Медико-социальные аспекты формирования здоровья молодежи (на примере старшеклассников и студентов медицинских колледжей и вузов г. Еревана

Литература

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է «Ժենևիև» անունով հայտնի գրական երկը, որի վերնագիրը կապվում է եվրոպական գրականության մեջ տարածված անձնանունային վերնագրերով ստեղծագործությունների ավանդույթի հետ։ Նմանատիպ երկերը հաճախ կենտրոնանում են գլխավոր հերոսի կյանքի պատմության, անձնական փորձությունների, բարոյական ընտրությունների և մարդկային հարաբերությունների վրա՝ ընթերցողին ներկայացնելով անհատի բնավորության ձևավորման ու կյանքի դժվարությունների հաղթահարման ընթացքը։ Ստեղծագործության անվան հիման վրա այն կարելի է դիտարկել որպես անձնավորված պատմողական երկ, որի ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայերեն թարգմանական գրականության և եվրոպական գրական ստեղծագործությունների տարածման պատմության տեսանկյունից։ XIX դարի հայ տպագրական միջավայրում թարգմանական գրականությունը կարևոր դեր էր կատարում ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնման, նոր գրական ժանրերի տարածման և եվրոպական գեղարվեստական ու բարոյական գաղափարների ներկայացման գործում։ Այդպիսի հրատարակությունները հնարավորություն էին տալիս հայ ընթերցողին հաղորդակից դառնալու այլ ժողովուրդների գրական ավանդույթներին, կերպարների միջոցով ծանոթանալու մարդկային բնավորության տարբեր դրսևորումներին և խորհելու հասարակական ու անձնական կյանքի խնդիրների շուրջ։ Գրքի ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նաև Զմյուռնիայի հայ տպագրության պատմության, արևմտահայ գրական միջավայրի և XIX դարում հայերենով շրջանառվող գեղարվեստական գրքերի մատենագիտական նկարագրության համար։ Հրատարակության վերնագիրը, անձնանունային բնույթը և պատմական հրատարակչական միջավայրը հիմք են տալիս այն դիտարկելու որպես հայերեն տպագիր գրական ժառանգության միավոր, որի գրանցումն ու ուսումնասիրությունը կարող են նպաստել ժամանակաշրջանի ընթերցողական մշակույթի և գրական կապերի բացահայտմանը։ Միաժամանակ, առանց բնագրի կամ լրացուցիչ մատենագիտական տեղեկությունների հնարավոր չէ վստահորեն որոշել ստեղծագործության հեղինակին, սկզբնաղբյուր լեզուն, սյուժեն, գլխավոր հերոսի կենսագրական հանգամանքները կամ երկի ժանրային պատկանելությունը։ Հետևաբար, նկարագրության մեջ առանձնացվում է հրատարակության գրական և պատմամշակութային նշանակությունը՝ առանց չհաստատված տեղեկությունները ներկայացնելու որպես փաստ։

Право

Աշխատությունը նվիրված է ապրանքների, ծառայությունների և տնտեսավարող սուբյեկտների անհատականացման միջոցների քաղաքացիաիրավական պաշտպանության հիմնախնդիրներին՝ անբարեխիղճ մրցակցության դրսևորումների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով ապահովվում է ապրանքային նշանների, ֆիրմային անվանումների, առևտրային նշանակումների և շուկայում տարբերակիչ գործառույթ իրականացնող այլ միջոցների իրավական պաշտպանությունը երրորդ անձանց ոչ իրավաչափ օգտագործումից։ Քննվում է անհատականացման միջոցների իրավական բնույթը, դրանց տեղը մտավոր սեփականության և քաղաքացիական իրավունքի համակարգում, ինչպես նաև բացառիկ իրավունքների բովանդակությունն ու իրականացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ այլ տնտեսավարող սուբյեկտի կողմից նույնական կամ շփոթության աստիճանի նման նշանակման օգտագործումը կարող է սպառողների մոտ սխալ պատկերացում ստեղծել ապրանքի, ծառայության, արտադրողի կամ գործունեության առևտրային ծագման վերաբերյալ։ Ուսումնասիրվում են անբարեխիղճ մրցակցության և բացառիկ իրավունքների խախտման հարաբերակցության խնդիրները՝ պարզելու համար, թե որ դեպքերում կարող են կիրառվել քաղաքացիաիրավական պաշտպանության միջոցներ և ինչպես են դրանք փոխկապակցվում մրցակցության պաշտպանության իրավական մեխանիզմների հետ։ Կարևորվում են խախտման դադարեցման, իրավունքի ճանաչման, պատճառված վնասի հատուցման և իրավական պաշտպանության այլ միջոցների ընդհանուր առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև գործարար համբավի, շուկայում ձեռք բերված ճանաչելիության և սպառողների շահերի պաշտպանության հարցերը, քանի որ անհատականացման միջոցների ապօրինի օգտագործումը կարող է վնասել ոչ միայն իրավատիրոջ տնտեսական շահերին, այլև խաթարել մրցակցային միջավայրի բնականոն գործունեությունը։ Առանձին ուշադրության կարող է արժանանալ թվային առևտրի և առցանց միջավայրի զարգացմամբ առաջացող նոր իրավական խնդիրների ընդհանուր բնույթը, երբ տարբերակիչ նշանակումների օգտագործումը տեղափոխվում է նաև էլեկտրոնային հարթակներ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է քաղաքացիական իրավունքի, մտավոր սեփականության իրավունքի և մրցակցային իրավունքի մոտեցումները՝ անհատականացման միջոցների արդյունավետ պաշտպանության, իրավատերերի օրինական շահերի ապահովման և բարեխիղճ մրցակցային հարաբերությունների պահպանման իրավական հիմքերը բացահայտելու նպատակով։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է կոնտրաբասի դերի և գեղարվեստական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը XX դարի երկրորդ կեսի և XXI դարասկզբի հայ կոմպոզիտորական արվեստում։ Ներկայացվում են գործիքի կիրառման առանձնահատկությունները տարբեր ժանրերի և ոճական ուղղությունների ստեղծագործություններում՝ ուշադրություն դարձնելով նրա արտահայտչական, տեխնիկական և հնչերանգային հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է ժամանակի ընթացքում փոխվել կոնտրաբասի նշանակությունը երաժշտական ստեղծագործություններում՝ ավանդական նվագակցող և նվագախմբային գործառույթներից մինչև առավել ինքնուրույն ու արտահայտիչ դերերի ստանձնումը։ Անդրադարձ է կատարվում հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական մոտեցումներին, գործիքի հնչողության և կատարողական հնարավորությունների օգտագործման եղանակներին, ինչպես նաև ժամանակակից երաժշտական լեզվի ազդեցությանը կոնտրաբասի համար գրված կամ նրա մասնակցությամբ ստեղծված երկերի վրա։ Քննարկվում են կատարողական տեխնիկայի զարգացման առանձնահատկությունները, նոր արտահայտչամիջոցների կիրառումը, հնչերանգային բազմազանությունը և գործիքի դերը երաժշտական կերպարների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նշված ժամանակաշրջանում հայկական երաժշտարվեստում կոնտրաբասի զարգացման հիմնական միտումների, կոմպոզիտորական մտածողության փոփոխությունների և գործիքի կատարողական ներուժի ընդլայնման մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, կոմպոզիտորների, կոնտրաբասահարների, երաժշտական ուսումնական հաստատությունների դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև հայկական ակադեմիական երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի բնական ցեոլիտների ադսորբցիոն և իոնափոխական հատկությունների հետազոտմանը և դրանց կիրառությանը ջրերի մաքրման ու հեմոսորբցիայի ոլորտներում՝ ընդգծելով բնական նյութերի արդյունավետությունն ու բազմաֆունկցիոնալ նշանակությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է ցեոլիտների ֆիզիկաքիմիական կառուցվածքը, մակերեսային հատկությունները, իոնային փոխանակման ունակությունը և ադսորբցիայի մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը աղտոտվածության նվազեցման և հումանիտար կիրառությունների ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի մաքրման գործընթացներում ցեոլիտների արդյունավետությանը՝ ծանր մետաղների, աղտոտիչների և օրգանական նյութերի հեռացման համատեքստում, ինչպես նաև հեմոսորբցիայի կիրառություններին՝ տոքսինների և վնասակար նյութերի կլանման նպատակով կենսաբանական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է փորձարարական փորձեր, նյութերի վերլուծական գնահատումներ և կիրառական առաջարկություններ՝ նպաստելով բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և բնապահպանական, բժշկական և արդյունաբերական խնդիրների լուծմանը։

Политология

Աշխատանքը ներկայացնում է Խորհրդային Միությունում պետական իշխանության ներկայացուցչական մարմիններին վերաբերող գրականության հանձնարարական ցանկ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ուղղորդել տվյալ թեմայի ուսումնասիրման համար անհրաժեշտ և համապատասխան գրականության ընտրության հարցում։ Նման մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել խորհրդային պետական կառուցվածքին, իշխանության մարմինների կազմակերպմանը, ընտրական համակարգին, պատգամավորների գործունեությանը, խորհուրդների՝ որպես ներկայացուցչական մարմինների գործառույթներին և պետական կառավարման մեխանիզմներին վերաբերող գրքեր, բրոշյուրներ, հոդվածներ ու այլ հրատարակություններ։ Ցանկի հիմնական նշանակությունն այն է, որ այն համակարգում է տարբեր աղբյուրներ և ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի նպատակային ուսումնասիրել խորհրդային քաղաքական ու պետական ինստիտուտների կառուցվածքն ու գործունեությունը։ Հետազոտվող թեմայի կենտրոնում կարող են գտնվել տարբեր մակարդակների խորհուրդները՝ սկսած համամիութենական մակարդակից մինչև հանրապետական, մարզային, շրջանային և տեղական ներկայացուցչական մարմիններ։ Գրականության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել դրանց ձևավորման սկզբունքները, իրավասությունները, ընտրության կարգը, նիստերի կազմակերպումը, պատգամավորների լիազորությունները և գործադիր մարմինների հետ փոխհարաբերությունները։ Առանձին աղբյուրներ կարող են վերաբերվել նաև ԽՍՀՄ պետական համակարգի սահմանադրական հիմքերին և այն իրավական դրույթներին, որոնց շրջանակում ներկայացուցչական մարմիններին վերապահվում էին պետական իշխանության իրականացման որոշակի լիազորություններ։ Ցանկի կառուցվածքը կարող է ունենալ ժամանակագրական, թեմատիկ կամ հեղինակային դասակարգում՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել անհրաժեշտ նյութերի մեջ։ Կարևոր է նաև տարբերակել ընդհանուր տեսական գրականությունը կոնկրետ պետական մարմինների գործունեությանը վերաբերող մասնագիտացված ուսումնասիրություններից։ Այդպիսի կառուցվածքը կարող է օգտակար լինել ինչպես ուսանողների, այնպես էլ պետական կառավարման, իրավագիտության, պատմության և քաղաքագիտության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գրականության ընտրության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն խորհրդային պետական մարմինների պաշտոնական կառուցվածքը, այլև դրանց գործունեության գաղափարական և քաղաքական հիմքերը, ներկայացուցչության սկզբունքները և խորհրդային կառավարման համակարգում քաղաքացիների մասնակցության ձևերը։ Միաժամանակ նման հանձնարարական ցանկը կարող է ծառայել որպես սկզբնական մատենագիտական ուղեցույց՝ հետագա ավելի խորքային ուսումնասիրությունների համար, քանի որ այն մեկ վայրում համախմբում է թեմային առնչվող տարբեր տեսակի հրատարակություններ։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև գրադարանագիտական տեսանկյունից, քանի որ հանձնարարական մատենագիտությունը ոչ միայն տեղեկություն է տրամադրում առկա գրականության մասին, այլև օգնում է ընթերցողի ընթերցանության և հետազոտական աշխատանքի ուղղորդմանը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարելի է դիտարկել որպես խորհրդային պետական իշխանության ներկայացուցչական մարմինների վերաբերյալ գրականության կողմնորոշիչ աղբյուր, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել թեմային առնչվող հրատարակությունները և ապահովել դրանց օգտագործման հարմարավետությունը՝ պետական համակարգի կառուցվածքը, իրավական հիմքերը և գործնական գործունեությունը ուսումնասիրող ընթերցողների համար։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է ներշնչման արդյունավետության վրա ազդող կոգնիտիվ գործոնների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով շնչառական գործընթացի և մարդու բարձրագույն նյարդային գործունեության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ներշնչման արդյունավետությունը պայմանավորված չէ միայն շնչառական համակարգի մեխանիկական և ֆիզիոլոգիական հնարավորություններով, այլ կարող է կախված լինել նաև ուշադրությունից, ընկալումից, շարժումների գիտակցված վերահսկումից, հիշողությունից, առաջադրանքի բարդությունից և այլ կոգնիտիվ գործընթացներից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել շնչառական շարժումների կառավարման կենտրոնական մեխանիզմները, շնչառության նկատմամբ գիտակցված վերահսկողության ազդեցությունը, ինչպես նաև ճանաչողական բեռնվածության և մտավոր գործունեության պայմաններում շնչառական ֆունկցիայի փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև շնչառության և շարժողական համակարգի փոխազդեցությունը, քանի որ ներշնչման արդյունավետությունը կարող է կապված լինել շնչառական մկանների աշխատանքի համակարգման և կենտրոնական նյարդային համակարգի կողմից դրա կարգավորման հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել փորձարարական դիտարկումներ և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների չափումներ՝ տարբեր կոգնիտիվ առաջադրանքների կատարման ընթացքում շնչառական պարամետրերի փոփոխությունները գնահատելու նպատակով։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել շնչառության կարգավորման մեխանիզմների մասին և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ճանաչողական գործընթացները կարող են նպաստել կամ խոչընդոտել ներշնչման արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, կոգնիտիվ գիտությունների, սպորտային բժշկության և շնչառական ֆունկցիայի հետազոտության ոլորտներում աշխատող մասնագետներին ու ուսանողներին՝ որպես շնչառական և ճանաչողական գործընթացների փոխազդեցության ուսումնասիրության աղբյուր։