դիմադրողականության վրա

История

Ղարաքիլիսայի հերոսամարտը աշխատությունը նվիրված է 1918 թվականի Ղարաքիլիսայի ճակատամարտին, որը հայ ժողովրդի համար վճռորոշ և հերոսական իրադարձություն էր։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են ճակատամարտի նախապատմությունը, ռազմավարական գործողությունները, մարտի ժամանակակից պայմանները և հայ զինվորների անմնացորդ նվիրվածությունը հայրենիքին։ Հեղինակը ներկայացնում է այն մարտական մարտահրավերներն ու դժվարությունները, որոնց առջև կանգնել են հայ մարտիկները, անդրադառնում նրանց անձնական սխրանքներին և հերոսական գործողություններին, ինչպես նաև ճակատամարտի ազդեցությանը ազգային ինքնագիտակցության և Հայաստանի անկախության գործընթացի վրա։ Աշխատությունը համադրում է պատմական փաստերի վերլուծությունը, վկայություններ, հիշատակություններ և այլ աղբյուրներ, տրամադրելով ընթերցողին ամբողջական պատկերացում Ղարաքիլիսայի հերոսամարտի ռազմավարական, քաղաքական և մարդկային նշանակության մասին։ Գիրքը նախատեսված է թե պատմաբանների, թե ուսանողների, թե լայն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել հայ ժողովրդի հերոսական պայքարը և ազգային հիշողության կարևոր էջերը։

Биология

Գիրքը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում շնչառության կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ թթվածնաքաղցի պայմաններում նշահամալիրի և միջնորմի դերի վերլուծությամբ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ուղեղի տարբեր կառուցվածքների փոխազդեցությունները, դրանց մասնակցությունը երկարավուն ուղեղի շնչառական կենտրոնի գործունեության վերահսկման գործընթացում և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները թթվածնի պակասի պայմաններում։ Հեղինակը ներկայացնում է նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմներ, որոնք ապահովում են շնչառական համակարգի կարգավորումը, ինչպես նաև վերլուծում է կենտրոնական կարգավորման խանգարումների հնարավոր դրսևորումները։ Ներկայացված հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հիպօքսիայի նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքների, շնչառության նյարդային կառավարման և ուղեղային համակարգերի ֆունկցիոնալ կապերի խորացված ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է ֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, բժշկական ոլորտի հետազոտողների, կենսաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես գիտական ուսումնասիրության արժեքավոր աղբյուր։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ճարտարապետաշինարարական կրթության որակի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչ գործոններ են պայմանավորում ճարտարապետության և շինարարության ոլորտում մասնագիտական կրթության որակը, ինչպես կարելի է կատարելագործել կրթական ծրագրերի բովանդակությունը, դասավանդման մեթոդները, ուսանողների գնահատման համակարգը, նյութատեխնիկական բազան և բուհ-աշխատաշուկա կապը։ Այս ոլորտի կրթության առանձնահատկությունն այն է, որ մասնագետից պահանջվում է տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրություն․ ապագա ճարտարապետը կամ շինարարական ոլորտի մասնագետը պետք է կարողանա ոչ միայն յուրացնել մասնագիտական գիտելիքներ, այլև դրանք կիրառել նախագծման, հաշվարկների, շինարարական գործընթացների, թվային մոդելավորման և իրական մասնագիտական խնդիրների լուծման ժամանակ։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել կրթության որակի կառավարման ամբողջական համակարգը՝ սկսած կրթական ծրագրերի մշակման և հաստատման փուլից մինչև ուսուցման արդյունքների գնահատում և շրջանավարտների հետագա մասնագիտական գործունեության վերլուծություն։ Կարևոր ուղղություն է կրթական ծրագրերի համապատասխանեցումը աշխատաշուկայի պահանջներին։ ՀՀ օրենսդրական շրջանակն էլ նախատեսում է, որ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները կրթական ծրագրերը մշակելիս հաշվի առնեն համապատասխան գործատուների մասնակցությունն ու առաջարկությունները, ինչը հատկապես կարևոր է մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող ճարտարապետաշինարարական կրթության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կարևորվել գործատուների, մասնագիտական կազմակերպությունների, շրջանավարտների և ուսանողների կարծիքների պարբերական հավաքագրումը՝ կրթական ծրագրերի ուժեղ և թույլ կողմերը բացահայտելու համար։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև ուսումնական գործընթացում ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը։ Ճարտարապետաշինարարական մասնագիտությունների համար հատկապես կարևոր են համակարգչային նախագծումը, եռաչափ մոդելավորումը, շենքերի տեղեկատվական մոդելավորումը՝ BIM, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերը, թվային նախագծման գործիքները, ինչպես նաև ինժեներական համակարգերի մոդելավորման և կառավարման ժամանակակից լուծումները։ ՀՀ-ում այս ուղղությամբ արդեն իրականացվել են կրթական ենթակառուցվածքների արդիականացման ծրագրեր․ մասնավորապես Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում ստեղծվել է «ՍՄԱՐԹԼԱԲ» կենտրոն, ներդրվել են IoT լաբորատորիա, համակարգչային լսարաններ և BIM մոտեցումներ։ Այս փորձը կարող է դիտարկվել որպես կրթության որակի կառավարման կատարելագործման գործնական ուղղություններից մեկը։ Մյուս կարևոր խնդիրը դասավանդման մեթոդների արդիականացումն է։ Ավանդական դասախոսական մոտեցումներին զուգահեռ կարող են կիրառվել նախագծահեն, խնդիրների վրա հիմնված, թիմային և հետազոտահեն ուսուցման մեթոդներ, որոնց միջոցով ուսանողը ոչ միայն ստանում է տեղեկատվություն, այլև սովորում է ինքնուրույն վերլուծել մասնագիտական խնդիրները, մշակել նախագծային լուծումներ, պաշտպանել իր որոշումները և աշխատել բազմամասնագիտական թիմում։ Ճարտարապետաշինարարական կրթության դեպքում սա հատկապես կարևոր է, քանի որ իրական նախագծերում ճարտարապետները, կոնստրուկտորները, ինժեներները, դիզայներները և այլ մասնագետներ աշխատում են փոխկապակցված միջավայրում։ Կրթության որակի կառավարման կատարելագործման կարևոր ուղղություն է ուսանողների ուսումնառության արդյունքների գնահատման համակարգի բարելավումը։ Գնահատումը պետք է արտացոլի ոչ միայն տեսական գիտելիքների յուրացումը, այլև մասնագիտական կարողությունների ձևավորումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել նախագծերի, պորտֆոլիոների, գործնական աշխատանքների, լաբորատոր փորձերի, թիմային առաջադրանքների և իրական մասնագիտական խնդիրների լուծման արդյունքների գնահատման մեխանիզմներ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել շրջանավարտի պատրաստվածության մասին։ Առանձին նշանակություն ունի դասախոսական կազմի մասնագիտական զարգացումը։ Կրթության որակի բարձրացումը դժվար է ապահովել առանց դասախոսների շարունակական վերապատրաստման, ժամանակակից մասնագիտական ծրագրերի յուրացման, միջազգային փորձի ուսումնասիրության և գիտահետազոտական գործունեության ակտիվացման։ Այս ուղղությամբ կրթական քաղաքականության մեջ նույնպես շեշտադրվում է կարողությունների զարգացումը, որակի ապահովման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուհի ներքին որակի ապահովման համակարգին։ Դրա արդյունավետությունը պահանջում է կրթական ծրագրերի պարբերական ինքնագնահատում, ուսանողների առաջադիմության և բավարարվածության ուսումնասիրություն, դասավանդման արդյունավետության գնահատում, շրջանավարտների զբաղվածության մոնիթորինգ և ստացված տվյալների հիման վրա բարելավման միջոցառումների իրականացում։ Այսպիսի մոտեցումը կրթության որակի կառավարումը վերածում է շարունակական գործընթացի, այլ ոչ թե միայն հավատարմագրման կամ արտաքին ստուգման համար իրականացվող գործողության։ Աշխատության մեջ կարող է կարևորվել նաև կրթական, գիտական և արտադրական գործունեության ինտեգրումը։ Ճարտարապետաշինարարական կրթության արդյունավետության բարձրացման համար անհրաժեշտ է ուսանողներին հնարավորություն տալ մասնակցելու իրական նախագծերի, լաբորատոր և հետազոտական աշխատանքների, մասնագիտական պրակտիկաների և շինարարական կազմակերպությունների հետ համատեղ իրականացվող ծրագրերի։ Բուհի առաքելության մեջ նույնպես ընդգծվում է միջազգային չափանիշներին և աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան մասնագետների պատրաստումը, շարունակական կրթությունը և գիտահետազոտական գործունեությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեխանիզմները կարող են կիրառվել ճարտարապետաշինարարական կրթական ծրագրերի վերանայման, որակի ներքին կառավարման համակարգերի կատարելագործման, ուսումնական լաբորատորիաների և թվային ենթակառուցվածքների զարգացման, դասախոսների վերապատրաստման և գործատուների հետ համագործակցության ամրապնդման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կրթության որակի կառավարումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված գործընթաց, որը ներառում է կրթական ծրագրերի արդիականացում, ուսուցման և գնահատման մեթոդների կատարելագործում, ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների ներդրում, դասախոսների մասնագիտական զարգացում, ուսանողների գործնական պատրաստվածության բարձրացում, գիտահետազոտական գործունեության խթանում և աշխատաշուկայի հետ շարունակական հետադարձ կապի ձևավորում։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է մի շարք մետաղների թթվածնային միացությունների մագնեզիում-կարբոթերմալ վերականգնման գործընթացների ուսումնասիրությանը այրման ռեժիմում՝ ընդգծելով բարձր ջերմաստիճանային ինքնատարածվող ռեակցիաների (combustion mode) մեխանիզմները և կինետիկական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են վերականգնման պայմանները, էներգետիկ հավասարակշռությունը, փուլային փոխակերպումները և ստացված մետաղական համակարգերի կառուցվածքային ձևավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում W–Me (Cu, Ni, Ag) համաձուլվածքների սինթեզին, դրանց ձևավորման մեխանիզմներին, տարրերի փոխլուծելիությանը և միկրոկառուցվածքային հատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է այրման ռեժիմում ընթացող ռեակցիաների տեխնոլոգիական առավելությունները՝ ներառյալ էներգախնայողությունը, գործընթացի ինքնապահպանվող բնույթը և բարձր մաքրությամբ արտադրանքի ստացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական և տեսական վերլուծություններ, որոնք կարող են կիրառվել նոր սերնդի բարձր ջերմաստիճանային նյութերի և ինժեներական համաձուլվածքների մշակման ոլորտում։

Экономика

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տնտեսական զարգացման արտաքին գործոնները՝ ընդգծելով տարածաշրջանային և միջազգային ազդեցությունների դերը տնտեսության ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Նյութում վերլուծվում են արտաքին տնտեսական կապերը, հումանիտար և ֆինանսական օգնության հոսքերը, ինչպես նաև արտաքին շուկաների և առևտրային հարաբերությունների ազդեցությունը տեղական արտադրության և ծառայությունների ոլորտների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային քաղաքական և անվտանգային իրավիճակի ազդեցությանը ներդրումային միջավայրի, ենթակառուցվածքային զարգացման և տնտեսական կայունության վրա։ Աշխատությունը նաև քննարկում է միջազգային կազմակերպությունների և արտաքին գործընկերների հնարավոր ներգրավվածությունը տնտեսական նախագծերում՝ ընդգծելով ինչպես զարգացման հնարավորությունները, այնպես էլ արտաքին կախվածության ռիսկերը։ Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ արտաքին գործոնները վճռորոշ դեր են խաղում տնտեսության կառուցվածքի, աճի տեմպերի և զարգացման հեռանկարների ձևավորման մեջ։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Կարեն Միքայելյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը և հայ-ռուսական գրական ու հասարակական կապերի զարգացման գործում նրա ունեցած դերի գնահատմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրողի գրական, հրապարակախոսական և հասարակական գործունեության վրա՝ այն դիտարկելով XX դարի հայ և ռուս մշակութային փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում նրա ստեղծագործությունների գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, թեմատիկ ուղղությունները, հեղինակային աշխարհայացքը և ժամանակաշրջանի հասարակական խնդիրների արտացոլումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում այն հանգամանքին, թե ինչպես է նրա գործունեությունը նպաստել հայկական գրականության և մշակույթի ներկայացմանը ռուսալեզու մտավոր ու գրական միջավայրում և, հակառակ ուղղությամբ, ռուսական գրական ու հասարակական մտքի հետ հայկական մշակութային շրջանակների հաղորդակցությանը։ Ուսումնասիրվում են գրական փոխազդեցությունների ձևերը, ստեղծագործական շփումները, հրապարակախոսական գործունեությունը, թարգմանական և մշակութային միջնորդության հնարավոր դրսևորումները, ինչպես նաև տարբեր գրական շրջանակների միջև գաղափարների տարածման գործընթացները։ Կարևորվում է հեղինակի գործունեության հասարակական կողմը, քանի որ գրական կապերը դիտարկվում են ոչ միայն գեղարվեստական ստեղծագործությունների փոխադարձ ազդեցության, այլև մտավորականների համագործակցության, մամուլի, մշակութային նախաձեռնությունների և հասարակական քննարկումների համատեքստում։ Նրա ստեղծագործական ուղու ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել անհատական գրական գործունեության և ավելի լայն միջմշակութային գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ազգային մշակութային ինքնության պահպանման և այլ գրական ավանդույթների հետ երկխոսության խնդիրներին՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են տարբեր մշակութային միջավայրերի միջև կապերը նպաստել գրական մտքի զարգացմանն ու փոխադարձ ճանաչողությանը։ Աշխատությունը նաև հնարավորություն է տալիս գնահատել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ-ռուսական հասարակական հարաբերությունների մշակութային բաղադրիչը և հասկանալ գրականության դերը ժողովուրդների միջև մտավոր հաղորդակցության ձևավորման գործում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես առանձին հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության համակարգված գնահատման, այնպես էլ հայ և ռուս գրականությունների պատմական փոխառնչությունների ուսումնասիրության համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, ռուս գրականությամբ, համեմատական գրականագիտությամբ, հայ-ռուսական մշակութային հարաբերություններով և գրական-հասարակական կապերի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, գրականագետների և ուսանողների համար։