Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիր

Տնտեսագիտություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էկոլոգիական գյուղատնտեսության զարգացման կազմակերպատնտեսական խնդիրներին և դրանց լուծման ուղիներին՝ ընդգծելով կայուն գյուղատնտեսական համակարգերի ձևավորման, բնապահպանական անվտանգության և գյուղական տնտեսության մրցունակության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է էկոլոգիական գյուղատնտեսության զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ արտադրական ծախսերի բարձր մակարդակը, սերտիֆիկացման բարդությունները, շուկաների սահմանափակ հասանելիությունը, ինչպես նաև գիտելիքների և տեխնոլոգիաների պակասը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական աջակցության մեխանիզմներին, սուբսիդավորման քաղաքականությանը, օրգանական արտադրանքի սերտիֆիկացման համակարգերի ներդրմանը և արտադրողների կոոպերացիայի զարգացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է մարքեթինգային ռազմավարությունները, արտահանման ներուժը, գյուղատնտեսական խորհրդատվական ծառայությունների դերը և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները ՀՀ պայմաններում։

Գեղարվեստական հայ․

«Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի»՝ Լ. Խեչոյանի ստեղծագործությունը պատմական վեպ է, որը նկարագրում է Հայոց պատմության կարևոր դրվագներից մեկը՝ Արշակունիների և Դրաստամատ Միհրանյան զորավարի մասին։ Վեպը ներկայացնում է հայոց արքաների և բանակի ղեկավարների, ինչպես նաև ազգային հերոսների հերոսական գործերը, նրանց միջավայրն ու ապագայի համար պայքարը։ Այս ստեղծագործությունը միաժամանակ պատմություն է դավաճանությունների, մեծության և ուժի մասին, որտեղ խաչվում են առասպելներն ու իրականությունը։ Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը՝ որպես Հայոց պետության կարևոր դեմքեր, ներկայացվում են որպես ժողովուրդը ղեկավարող հզոր և անվեհեր անհատներ, ովքեր առաջնորդում էին երկիրը թե՛ պատերազմում, թե՛ քաղաքական ոլորտում՝ ամեն կերպ պարգևելով ժողովրդին նոր հույս ու ուժ։ Վեպը զարդարված է պատմական մանրամասներով՝ կյանքի ու պատերազմների դրվագներով, որոնք կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի և պետության պատմության մեջ։ Վեպի մեջ վերլուծվում են այնպիսի սուբյեկտներ, որոնք միտված են պատմական դեմքերի և նրանց աշխարհայացքների միջև հակասությունների ու հարցերի: Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը չեն միայն ռազմիկներ կամ գերբնական հերոսներ, այլ նաև մարդու վախերն ու պայքարները, իրենց ընտրած ուղիներում ունեցած կասկածները, ցավը, թե ինչպես են նրանք այս հսկայական աշխարհում խաչվել: «Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի» վեպը ամբողջությամբ ներկայացնում է հասարակության բարոյական ու հոգեբանական պայքարը՝ նշելով, որ պատմության մեջ ամենատարբեր կերպարները հանդես են գալիս որպես թե՛ հոգևոր առաջնորդներ, թե՛ պատերազմի մարտիկներ։ Խեչոյանը այս ստեղծագործությամբ մեծ հարգանք է ցուցաբերել Հայոց պատմությանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այն ժամանակաշրջանի դաժանությունը և մերձակա հերոսական կառույցների առաջադրած մարտահրավերները։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-51-466-6

Գեղարվեստական հայ․

«Հեքիաթներ ծաղիկների մասին»՝ Աննա Սաքսեի այս գիրքը ներկայացնում է մի շարք հեքիաթներ, որոնք կենտրոնացած են բնության ու ծաղիկների գեղեցկության շուրջ։ Սաքսեն խորը հուզականությամբ և գեղեցիկ պատկերներով միավորում է բուսական աշխարհի հրաշքները և մարդկային կյանքը՝ առաջ բերելով անմեղ և մանկական հուզմունքներ։ Գիրքն ունի մոգական, պատկերավոր ոճ՝ որում ծաղիկներն ունեն իրենց խորհրդանշական նշանակությունը։ Սաքսեն ծաղիկներին ներկայացնում է որպես խորհրդանիշ՝ կապելով նրանց մարդկանց կյանքին, բնության խճճվածությանը, անցյալին ու ներկային։ Ամեն մի հեքիաթ ունի իր խորքը և նպատակ ունի ընթերցողին մոտեցնել այն իրականությանը, որտեղ մաքուր սիրո, հարգանքի ու գեղեցկության տարրերը ամենուր են։ Բառերը նրա ստեղծագործություններում կարծես ծաղկում են՝ ինչպես ծաղիկները՝ խնամքով թրծված և եռացող մի փոքրիկ բնության կտոր։ Այս հեքիաթները հաճախ ստեղծվում են ոչ միայն որպես մանկական, այլև որպես մեծահասակների համար ուղղված պատմություններ, քանի որ պարունակում են կենսաբառարանական իմաստներ՝ ինչպես մարդկային հարաբերությունները, այնպես էլ բնության անմահ կենսատիրոջ հետ փոխկապակցվածությունը։ Ծաղիկները դարձնում են կյանքի դժվարությունները հարմարվողական ու գեղեցիկ՝ իրենց թարմությունը, գույնը և ձևերը տալով պատմություններին։ **«Հեքիաթներ ծաղիկների մասին»** գիրքը հայցում է սիրո, խոհեմության, ներողամտության ու խորը գեղեցկության մասին պատմությունները՝ համատեղելով ֆանտազիան ու մոգական էությունը, և այն դարձնում է հիշարժան ստեղծագործություն, որին բնորոշ է թեթևություն, ներդաշնակություն և տպավորիչ միտք։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-885-04-9

Ինֆորմատիկա

Էլեկտրոնային ուսուցանող համակարգերում դասընթացների անցկացման ծրագրային միջոցների մշակումը և հետազոտումը վերաբերում է կրթական գործընթացների թվայնացմանը, որտեղ ուսումնառությունը կազմակերպվում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, վեբ հարթակների և ծրագրային լուծումների միջոցով՝ ապահովելով ուսուցման ճկունություն, մատչելիություն և ինտերակտիվություն։ Այս ոլորտի հիմնական նպատակն է ստեղծել արդյունավետ ծրագրային համակարգեր, որոնք հնարավորություն են տալիս կառավարել դասընթացների բովանդակությունը, ուսանողների գրանցումը, առաջադրանքների հանձնարարումը, գնահատման գործընթացը և ուսումնական առաջընթացի մոնիթորինգը մեկ միասնական միջավայրում։ Նման համակարգերի մշակման ընթացքում կիրառվում են վեբ ծրագրավորման տեխնոլոգիաներ, տվյալների բազաների կառավարման համակարգեր, օգտատիրոջ ինտերֆեյսի նախագծման սկզբունքներ և հաճախ նաև արհեստական բանականության տարրեր՝ ուսուցման անհատականացման համար։ Հետազոտական բաղադրիչը ներառում է այդ համակարգերի արդյունավետության գնահատումը, ուսուցման որակի վրա ազդեցության վերլուծությունը, օգտատերերի վարքագծի ուսումնասիրությունը և ուսանողների առաջադիմության վրա թվային գործիքների ազդեցության չափումը։ Կարևոր ուղղություններից է նաև ուսուցման հարմարվողական համակարգերի ստեղծումը, որտեղ ծրագրային ապահովումը կարողանում է ինքնուրույն առաջարկել նյութեր՝ հիմնվելով ուսանողի գիտելիքների մակարդակի և ուսուցման արագության վրա։ Բացի այդ, ուսումնասիրվում են հաղորդակցական գործիքների ինտեգրումը՝ վիդեոկոնֆերանսներ, ֆորումներ և չաթ համակարգեր, որոնք նպաստում են ուսուցիչ-ուսանող և ուսանող-ուսանող փոխազդեցությանը։ Այս ոլորտում կարևոր խնդիր է նաև տեղեկատվական անվտանգությունը և անձնական տվյալների պաշտպանությունը, քանի որ համակարգերը մշակում են մեծ ծավալի կրթական և անձնական տվյալներ։ Ընդհանուր առմամբ, էլեկտրոնային ուսուցանող համակարգերի ծրագրային միջոցների մշակումը և հետազոտումը նպաստում է ժամանակակից կրթության արդյունավետության բարձրացմանը, ուսուցման գործընթացի ավտոմատացմանը և գլոբալ կրթական հասանելիության ընդլայնմանը։

Մշակույթ

Այս թեման վերաբերում է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր քաղաքներից մեկին՝ Անիին, որը X–XI դարերում եղել է Բագրատունյաց թագավորության մայրաքաղաքը և հայտնի է որպես «հազար ու մեկ եկեղեցիների քաղաք»։ Անիի պատմությունը սկսվում է դեռ վաղ միջնադարից, սակայն իր ծաղկման գագաթնակետին հասել է Բագրատունիների օրոք, երբ այն դարձել է քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևոր կենտրոն։ Քաղաքը գտնվում էր Մետաքսի ճանապարհի վրա, ինչը նպաստում էր առևտրի զարգացմանը և տարբեր մշակույթների փոխազդեցությանը։ Անիի ճարտարապետությունը առանձնանում էր իր բարձր մակարդակով՝ ներառելով հոյակապ եկեղեցիներ, պարիսպներ, պալատներ և կամուրջներ, որոնք կառուցված էին տեղական և տուֆ քարից և ցուցադրում էին միջնադարյան հայկական ճարտարապետության բարձրագույն նվաճումները։ Քաղաքի ամենահայտնի կառույցներից է Անիի Մայր Տաճարը, որը նախագծել է ճարտարապետ Տրդատը և համարվում է հայկական եկեղեցաշինության գլուխգործոցներից մեկը։ Անիում զարգացած էին նաև գրչությունը, մանրանկարչությունը, արհեստները և առևտուրը, ինչը քաղաքը դարձնում էր մշակութային բազմազան կենտրոն։ Քաղաքի բնակչությունը բազմազգ էր, և այստեղ խաղաղ համակեցությամբ ապրում էին տարբեր սոցիալական և կրոնական խմբեր, ինչը նպաստում էր մշակութային փոխանակմանը։ XI դարի վերջին Անիի քաղաքական վիճակը սկսեց թուլանալ սելջուկների արշավանքների և ներքին հակասությունների պատճառով, և 1045 թվականին այն անցավ Բյուզանդական կայսրության վերահսկողության տակ, իսկ հետագայում ենթարկվեց տարբեր նվաճումների։ Չնայած դրան՝ Անիի մշակութային ժառանգությունը պահպանվել է մինչև այսօր և համարվում է համաշխարհային միջնադարյան քաղաքակրթության կարևոր հուշարձաններից մեկը։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է գրաբարի քերականական ամբողջական համակարգը՝ ընդգրկելով հնչյունաբանությունը, ձևաբանությունը, շարահյուսությունը և բառապաշարային առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին տալ հին հայերենի կառուցվածքի ամբողջական պատկերացում։ Հեղինակը մանրամասն բացատրում է գրաբարի հոլովական և խոնարհական համակարգերը, նախադասության կառուցման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ձևափոխման և իմաստային զարգացումների օրինաչափությունները՝ համադրելով տեսական բացատրությունները գործնական օրինակների և վարժությունների հետ։ Աշխատությունում ներառված են նաև դասական եկեղեցական և պատմական տեքստերից հատվածներ, որոնք նպաստում են լեզվի իրական կիրառության ընկալմանը և ընթերցանության հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը հատուկ ուշադրություն է դարձնում գրաբարի և ժամանակակից հայերենի հարաբերություններին՝ ցույց տալով լեզվական շարունակականությունը և պատմական զարգացումը։ Այն նախատեսված է բանասերների, լեզվաբանների, աստվածաբանների, պատմաբանների և գրաբար ուսումնասիրող ուսանողների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար ուսումնական և գիտական աղբյուր հին հայերենի ուսումնասիրության մեջ։