ԼՈՒՅՍԻ ԲԵՒԵՌԱՑՈՒՄԸ ԵՒ ՆՐԱ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒՄԸ

Технология

Աշխատությունը նվիրված է լեռնային և խիստ կտրտված տեղանքի պայմաններում ջրի տեղափոխման ու բաշխման ինժեներական համակարգերի հիդրավլիկական հաշվարկների կատարելագործմանը՝ հաշվի առնելով ռելիեֆի բարձրությունների զգալի տարբերությունները, ճնշման փոփոխականությունը և խողովակաշարերի շահագործման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում այն հաշվարկային մոտեցումների մշակումն ու հիմնավորումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել ճշգրիտ գնահատել ջրի շարժման պարամետրերը տարբեր բարձրությունների վրա տեղակայված ջրաղբյուրների, պահեստարանների, պոմպակայանների և սպառման հանգույցների միջև։ Քննվում են հոսքի արագության, թողունակության, ճնշման, հիդրավլիկական դիմադրության և էներգիայի կորուստների փոխկապակցվածությունները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով տեղանքի երկրաչափական կառուցվածքի ազդեցությանը։ Լեռնային պայմաններում համակարգի տարբեր հատվածներում կարող են առաջանալ ճնշման էական տարբերություններ, ուստի հաշվարկային մեթոդների ընտրությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես ջրամատակարարման կայունության, այնպես էլ խողովակաշարերի և համապատասխան սարքավորումների անվտանգ շահագործման համար։ Ուսումնասիրվում են խողովակների երկարության, տրամագծի, նյութի, տեղադրման բարձրության և տեղային հիդրավլիկական դիմադրությունների ազդեցությունները համակարգի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Կարևորվում է նաև ջրամատակարարման ցանցի կառուցվածքի ընտրությունը և տարբեր հատվածների փոխազդեցության գնահատումը, քանի որ ռելիեֆի փոփոխությունները կարող են պայմանավորել լրացուցիչ կարգավորող հանգույցների, ճնշման կառավարման միջոցների կամ պոմպային համակարգերի կիրառման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դասական հիդրավլիկական հաշվարկները և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդները՝ տարբեր շահագործման ռեժիմներում համակարգի վարքը գնահատելու համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ոչ հաստատուն աշխատանքային ռեժիմներին և ջրի սպառման փոփոխությունների ազդեցությանը ցանցի հիդրավլիկական վիճակի վրա։ Հաշվարկային մեթոդների կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել համակարգի տարբեր հանգույցներում հնարավոր ճնշման տատանումները, ընտրել տեխնիկապես հիմնավորված պարամետրեր և նվազեցնել ավելորդ էներգածախսը։ Կարևոր խնդիր է նաև ինքնահոս և մեխանիկական մղմամբ գործող հատվածների արդյունավետ համակցումը՝ տեղանքի բնական բարձրությունների հնարավորությունները նպատակահարմար օգտագործելու տեսանկյունից։ Մշակվող մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ լեռնային բնակավայրերի, գյուղական համայնքների և տարածքային բարդ կառուցվածք ունեցող այլ օբյեկտների ջրամատակարարման համակարգերի նախագծման ու վերակառուցման ժամանակ։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է ջրային ենթակառուցվածքների նախագծման հաշվարկային հիմքերի զարգացմանը՝ ուղղված համակարգերի հուսալիության, էներգաարդյունավետության և շահագործման կայունության բարձրացմանը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է քրեական իրավունքում հանցավոր վարքագծի հրահրման իրավական բնույթի, սահմանների և դրա հետ կապված պատասխանատվության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ անձի մոտ հանցավոր մտադրության ձևավորման կամ դրա իրականացման վրա ազդեցություն է գործում մեկ այլ անձ կամ իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչ, ինչի հետևանքով առաջանում է իրավաչափ գործողությունը անթույլատրելի հրահրումից տարբերակելու անհրաժեշտություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության փոխկապակցվածությանը, քանի որ նման դեպքերի իրավական գնահատումը կարող է նշանակություն ունենալ ոչ միայն արարքի որակման, այլև ապացույցների թույլատրելիության, արդար դատաքննության իրավունքի և իրավապահ գործունեության օրինականության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են հրահրող վարքագծի հիմնական իրավական հատկանիշները, անձի նախնական հանցավոր մտադրության առկայության կամ բացակայության նշանակությունը, նախաձեռնության աղբյուրը և պետական մարմինների միջամտության թույլատրելի սահմանները։ Կարևորվում է հանցագործության բացահայտման նպատակով իրականացվող օրինական վերահսկողական գործողությունների և այնպիսի միջամտության տարբերակումը, որի դեպքում իրավապահ մարմինների գործողություններն իրենք կարող են վճռորոշ ազդեցություն ունենալ հանցավոր վարքագծի առաջացման վրա։ Թեման դիտարկվում է նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության համատեքստում՝ հատկապես արդար դատաքննության, իրավական որոշակիության և պետական իշխանության կամայական միջամտությունից պաշտպանության սկզբունքների տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր իրավական համակարգերում ձևավորված տեսական մոտեցումների և դատական պրակտիկայի համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու նման իրավիճակների գնահատման ընդհանուր և տարբերակիչ չափանիշները։ Առանձին նշանակություն ունի քրեական պատասխանատվության անհատականացման հարցը, քանի որ անհրաժեշտ է հստակ գնահատել յուրաքանչյուր մասնակցի վարքագիծը, մտադրությունը և փաստացի դերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև իրավական կարգավորման հնարավոր բացերին և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանման խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեական դատավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել հանցավոր վարքագծի բացահայտման օրինական մեթոդների ու անթույլատրելի հրահրման սահմանները և նպաստել համապատասխան իրավական չափանիշների հետևողական կիրառմանը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է կրծքագեղձի բազմաօջախային քաղցկեղի կլինիկական դրսևորումների, ճառագայթային ախտորոշման և սոնոգրաֆիկ առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են հիվանդության առաջացման և զարգացման առանձնահատկությունները, ուռուցքային օջախների տեղակայման բնույթը, դրանց կլինիկական արտահայտվածությունը և վաղ հայտնաբերման կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռենտգենաբանական և ուլտրաձայնային հետազոտությունների ախտորոշիչ հնարավորություններին, պատկերային նշանների գնահատմանը, տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների համեմատական արդյունավետությանը և դրանց դերին հիվանդության տարածվածության ճշգրիտ գնահատման գործում։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև բազմաօջախային ախտահարումների տարբերակման սկզբունքները, նախավիրահատական գնահատման առանձնահատկությունները, բուժման մարտավարության ընտրության վրա ազդող գործոնները և պատկերային ախտորոշման նշանակությունը վիրաբուժական ու համալիր բուժման պլանավորման ընթացքում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանների, մամոլոգների, ճառագայթաբանների, սոնոգրաֆիայի մասնագետների, վիրաբույժների, ռեզիդենտների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար՝ որպես կրծքագեղձի քաղցկեղի ախտորոշման և կլինիկական գնահատման արդիական հիմնախնդիրներին նվիրված մասնագիտական աղբյուր։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի ուսուցչի մասնագիտական մոտիվացիայի զարգացմանը՝ որպես կրթության կառավարման կարևոր հիմնախնդրի։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է ուսուցչի մասնագիտական մոտիվացիայի էությունը, դրա ձևավորման և փոփոխության վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները, ինչպես նաև մոտիվացիայի կապը մասնագիտական գործունեության արդյունավետության, աշխատանքային բավարարվածության և կրթական գործընթացի որակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցի կառավարման համակարգում կիրառվող մոտեցումներին, որոնք կարող են նպաստել ուսուցիչների մասնագիտական ակտիվության, նախաձեռնողականության և շարունակական զարգացման խթանմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նյութական և ոչ նյութական խրախուսման միջոցները, մասնագիտական առաջխաղացման հնարավորությունները, վերապատրաստման և ինքնակրթության պայմանները, աշխատանքային միջավայրը, ղեկավարության աջակցությունը, կոլեգիալ համագործակցությունը և մասնագիտական ձեռքբերումների ճանաչումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ավագ դպրոցի առանձնահատկությունների հաշվառումը, քանի որ այդ կրթական մակարդակում ուսուցչի աշխատանքը կապված է աշակերտների մասնագիտական կողմնորոշման, ինքնուրույնության զարգացման և կրթական հետագա ուղու ընտրության հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառավարման այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ուսուցիչների մոտիվացիոն կարիքները, գնահատել դրանց մակարդակը և մշակել նպատակային զարգացման ծրագրեր։ Կարևորվում է դպրոցի ղեկավարության և մանկավարժական կոլեկտիվի համագործակցությունը, վստահության և մասնագիտական աջակցության մթնոլորտի ձևավորումը, ինչպես նաև ուսուցչի անհատական մասնագիտական նպատակների և դպրոցի զարգացման ռազմավարության փոխկապակցումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ուսուցիչների մասնագիտական մոտիվացիայի կառավարման ավելի արդյունավետ համակարգի ձևավորմանը, աշխատանքի որակի բարձրացմանը և կրթական հաստատության ընդհանուր արդյունավետության բարելավմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել կրթության կառավարման մասնագետներին, դպրոցների ղեկավարներին, մանկավարժներին, կրթության կազմակերպիչներին, հետազոտողներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է զբոսաշրջության ոլորտում ռազմավարական կառավարման արդյունավետության բարձրացման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային համակարգի օրինակով։ Քննարկվում են զբոսաշրջության ռազմավարական զարգացման հիմնական ուղղությունները, կառավարման ժամանակակից մոտեցումները, ոլորտի մրցունակության բարձրացման գործոնները և երկարաժամկետ զարգացման նպատակների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի գնահատմանը, բնական և պատմամշակութային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործմանը և զբոսաշրջային ծառայությունների որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ռազմավարական պլանավորման, շուկայական միջավայրի վերլուծության, զբոսաշրջային պահանջարկի կանխատեսման, ներդրումային քաղաքականության և կառավարչական որոշումների արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, զբոսաշրջային կազմակերպությունների կառավարման առանձնահատկություններին, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին և Հայաստանի զբոսաշրջային գրավչության բարձրացման մեխանիզմներին։ Կարևորվում են զբոսաշրջության կայուն զարգացման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային ուղղությունների առաջմղման, տնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ոլորտի զարգացման ռազմավարությունների իրականացման արդյունքների գնահատման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, ռազմավարական պլանավորման հետազոտողների, զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է երաժշտառիթմական շարժման դերին կրտսեր դպրոցականների պարային կարողությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ երաժշտության ռիթմը, շարժումը և դրանց փոխկապակցված ընկալումը կարևոր հիմք են երեխայի շարժողական, ստեղծագործական, գեղագիտական և արտահայտչական կարողությունների զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, շարժողական ակտիվության բնույթը, երաժշտական ռիթմի ընկալման մակարդակը և այդ գործոնների ազդեցությունը պարային հմտությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտության և շարժման ներդաշնակ համադրմանը՝ որպես ուսումնական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման միջոց։ Ներկայացվում են երաժշտառիթմական վարժությունների, խաղերի, շարժումների և պարային տարրերի կիրառման հնարավորությունները, որոնց միջոցով երեխաները կարող են զարգացնել ռիթմի զգացողությունը, շարժումների համակարգվածությունը, մարմնի կառավարումը, տարածության մեջ կողմնորոշվելու կարողությունը, երաժշտական լսողությունը և շարժումների արտահայտչականությունը։ Կարևորվում է նաև երեխաների ստեղծագործական նախաձեռնության խթանումը, քանի որ երաժշտառիթմական գործունեությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն կրկնել պատրաստի շարժումներ, այլև ինքնուրույն ստեղծել շարժողական պատկերներ և դրանք համապատասխանեցնել երաժշտական բնույթի ու ռիթմի փոփոխություններին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսուցման կազմակերպման մեթոդներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են պարային կարողությունների աստիճանական զարգացմանը՝ հաշվի առնելով սովորողների անհատական առանձնահատկությունները և պատրաստվածության մակարդակը։ Երաժշտառիթմական շարժման նպատակային կիրառումը դիտարկվում է նաև որպես երեխաների գեղագիտական դաստիարակության, ինքնարտահայտման, խմբային համագործակցության և շարժողական մշակույթի ձևավորման արդյունավետ միջոց։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարրական դպրոցի ուսուցիչների, երաժշտության և պարարվեստի մասնագետների, մանկավարժների, պարուսույցների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և կրտսեր դպրոցականների գեղարվեստական ու ֆիզիկական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։