«Le Monde»-ը և հայ իրականությունը

Культура

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի պարբերական ցանկ է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունները։ Այն նախատեսված է եղել գիտնականների, մշակույթի և արվեստի մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների, գրադարանային աշխատողների, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութերը ներառում են մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութալուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ հրապարակումներ։ Ցանկերում արտացոլվել են հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն հրատարակված համապատասխան նյութերը, ինչպես նաև հանրապետությունից դուրս լույս տեսած՝ հայկական մշակույթին և արվեստին առնչվող որոշ հրապարակումներ։ Նյութերը համակարգվել են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքներով, իսկ առանձին թեմատիկ բաժինների ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվել են որոշակի կարգով, ինչը հեշտացրել է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու օգտագործումը։ Հրատարակության կառուցվածքը հնարավորություն է տվել ընթերցողին արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում շրջանառության մեջ մտած մասնագիտական գրականության մեջ, ընտրել անհրաժեշտ աշխատությունները և հետևել մշակույթի ու արվեստի տարբեր ոլորտներում կատարվող ուսումնասիրություններին։ Այն տեղեկություններ է տրամադրել գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ տպագիր նյութերի վերաբերյալ՝ կատարելով գիտական ու մասնագիտական տեղեկատվության տարածման կարևոր գործառույթ։ Նման մատենագիտական ցանկերը հատկապես արժեքավոր են նաև պատմամշակութային հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել որոշակի ժամանակաշրջանի հրատարակչական պատկերը, պարզել, թե մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն են առավել ակտիվ ուսումնասիրվել, և հետևել մասնագիտական գրականության զարգացման ընթացքին։ Հրատարակությունը միաժամանակ ներկայացնում է խորհրդային շրջանի հայկական գրադարանային և տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես էր իրականացվում նոր մասնագիտական գրականության հաշվառումը, դասակարգումը և ընթերցողներին դրա վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրումը։

Культура

Այս աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակակից գրականության և արվեստի տեսության ոլորտում օգտագործվող հիմնական և նորագույն գիտական աղբյուրների համակարգված մատենագիտական հավաքածու, որը նպատակ ունի ապահովել տեսական և մեթոդաբանական հիմք մշակութային գործընթացների, գրականության զարգացման և արվեստի տարբեր ձևերի ուսումնասիրության համար։ Նյութը ընդգրկում է ինչպես արևմտյան, այնպես էլ ռուսական և միջազգային գիտական դպրոցների ներկայացուցիչների աշխատություններ, որոնք ձևավորել են ժամանակակից մշակութաբանական մտածողության հիմնական ուղղությունները՝ ներառյալ կառուցվածքաբանությունը, հետկառուցվածքաբանությունը, սեմիոտիկան, մշակութային ուսումնասիրությունները և քննադատական տեսությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հեղինակներին, ովքեր ուսումնասիրել են արվեստի սոցիալական, գաղափարական և պատմական համատեքստերը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են գրական և գեղարվեստական ստեղծագործությունները փոխկապակցված հասարակական գործընթացների, իշխանության կառուցվածքների և մշակութային հիշողության հետ։ Նյութում ներառված աղբյուրները ընդգրկում են նաև արվեստի ընկալման և մեկնաբանման տեսությունները, որոնք վերլուծում են ստեղծագործության և դիտողի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև մեդիայի և տեխնոլոգիայի ազդեցությունը ժամանակակից արվեստի ձևերի վրա։ Այս մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես հետազոտական գործիք ինչպես ուսանողների, այնպես էլ գիտնականների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով կողմնորոշվել բազմազան տեսական աղբյուրների մեջ և կառուցել սեփական գիտական վերլուծությունները արվեստի և մշակույթի ոլորտում։

Политология

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում հրապարակված նոր գրքերի համակարգված հավաքածու, որը ներառում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, միջազգային հարաբերությունների, պետական կառավարման, իրավագիտության և հասարակական զարգացման տարբեր ուղղություններին վերաբերող արդի հետազոտություններ։ Ցանկում ընդգրկված աշխատությունները անդրադառնում են ժամանակակից հասարակությունների քաղաքական գործընթացներին, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման միտումներին, գլոբալիզացիայի ազդեցություններին, հասարակական շարժումներին, սոցիալական անհավասարություններին և պետական քաղաքականության արդյունավետության խնդիրներին։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու ինչպես տեսական մոտեցումներին, այնպես էլ գործնական վերլուծություններին՝ հիմնված վիճակագրական տվյալների, համեմատական ուսումնասիրությունների և քաղաքական փորձի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդի միջազգային մարտահրավերներին, տարածաշրջանային զարգացումներին և կառավարման նոր մոդելներին, որոնք ձևավորում են ժամանակակից հասարակական-քաղաքական գիտությունների հետազոտական դաշտը։ Ցանկը նախատեսված է հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների, վերլուծաբանների և պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների համար՝ որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ աղբյուր նոր գիտական գրականության վերաբերյալ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է բառակազմական համակարգի ուսումնասիրությանը գործառական տեսանկյունից՝ հատկապես գոյականական հիմքերից նոր բառերի կազմության նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում բառակազմական հարացույցն է՝ որպես միևնույն հիմքից կամ ելակետային բառից ձևավորվող ածանցյալ միավորների կազմակերպված ամբողջություն, որի անդամները միմյանց հետ կապված են կառուցվածքային, իմաստային և գործառական հարաբերություններով։ Քննվում է, թե ինչպես է ելակետային գոյականը հանդես գալիս տարբեր ածանցյալների ձևավորման հիմք և ինչպիսի օրինաչափություններ են գործում բառակազմական միջոցների ընտրության ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բառակազմական հարացույցի անդամների գործառական տարբերակմանը, դրանց հաղորդակցական նշանակությանը և խոսքում կիրառության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են ածանցյալ բառերի իմաստային խմբերը, բառակազմական նշանակությունների փոխհարաբերությունները և այն սահմանափակումները, որոնք պայմանավորում են տվյալ հիմքից որոշակի կառուցվածքի բառերի ստեղծման հնարավորությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ձևաբանական կառուցվածքի և բառային իմաստի փոխազդեցությունը՝ բացահայտելով, թե բառաստեղծման գործընթացում ինչպես են համադրվում լեզվի ձևական հնարավորությունները և հաղորդակցական պահանջները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բառակազմական արտադրողականության խնդիրը՝ պարզաբանելով, թե ինչու որոշ կաղապարներ ակտիվորեն օգտագործվում են նոր բառերի ստեղծման համար, մինչդեռ մյուսները սահմանափակ կիրառություն ունեն կամ բնորոշ են լեզվի որոշակի շերտերի։ Ուսումնասիրվում է նաև ածանցյալ միավորների ոճական և գործառական բաշխումը տարբեր խոսքային միջավայրերում, դրանց հարաբերությունը բառապաշարի համակարգի և անվանողական պահանջների հետ։ Գործառական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բառակազմությունը դիտարկել ոչ միայն որպես պատրաստի կառուցվածքների ձևական համակարգ, այլև որպես լեզվական հաղորդակցության ընթացքում նոր անվանումների ստեղծման և իմաստների արտահայտման գործուն մեխանիզմ։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում բառակազմական հարացույցի ներքին կառուցվածքին, դրա ամբողջականությանը, հնարավոր բաց դիրքերին և առանձին անդամների միջև եղած իմաստային կապերին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառակազմության տեսության, ձևաբանության, բառագիտության և գործառական լեզվաբանության մոտեցումները՝ նպաստելով ածանցյալ բառերի համակարգային կազմակերպման և խոսքային գործառույթների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Экономика

Տնտեսագիտական, հանրային ֆինանսների և պետական տնտեսական կարգավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հարկային քաղաքականության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի օրինակով։ Քննության են առնվում հարկերի տնտեսական էությունը, հիմնական գործառույթները, հարկման սկզբունքները և դրանց նշանակությունը պետական ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման ու տնտեսական գործընթացների կարգավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության նպատակներին, հարկային համակարգի կառուցվածքին և հարկման մեխանիզմների ազդեցությանը տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության ու ձեռնարկատիրական գործունեության վրա։ Վերլուծվում են հարկային բեռի ձևավորման և բաշխման առանձնահատկությունները, ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հարկային եկամուտների և տնտեսական զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են հարկային արդյունավետության, սոցիալական արդարության, հարկային չեզոքության և հարկ վճարողների տնտեսական շահերի հավասարակշռման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրության զարգացման առանձնահատկությունները, հարկային վարչարարության կազմակերպումը, հարկային արտոնությունների կիրառման հնարավորությունները և դրանց տնտեսական հետևանքները։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային քաղաքականության ու բյուջետային քաղաքականության փոխհարաբերություններին, պետական եկամուտների կայունության ապահովմանը և հարկաբյուջետային կարգավորման գործիքների արդյունավետությանը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ Հայաստանի տնտեսական պայմաններին համապատասխան հարկային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հարկային քաղաքականության տնտեսագիտական հիմնավորման, հարկային համակարգի արդյունավետության գնահատման և պետական ֆինանսական կառավարման մեխանիզմների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հանրային ֆինանսների, հարկային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսական քաղաքականության, պետական կառավարման և Հայաստանի տնտեսական զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հայ մտավորական, գրականագետ և հասարակական գործիչ Նիկոլ Աղբալյանի մանկավարժական գործունեության, կրթական հայացքների և հայ կրթական մտքի զարգացման մեջ նրա ունեցած ներդրման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նրա ուսուցչական և կրթական գործունեությունն է՝ դիտարկված այն պատմամշակութային միջավայրի համատեքստում, որտեղ ձևավորվել են կրթության, ազգային դաստիարակության և մտավոր զարգացման վերաբերյալ նրա պատկերացումները։ Քննվում են ուսուցման նպատակների, ուսուցչի դերի, սովորողի անհատականության զարգացման, ազգային մշակույթի յուրացման և կրթության հասարակական նշանակության վերաբերյալ նրա մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մայրենի լեզվի, հայ գրականության, պատմության և մշակութային ժառանգության դերին կրթական գործընթացում՝ որպես ազգային ինքնագիտակցության և արժեքային համակարգի ձևավորման կարևոր միջոցների։ Մանկավարժական գործունեությունը ներկայացվում է ոչ միայն դասավանդման գործնական փորձի, այլև կրթության վերաբերյալ տեսական գաղափարների համատեքստում՝ բացահայտելով նրա գրականագիտական, մշակութաբանական և հասարակական հայացքների ազդեցությունը մանկավարժական մտածողության վրա։ Կարևորվում է սովորողի ինքնուրույն մտածողության, ստեղծագործական կարողությունների, ընթերցանության մշակույթի և գիտելիքի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորման խնդիրը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև նրա գործունեությանը տարբեր կրթական հաստատություններում, դասավանդման կազմակերպման սկզբունքներին և երիտասարդ սերնդի կրթության ու դաստիարակության վերաբերյալ արտահայտած գաղափարներին։ Առանձին ուշադրության է արժանանում ուսուցչի մասնագիտական ու բարոյական կերպարի վերաբերյալ նրա ընկալումը, որտեղ մանկավարժը հանդես է գալիս ոչ միայն գիտելիք փոխանցողի, այլև սովորողի մտավոր և մշակութային զարգացմանն աջակցող անձի դերում։ Նրա կրթական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև ժամանակաշրջանի հայկական դպրոցի առջև ծառացած խնդիրները և կրթական գաղափարների կապը ազգային ու մշակութային կյանքի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է Նիկոլ Աղբալյանի մանկավարժական ժառանգության պատմական և տեսական նշանակությունը՝ այն դիտարկելով հայ մանկավարժական մտքի, կրթության պատմության և ազգային մշակույթի զարգացման փոխկապակցվածության շրջանակում։