Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիր

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է իսպաներենի և հայերենի դարձվածաբանական համակարգերում կենդանիների անվանումներ պարունակող կայուն արտահայտությունների զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց իմաստային, կառուցվածքային, պատկերավոր և լեզվամշակութային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում այն դարձվածային միավորներն են, որոնց բաղադրիչներից մեկը կենդանու անուն է և որի միջոցով արտահայտվում են մարդու բնավորությունը, վարքագիծը, արտաքին հատկանիշները, հուզական վիճակը, հասարակական հարաբերությունները կամ տարբեր իրավիճակների գնահատականը։ Քննվում է, թե ինչպես են կենդանիների վերաբերյալ պատմականորեն ձևավորված պատկերացումները վերածվում փոխաբերական նշանակությունների և ամրապնդվում լեզվի դարձվածաբանական համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկու լեզուներում նույն կենդանու անվամբ կազմված դարձվածների համեմատությանը՝ պարզելու դրանց իմաստային համապատասխանությունները և տարբերությունները։ Միևնույն կենդանին տարբեր մշակույթներում կարող է կապվել նմանատիպ հատկանիշների հետ, սակայն որոշ դեպքերում ունենալ տարբեր խորհրդանշական կամ գնահատողական նշանակություն, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվի և ազգային մշակույթի փոխհարաբերությունը։ Ուսումնասիրվում են լիարժեք և մասնակի դարձվածաբանական համարժեքները, ինչպես նաև այն միավորները, որոնք մյուս լեզվում չունեն անմիջական համապատասխանություն և պահանջում են բացատրական կամ գործառական համարժեքի ընտրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածների իմաստային դասակարգումը, դրանց դրական, բացասական կամ համատեքստից կախված գնահատողական երանգների ուսումնասիրությունը և խոսքում կիրառման առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դարձվածքների կառուցվածքային տիպերին, քերականական կազմակերպմանը և բաղադրիչների կայունության աստիճանին։ Զուգադրական ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանաբանության և օտար լեզվի ուսուցման համար, քանի որ բառացի թարգմանությունը միշտ չէ, որ փոխանցում է դարձվածային միավորի իրական իմաստն ու մշակութային ենթատեքստը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է դարձվածաբանության, իմաստաբանության, զուգադրական լեզվաբանության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել իսպաներենի և հայերենի կենդանաբանական բաղադրիչով դարձվածների ընդհանրություններն ու ազգային առանձնահատկությունները։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին տնտեսական հարաբերությունների կարևորագույն մակրոտնտեսական ցուցանիշներից մեկի ձևավորման, կառուցվածքի և կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են երկրի և արտաքին աշխարհի միջև ապրանքների, ծառայությունների, եկամուտների, տրանսֆերտների և ֆինանսական միջոցների շարժի հիմնական ուղղությունները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց ազդեցությանը տնտեսության արտաքին հավասարակշռության և ֆինանսական կայունության վրա։ Քննվում են ընթացիկ հաշվի, կապիտալի և ֆինանսական գործառնությունների փոխկապակցվածությունը, արտաքին առևտրի կառուցվածքը, արտահանման ու ներմուծման հարաբերակցությունը, ինչպես նաև արտաքին ֆինանսական հոսքերի նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտաքին անհավասարակշռությունների առաջացման պատճառներին և այն գործոններին, որոնք կարող են պայմանավորել ընթացիկ հաշվի պակասուրդի կամ այլ կառուցվածքային շեղումների ձևավորումը։ Դիտարկվում են տնտեսության ներմուծումից կախվածությունը, արտահանման մրցունակությունը, փոխարժեքային զարգացումները, ներքին պահանջարկը, ներդրումային հոսքերը և արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները։ Կարևորվում է դրամավարկային, հարկաբյուջետային, փոխարժեքային և արտաքին առևտրային քաղաքականությունների փոխազդեցությունը՝ արտաքին հավասարակշռության պահպանման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային պահուստների դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք կարող են նշանակություն ունենալ արտաքին վճարումների սպասարկման և արտաքին տնտեսական ցնցումների նկատմամբ երկրի դիմակայունության ապահովման համար։ Ուսումնասիրվում են նաև օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների, վարկային միջոցների, պետական ու մասնավոր արտաքին պարտավորությունների և դրամական փոխանցումների ազդեցության ընդհանուր մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին առևտրի կառուցվածքային խնդիրներին և արտահանման հնարավորությունների ընդլայնմանը, քանի որ արտադրության մրցունակության, ապրանքների ու ծառայությունների արտահանման և արտաքին շուկաների հասանելիության փոփոխությունները կարող են էականորեն անդրադառնալ արտաքին հաշիվների վիճակի վրա։ Մակրոտնտեսական ցուցանիշների և դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր կարգավորիչ գործիքների հնարավոր ազդեցությունները և դրանց կիրառման սահմանափակումները։ Կարևորվում է նաև արտաքին ցնցումների՝ միջազգային գների փոփոխությունների, ֆինանսական հոսքերի տատանումների և արտաքին պահանջարկի փոփոխության ազդեցության գնահատումը։ Տեսական մոտեցումների և Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու արտաքին տնտեսական հավասարակշռության կառավարման խնդիրները և դրանց լուծման համար կիրառվող տնտեսական քաղաքականության գործիքակազմը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մակրոտնտեսագիտության, միջազգային տնտեսագիտության, ֆինանսների և արտաքին տնտեսական քաղաքականության ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Культура

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր գրականության համակարգված ներկայացման համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքերի, ինչպես նաև պարբերական մամուլում հրապարակված համապատասխան նյութերի վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկություններ։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին կողմնորոշվել մշակույթի և արվեստի առանձին ուղղություններին վերաբերող հրապարակումների շրջանակում։ Տեղեկատուում կարող են ընդգրկվել երաժշտության, թատրոնի, կերպարվեստի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին առնչվող աղբյուրներ։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումը և նպաստում մասնագիտական տեղեկատվության արդյունավետ օգտագործմանը։ Պարբերական թողարկումների միջոցով հնարավոր է նաև հետևել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող գրականության թեմատիկ զարգացմանն ու նոր հրապարակումների շրջանառությանը։ Հրատարակությունը տեղեկատվական և փաստագրական նշանակություն ունի գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է վերջավոր դաշտերի հանրահաշվական և կոմբինատոր կառուցվածքների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով գծայնացված ծածկույթներին, դրանց կառուցման սկզբունքներին և հիմնական հատկություններին։ Հետազոտության կենտրոնում վերջավոր դաշտերի վրա սահմանված գծային ու գծայնացված օբյեկտների փոխհարաբերություններն են, որոնք հնարավորություն են տալիս ծածկույթի խնդիրը ներկայացնել հանրահաշվական մեթոդներով և ուսումնասիրել դրա կառուցվածքային օրինաչափությունները։ Քննվում են վերջավոր դաշտերի վեկտորական տարածությունների հատկությունները, ենթատարածությունների համակարգերը, գծային արտապատկերումները և այն պայմանները, որոնց դեպքում համապատասխան կառուցվածքների միջոցով հնարավոր է ստանալ ամբողջ տարածքը կամ դրա որոշակի ենթաբազմությունները ընդգրկող համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գծայնացման գաղափարին, որի միջոցով սկզբնական կոմբինատոր կամ երկրաչափական խնդիրը կապվում է գծային հանրահաշվի գործիքների հետ՝ հնարավորություն տալով կիրառել մատրիցային ներկայացումներ, ռանգի վերաբերյալ փաստարկներ և վերջավորաչափ վեկտորական տարածությունների տեսությունը։ Ուսումնասիրվում են ծածկույթների գոյության պայմանները, դրանց նվազագույն կամ օպտիմալ պարամետրերի գնահատման խնդիրները, տարբեր կառուցվածքների համարժեքությունը և հնարավոր դասակարգման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերջավոր երկրաչափության հետ կապը, քանի որ վերջավոր դաշտերի վրա կառուցված վեկտորական և պրոյեկտիվ տարածությունները բնական միջավայր են նման համակարգերի երկրաչափական մեկնաբանության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գծայնացված բազմանդամներ և դրանց հետ կապված արտապատկերումներ, որոնց հանրահաշվական հատկությունները կիրառվում են վերջավոր դաշտերի ենթատարածքային կառուցվածքները նկարագրելու համար։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կառուցողական մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է ստանալ պահանջվող պարամետրերով նոր օրինակներ և համեմատել դրանք արդեն հայտնի դասերի հետ։ Նման խնդիրներն առնչվում են նաև կոդավորման տեսության, կոմբինատոր դիզայնների և դիսկրետ մաթեմատիկայի այլ ուղղությունների հետ, որտեղ վերջավոր դաշտերի կառուցվածքային հատկությունները լայն կիրառություն ունեն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վերջավոր դաշտերի տեսության, գծային հանրահաշվի, վերջավոր երկրաչափության և կոմբինատորիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գծայնացված ծածկույթների կառուցման, նկարագրման և դասակարգման մաթեմատիկական օրինաչափությունները։

Экономика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մթնոլորտային օդի որակի բարելավման տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրներին և դրանց լուծման հնարավոր ուղիներին։ Աշխատության շրջանակում օդի աղտոտվածությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բնապահպանական, այլև որպես տնտեսական և սոցիալական խնդիր, որի հաղթահարման համար անհրաժեշտ է արդյունավետ պետական կարգավորում և տնտեսական խթանների համակցված կիրառում։ Հետազոտության մեջ ուսումնասիրվում են մթնոլորտային արտանետումների ձևավորման հիմնական տնտեսական պատճառները, աղտոտման կանխարգելման և նվազեցման մեխանիզմները, բնապահպանական վճարների և այլ տնտեսական գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնք կարող են խթանել ձեռնարկությունների կողմից մաքուր տեխնոլոգիաների ներդրումը, էներգաարդյունավետության բարձրացումը, արտադրական գործընթացների արդիականացումը և արտանետումների նվազեցումը։ ՀՀ պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գործող տնտեսական և ինստիտուցիոնալ համակարգի արդյունավետության խնդիրները, ինչպես նաև գնահատելու պետական քաղաքականության, շուկայական խթանների և բնապահպանական վերահսկողության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև օդի որակի վատթարացման տնտեսական հետևանքներին՝ բնակչության առողջության, աշխատանքի արտադրողականության, առողջապահական ծախսերի և ընդհանուր սոցիալ-տնտեսական բարեկեցության վրա ունեցած ազդեցությանը։ Քննարկվում են տնտեսական պատասխանատվության ուժեղացման, ֆինանսական խթանների կիրառման, բնապահպանական ներդրումների ընդլայնման և օդի որակի կառավարման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել Հայաստանի պայմաններին համապատասխան այնպիսի տնտեսական մեխանիզմների մշակմանը, որոնք միաժամանակ կապահովեն տնտեսական գործունեության արդյունավետությունը և շրջակա միջավայրի պահպանությունը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպանության և պետական կառավարման մասնագետներին, էկոլոգիական քաղաքականություն մշակողներին, քաղաքաշինության և շրջակա միջավայրի կառավարման ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության անկախացումից հետո հայ-թուրքական հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում Հայոց ցեղասպանության գործոնի դերի ուսումնասիրությանը՝ 1991–2004 թվականների ժամանակահատվածում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են երկու երկրների միջև հարաբերությունների հաստատման և զարգացման փորձերը, դրանց վրա ազդող քաղաքական ու պատմական հանգամանքները, ինչպես նաև անցյալի պատմական ժառանգության ազդեցությունը արտաքին քաղաքական որոշումների և փոխադարձ ընկալումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման խնդրին, Հայաստանի պետական քաղաքականության մեջ դրա ունեցած նշանակությանը և Թուրքիայի կողմից այդ հարցի նկատմամբ որդեգրած դիրքորոշմանը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նաև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման հետ կապված խնդիրները, սահմանների փակ լինելու հանգամանքը, տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ազդեցությունը և դրանց փոխկապակցվածությունը հայ-թուրքական հարաբերությունների ընթացքի հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին, միջազգային կազմակերպությունների և երրորդ երկրների դերակատարությանը, ինչպես նաև հայկական սփյուռքի գործունեությանը՝ ցեղասպանության ճանաչման գործընթացում և հայ-թուրքական հարաբերությունների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն հարցի ուսումնասիրությանը, թե ինչպես է պատմական հիշողությունը ներգործում միջպետական հարաբերությունների վրա և ինչպիսի քաղաքական ու հասարակական հետևանքներ է առաջացնում ցեղասպանության վերաբերյալ հակադիր դիրքորոշումների առկայությունը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու 1991–2004 թվականներին հայ-թուրքական հարաբերությունների հիմնական առանձնահատկությունները, դրանց զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները և հարաբերությունների հնարավոր կարգավորման շուրջ ձևավորված մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն Հայաստանի և Թուրքիայի երկկողմ հարաբերությունների պատմության, այլև պատմական հիշողության, ցեղասպանությունների ճանաչման քաղաքականության և տարածաշրջանային միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, դիվանագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին և ժամանակակից Հայաստանի արտաքին քաղաքականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։