Մայրենի լեզվի գիրք

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Սերգեյ Եսենինի բանաստեղծական ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների լեզվական, ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն միջոցների վրա, որոնց օգնությամբ հայ թարգմանիչները վերարտադրել են ռուս բանաստեղծի ինքնատիպ լեզուն, քնարական հնչերանգը, պատկերային համակարգը, ժողովրդախոսակցական տարրերը, հուզական արտահայտչականությունը և չափածոյի երաժշտականությունը։ Քննության են առնվում բնագրի և հայերեն տարբերակների բառապաշարային, քերականական ու ոճական համապատասխանությունները՝ բացահայտելով այն փոփոխությունները, որոնք պայմանավորված են ռուսերենի և հայերենի կառուցվածքային տարբերություններով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բառերի ընտրությանը, դարձվածքների, փոխաբերությունների, մակդիրների, համեմատությունների և խորհրդանշական պատկերների փոխանցմանը, քանի որ դրանք էական դեր ունեն բանաստեղծական աշխարհի և հեղինակային անհատական ոճի պահպանման գործում։ Ուսումնասիրվում է նաև բնության պատկերների, գյուղական կյանքի, մարդու ներաշխարհի և զգացմունքային ապրումների լեզվական արտահայտությունը հայերեն թարգմանություններում։ Կարևորվում է բանաստեղծական տեքստի ձևային կազմակերպումը՝ չափը, ռիթմը, հանգը, հնչյունական կրկնությունները և խոսքի մեղեդայնությունը, ինչպես նաև այն փոխզիջումները, որոնց թարգմանիչը կարող է դիմել բովանդակային ճշգրտությունն ու գեղարվեստական ամբողջականությունը համատեղ պահպանելու նպատակով։ Համեմատական վերլուծության միջոցով դիտարկվում է, թե նույն ստեղծագործության տարբեր հայերեն թարգմանություններում ինչպես են լուծվել բառային և ոճական խնդիրները, ինչպիսի լեզվական տարբերակներ են ընտրվել և որքանով է պահպանվել բնագրի ընդհանուր տրամադրությունն ու հեղինակային խոսքի առանձնահատկությունը։ Առանձին նշանակություն ունի ռուսական ազգային և մշակութային իրողությունների հայերեն փոխանցման խնդիրը, երբ անհրաժեշտ է միաժամանակ ապահովել բնագրի իմաստային բովանդակությունը և հայ ընթերցողի համար տեքստի բնական ու հասկանալի հնչողությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև թարգմանչի անհատական ոճի ազդեցությանը, քանի որ յուրաքանչյուր թարգմանություն կարող է պարունակել մեկնաբանական որոշակի շերտ և արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ գրական լեզվի առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել թարգմանությունների դերը ռուս բանաստեղծի ստեղծագործական ժառանգությունը հայ ընթերցողին ներկայացնելու և հայ-ռուսական գրական փոխառնչությունները զարգացնելու գործում։ Միաժամանակ նյութը կարևոր է հայերեն բանաստեղծական թարգմանության լեզվի զարգացման պատմությունը և տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառված թարգմանական սկզբունքները հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել թարգմանագիտության, հայոց լեզվի ոճաբանության, ռուս և հայ գրականությունների, պոետիկայի ու համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Медицина

Материал посвящён оценке изменений суточного профиля артериального давления и показателей ригидности артерий у пациентов с артериальной гипертонией под влиянием антигипертензивной лекарственной терапии. Исследование направлено на комплексную оценку эффективности лечения с учётом не только уровня артериального давления, но и его суточной динамики, а также функционального состояния сосудистой стенки. Суточный профиль давления имеет важное клиническое значение, поскольку показатели в течение суток могут существенно различаться, а особенности ночного снижения давления способны отражать состояние регуляторных механизмов сердечно-сосудистой системы и быть связаны с риском поражения органов-мишеней. В рамках исследования может проводиться мониторирование артериального давления в течение суток с последующим анализом средних значений, вариабельности, дневных и ночных показателей и характера их соотношения. Одновременно рассматриваются показатели артериальной ригидности, которые характеризуют эластические свойства сосудистой стенки и могут изменяться по мере прогрессирования сосудистого ремоделирования и длительного повышения давления. Оценка этих параметров до и после назначения антигипертензивной терапии позволяет определить, сопровождается ли снижение артериального давления улучшением функционального состояния артерий. Особое значение имеет изучение взаимосвязи между изменениями суточного профиля давления и динамикой сосудистой жёсткости, поскольку эти показатели могут отражать различные стороны воздействия заболевания и проводимого лечения на сердечно-сосудистую систему. Исследование может включать сравнение результатов при применении различных терапевтических подходов, анализ индивидуальной реакции пациентов и определение факторов, связанных с выраженностью лечебного эффекта. Важным направлением является также оценка безопасности и переносимости лекарственной терапии с учётом возраста, исходного уровня давления, продолжительности заболевания и сопутствующих факторов. Полученные результаты могут способствовать более точному пониманию действия антигипертензивных препаратов и возможностей их использования для контроля давления в течение всего периода суток. Практическая значимость работы заключается в применении объективных инструментальных показателей для оценки эффективности лечения и выявления изменений, которые не всегда можно определить при разовых измерениях давления. Такой подход позволяет более полно характеризовать состояние пациентов и оценивать динамику сердечно-сосудистого риска в процессе терапии. В целом материал представляет интерес для специалистов в области кардиологии и клинической фармакологии, поскольку объединяет анализ суточной регуляции артериального давления с исследованием эластических свойств сосудов и позволяет комплексно оценивать влияние медикаментозного лечения на основные функциональные характеристики сердечно-сосудистой системы.

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության համակարգի պետական ֆինանսավորման առանձնահատկությունների և բնակչության առողջական վիճակը բնութագրող ցուցանիշների վրա դրա ազդեցության տնտեսական, սոցիալական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են առողջապահության ոլորտում պետական ծախսերի ձևավորման և բաշխման սկզբունքները, ֆինանսավորման հիմնական մեխանիզմները, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների մատչելիության և որակի ապահովման գործում պետական մասնակցության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ֆինանսավորման ծավալների և կառուցվածքի փոխկապակցվածությանը բնակչության կյանքի սպասվող տևողության, հիվանդացության, մահացության, մայրական և մանկական առողջության ու հանրային առողջության այլ ցուցանիշների հետ։ Ուսումնասիրվում են առողջապահական ծախսերի արդյունավետության գնահատման մեթոդները, ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման անհամաչափությունները, բժշկական ծառայությունների տարածքային հասանելիության և սոցիալական հավասարության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի առողջապահական համակարգի ֆինանսավորման կազմակերպական առանձնահատկություններին, պետական ծրագրերի իրականացմանը, կանխարգելիչ բժշկության զարգացմանը և առողջապահական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են առողջապահական ֆինանսավորման և բնակչության առողջության ցուցանիշների միջև կապերի վիճակագրական ու տնտեսագիտական վերլուծությունը, պետական միջոցների նպատակային օգտագործումը և առողջապահական համակարգի կայուն զարգացման պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել առողջապահության տնտեսագետների, հանրային առողջության մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, առողջապահական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է միներալների (հանքանյութերի) ուսումնասիրությանը՝ դրանց դասակարգման, կառուցվածքի, ֆիզիկական և քիմիական հատկությունների ներկայացմամբ։ Այն համարվում է հանքաբանության (միներալոգիայի) ոլորտի մասնագիտական աղբյուր։ Աշխատությունում ներկայացվում են՝ Միներալների հիմնական տեսակներն ու դասակարգումը Բյուրեղային կառուցվածքի հիմունքները Միներալների ֆիզիկական հատկություններ (գույն, կարծրություն, փայլ և այլն) Քիմիական կազմ և ձևավորման պայմաններ Միներալների կիրառությունը արդյունաբերության մեջ Գիրքը օգտակար է երկրաբանության, հանքաբանության և բնական գիտությունների ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում արտադրության նյութական ապահովման համակարգի ձևավորման և գործունեության տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության շինարարական համալիրի օրինակով։ Հետազոտության առանցքում արտադրական գործընթացի համար անհրաժեշտ հումքի, նյութերի, սարքավորումների և այլ նյութատեխնիկական ռեսուրսների ձեռքբերման, բաշխման ու արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմների վերափոխումն է տնտեսական հարաբերությունների փոփոխության պայմաններում։ Նյութական ապահովումը դիտարկվում է որպես արտադրության շարունակականության, ծախսերի կառավարման և կազմակերպությունների մրցունակության վրա անմիջական ազդեցություն ունեցող համակարգ, որի նշանակությունն առավել ընդգծվում է կենտրոնացված մատակարարման մեխանիզմներից շուկայական հարաբերությունների անցման ժամանակ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նախկին վարչահրամայական մատակարարման համակարգի վերափոխման առանձնահատկությունները, արտադրողների և մատակարարների միջև նոր տնտեսական կապերի ձևավորումը, նյութական ռեսուրսների շուկաների զարգացումը և պայմանագրային հարաբերությունների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել շինարարական կազմակերպությունների նյութական պահանջարկի պլանավորմանը, մատակարարների ընտրությանը, պաշարների կառավարմանը, փոխադրման ու պահեստավորման ծախսերին և անհրաժեշտ ռեսուրսների ժամանակին ձեռքբերման խնդիրներին։ Շինարարության ոլորտում նյութական ապահովման արդյունավետությունը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ արտադրական գործընթացը կապված է բազմաթիվ տեսակի շինանյութերի և տեխնիկական միջոցների օգտագործման, տարբեր մատակարարների հետ համագործակցության և աշխատանքների փուլային կազմակերպման հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին արտադրության և ներմուծվող նյութական ռեսուրսների հարաբերակցությանը, գների փոփոխությունների ազդեցությանը շինարարության ինքնարժեքի վրա և մատակարարման շղթաների կայունության խնդիրներին։ Կարևոր ուղղություն է նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ կորուստների նվազեցման, պաշարների օպտիմալացման և շրջանառու միջոցների արդյունավետ կառավարման տեսանկյունից։ Անցումային տնտեսության պայմաններում կարող են նշանակալի լինել նաև մրցակցային միջավայրի ձևավորումը, մասնավոր ձեռնարկատիրության զարգացումը և պետական կարգավորման փոփոխվող դերը նյութատեխնիկական ապահովման ոլորտում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արտադրության տնտեսագիտության, նյութատեխնիկական ապահովման, շինարարության տնտեսագիտության և լոգիստիկ կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել շուկայական հարաբերությունների ձևավորման փուլում շինարարական համալիրի նյութական ապահովման հիմնական խնդիրներն ու դրանց արդյունավետ կազմակերպման հնարավոր ուղղությունները։

Культура

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր լույս տեսած նյութերի վերաբերյալ համակարգված ու ժամանակին տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ։ Նյութերը վերաբերում են մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ուղղություններին՝ կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և հարակից ոլորտներին։ Տեղեկությունները համակարգվում են թեմատիկ դասակարգման սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում մատենագիտական նկարագրությունները ներկայացվում են այբբենական հաջորդականությամբ՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումը։ Գրքերի վերաբերյալ գրառումներում նշվող գրադարանային տվյալները հնարավորություն են տալիս արագ գտնել համապատասխան հրատարակությունը գրադարանային հավաքածուում։ Պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուն կատարում է ոչ միայն որոնողական և տեղեկատվական, այլև փաստագրական գործառույթ՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության պատկերը։ Տարբեր թողարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակութային և արվեստագիտական գրականության թեմատիկ զարգացմանը, նոր ուսումնասիրությունների ի հայտ գալուն և մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն որոնող ընթերցողների համար։