Մեղքը խաղ անելու բան չէ

Математика

Այս գիրքը նվիրված է կոմպոզիտային բազմաշերտ կառուցվածքով նյութերի ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառությանը պարամետրական գործընթացներում՝ ներկայացնելով ժամանակակից նյութագիտության և ինժեներական մեթոդների կարևոր ուղղություններից մեկը։ Այն անդրադառնում է տարբեր բաղադրիչներից կազմված բարդ նյութական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, ֆիզիկական հատկություններին և գործնական կիրառություններին՝ բացահայտելով դրանց հնարավորությունները տարբեր տեխնիկական ոլորտներում։ Գրքում քննարկվում են բազմաշերտ կոմպոզիտների ձևավորման սկզբունքները, մեխանիկական և ֆիզիկական բնութագրերը, ինչպես նաև այն մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է կառավարել նյութերի վարքագիծը փոփոխվող պայմաններում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյութագետների, ինժեներների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրվում են առաջատար նյութերով, կառուցվածքային համակարգերի նախագծմամբ և նորարարական տեխնոլոգիաների զարգացմամբ։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մակրոտնտեսական կանխատեսումների մշակման մեթոդաբանության կատարելագործմանը և այդ գործընթացն ապահովող ինստիտուցիոնալ ու կազմակերպական համակարգերի արդյունավետության բարձրացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տնտեսական զարգացման հիմնական ցուցանիշների կանխատեսման մեթոդների, դրանց տեղեկատվական հիմքերի և պետական կառավարման համակարգում կանխատեսումների կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համախառն ներքին արդյունքի, տնտեսական աճի, գնաճի, զբաղվածության, ներդրումների, սպառման, արտաքին առևտրի, պետական ֆինանսների և այլ կարևոր մակրոտնտեսական ցուցանիշների գնահատման ու կանխատեսման մոտեցումները։ Կարևորվում է տնտեսական ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը և այնպիսի մոդելների կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել տնտեսության հնարավոր զարգացումները տարբեր ներքին և արտաքին գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսումների ճշգրտության և հուսալիության բարձրացման խնդիրներին, սկզբնական վիճակագրական տվյալների որակին, տեղեկատվական բազաների ամբողջականությանը և տարբեր պետական մարմինների կողմից օգտագործվող տվյալների համադրելիությանը։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական կանխատեսման քանակական և որակական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները, ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, տնտեսաչափական մոդելավորումը, սցենարային գնահատումները և այլ մեթոդական գործիքներ, որոնք կարող են օգտագործվել տնտեսական քաղաքականության տարբերակների գնահատման համար։ Հատուկ նշանակություն է տրվում անորոշությունների և ռիսկերի հաշվառմանը, քանի որ տնտեսական զարգացումների վրա կարող են ազդել արտաքին շուկաների փոփոխությունները, գների տատանումները, ֆինանսական պայմանները, ներդրումային ակտիվությունը և այլ դժվար կանխատեսելի գործոններ։ Ինստիտուցիոնալ տեսանկյունից քննության են առնվում մակրոտնտեսական կանխատեսումների մշակմանը մասնակցող պետական կառույցների գործառույթները, նրանց միջև տեղեկատվության փոխանակումը և աշխատանքների համակարգման մեխանիզմները։ Կարևորվում է կանխատեսումների մշակման միասնական սկզբունքների ձևավորումը և պետական կառավարման տարբեր մակարդակներում կիրառվող գնահատականների փոխհամաձայնեցումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխատեսումների և պետական բյուջեի պլանավորման, հարկաբյուջետային քաղաքականության, դրամավարկային միջավայրի և սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի միջև կապին։ Մակրոտնտեսական կանխատեսումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ապագա տնտեսական ցուցանիշների հաշվարկման տեխնիկական գործընթաց, այլև որպես պետական տնտեսական քաղաքականության մշակման և որոշումների հիմնավորման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրվում են կազմակերպական այն մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել կանխատեսումների պատրաստման գործընթացի թափանցիկության, շարունակականության և մասնագիտական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունն ու Հայաստանի տնտեսական առանձնահատկություններին համապատասխան արդյունավետ մեթոդների տեղայնացումը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է տնտեսական քաղաքականության պլանավորման համար առավել հիմնավորված կանխատեսումների ձևավորման, պետական ֆինանսական ծրագրերի արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական հնարավոր ռիսկերի ժամանակին գնահատման անհրաժեշտությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսագետների, տնտեսաչափական վերլուծությամբ զբաղվող մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Право

Գրքում ուսումնասիրվում են անձի իրավական կարգավիճակի հիմնախնդիրները ժողովրդավարական, իրավական պետությունում՝ տեսական-իրավական վերլուծության շրջանակում, ներկայացվում են մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների կառուցվածքը, դրանց սահմանադրական երաշխիքները և պետական պաշտպանության մեխանիզմները, քննարկվում է անձի և պետության փոխհարաբերության իրավական բնույթը, իրավունքի գերակայության և իրավական պետության սկզբունքների գործնական իրականացումը, վերլուծվում են իրավունքների սահմանափակման հիմքերը և դրանց համաչափության պահանջները, դիտարկվում են իրավական հավասարության, խտրականության արգելքի և դատական պաշտպանության արդյունավետության հարցերը, համեմատական տեսանկյունից ներկայացվում են տարբեր երկրների սահմանադրական փորձերը, գիրքը միավորում է իրավական տեսության հիմնարար դրույթները և ժամանակակից սահմանադրական պրակտիկայի վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով խորացնել անձի իրավական կարգավիճակի ըմբռնումը ժողովրդավարական պետության պայմաններում։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան հոգևոր-գրական մշակույթի կարևոր ժողովածուներից մեկի ձևավորման, կառուցվածքային զարգացման և ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գանձերի՝ եկեղեցական տոներին, սրբերին և քրիստոնեական հիշատակություններին նվիրված բանաստեղծական ու երաժշտական բնույթի ստեղծագործությունների աստիճանական համախմբումն է առանձին ժողովածուների մեջ։ Քննվում են այն պատմամշակութային և եկեղեցական պայմանները, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել է տվյալ ժողովածուային տեսակը, ինչպես նաև դրա առնչությունները հայ հոգևոր երգարվեստի, ծիսական գրականության և միջնադարյան բանաստեղծության այլ ժանրերի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ձեռագիր օրինակների կազմին, ստեղծագործությունների հաջորդականությանը, տարբեր խմբագրություններին և ժամանակի ընթացքում ժողովածուների բովանդակության համալրման գործընթացին։ Ուսումնասիրվում է, թե առանձին հեղինակների ստեղծագործություններն ինչպես են ներառվել ձեռագրական ավանդույթի մեջ և աստիճանաբար դարձել ավելի ամբողջական ու կայուն կառուցվածք ունեցող ժողովածուների մաս։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գանձ ժանրի պոետիկական համակարգի ուսումնասիրությունը՝ լեզվական արտահայտչամիջոցների, պատկերային մտածողության, աստվածաշնչյան խորհրդաբանության և եկեղեցական տոնացույցի հետ ունեցած կապերի տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր ժամանակաշրջանների ձեռագրեր՝ բացահայտելու դրանց տեքստային տարբերությունները, նոր ստեղծագործությունների ավելացումները, խմբագրական միջամտությունները և տեղական ձեռագրական կենտրոնների առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում է նաև ժողովածուների երաժշտական նշանակությունը, քանի որ դրանցում ընդգրկված ստեղծագործությունները կապված էին եկեղեցական ծիսական և երգեցողական մշակույթի հետ։ Ձեռագրերի հիշատակարանները, տեքստաբանական տարբերակները և նյութերի դասավորությունը կարևոր աղբյուրներ են ժողովածուների զարգացման փուլերը վերականգնելու համար։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տվյալ ձեռագրական ավանդույթը դիտարկել ոչ թե որպես անփոփոխ կազմով ստեղծված մեկ ամբողջություն, այլ որպես երկարատև մշակութային գործընթացի արդյունք, որը ձևավորվել և վերափոխվել է տարբեր դարաշրջաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ միջնադարյան գրականության պատմության, ձեռագրագիտության, տեքստաբանության և հայ հոգևոր երաժշտության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպաստելով հայկական ձեռագիր և եկեղեցական ժառանգության առավել ամբողջական ճանաչմանը։

История

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի կեսերից մինչև XIX դարի 60-ական թվականները Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում ձևավորված և ազդեցիկ դիրք զբաղեցրած հայ ամիրայական դասի պատմության, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսական հզորության և ազգային կյանքում ունեցած նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են հայ ամիրայության առաջացման պատմական նախադրյալները, սոցիալական կազմի ձևավորումը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները և օսմանյան պետական համակարգում հայ մեծահարուստների ու ազդեցիկ գործիչների զբաղեցրած դիրքերը։ Անդրադարձ է կատարվում ամիրայական դասի ներկայացուցիչների՝ պետական ֆինանսների կառավարման, հարկահավաքության, դրամափոխության, առևտրի, արդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտներում ունեցած դերակատարությանը, ինչպես նաև սուլթանական արքունիքի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հաստատած հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ամիրայական նշանավոր գերդաստանների գործունեությանը, նրանց տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանը, հասարակական հեղինակության ձևավորմանը և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման գործընթացներում ունեցած մասնակցությանը։ Քննարկվում են Տատյանների, Պալյանների, Տյուզյանների և այլ ազդեցիկ ընտանիքների գործունեության առանձնահատկությունները, նրանց ներդրումը պետական ու հասարակական հաստատությունների զարգացման, ճարտարապետության, շինարարության, ֆինանսական համակարգի և մշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Կարևորվում է ամիրայության և Հայ առաքելական եկեղեցու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքարանի գործունեության, եկեղեցական կառավարման, հոգևոր առաջնորդների ընտրության և համայնքային որոշումների ընդունման գործընթացներում ամիրաների ունեցած ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ամիրայական դասի բարեգործական և կրթամշակութային նախաձեռնություններին, դպրոցների, եկեղեցիների, հիվանդանոցների, տպարանների և հասարակական նշանակության այլ հաստատությունների հիմնադրման ու հովանավորման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրվում են ամիրաների գործունեության կապերը հայ ազգային լուսավորական շարժման, կրթության տարածման, գրատպության զարգացման և արևմտահայ հասարակական մտքի ձևավորման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ամիրայական դասի և հայ հասարակության մյուս սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, համայնքային իշխանության շուրջ առաջացած հակասությունները, պահպանողական և բարեփոխական ուժերի միջև գաղափարական պայքարը, ինչպես նաև ազգային կառավարման համակարգի ժողովրդավարացման պահանջների աստիճանական ուժեղացումը։ Դիտարկվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Թանզիմաթի բարեփոխումների ազդեցությունը հայ համայնքի ներքին կյանքի վրա, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները և ամիրայական դասի ավանդական իշխանության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը։ Կարևորվում են 1850-1860-ական թվականներին արևմտահայ ազգային-հասարակական շարժումների ակտիվացումը, 1860 թվականի Ազգային սահմանադրության ընդունումը և 1863 թվականին դրա հաստատումը օսմանյան իշխանությունների կողմից՝ որպես հայ համայնքի կառավարման համակարգի վերափոխման կարևոր հանգրվաններ։ Քննարկվում են այդ փոփոխությունների հետևանքով ամիրայական դասի քաղաքական ու հասարակական ազդեցության նվազումը, ազգային ներկայացուցչական մարմինների ձևավորումը և համայնքային կառավարման նոր սկզբունքների հաստատումը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև հայ ամիրայության ներքին կառուցվածքին, տնտեսական շահերի և ազգային պարտավորությունների փոխհարաբերություններին, օսմանյան իշխանությունների հետ համագործակցության առանձնահատկություններին և այդ համագործակցության պատմական հետևանքներին։ Ամիրայական դասի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն հայ համայնքի ներքին պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության տնտեսական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների զարգացման լայն համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի հայ մեծահարուստ վերնախավի պատմական դերակատարության, արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ազգային հաստատությունների կայացման և XIX դարի հասարակական վերափոխումների մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների ուսումնասիրության և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, մշակութաբանների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև արևմտահայության պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայկական համայնքի մշակութային ժառանգությամբ և հայ ազգային-հասարակական կյանքի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

География

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Երևան քաղաքի տեղումների աղտոտման երկրաբնապահպանական ասպեկտներին՝ ընդգծելով մթնոլորտային տեղումների քիմիական կազմի փոփոխությունները, դրանց աղբյուրները և ազդեցությունը քաղաքային էկոհամակարգի վրա։ Աշխատությունը վերլուծում է տեղումների միջոցով օդային աղտոտիչների՝ ծանր մետաղների, փոշու մասնիկների, ազոտական և ծծմբական միացությունների նստեցման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց կուտակման ազդեցությունը հողերի, մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի որակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական արտանետումների, տրանսպորտային աղտոտման և քաղաքային ջեռուցման համակարգերի դերին տեղումների աղտոտման ձևավորման մեջ, ինչպես նաև սեզոնային և միկրոկլիմայական գործոնների ազդեցությանը։ Ուսումնասիրությունը ներառում է մոնիթորինգային տվյալների վերլուծություն, բնապահպանական գնահատումներ և ռիսկերի քարտեզագրում, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել էկոլոգիական վտանգների մակարդակը և մշակել կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Աշխատությունը կարևոր է էկոլոգների, երկրաբանների և քաղաքային պլանավորման մասնագետների համար՝ նպաստելով Երևան քաղաքի բնապահպանական վիճակի բարելավման և կայուն զարգացման ռազմավարությունների մշակմանը։