Միջմշակութային կարծրատիպերի լեզվական դրսևորումները հայկական պոեզիայի ֆրանսերեն թարգմանություններում

История

Գրքում ուսումնասիրվում է Աբխազիայի կարգավիճակի հիմնահարցը 1917–1921 թվականներին՝ ընդգրկելով Ռուսաստանի կայսրության փլուզման, հեղափոխական գործընթացների և Կովկասում նոր պետական կազմավորումների ձևավորման պատմական համատեքստը, վերլուծվում են Աբխազիայի քաղաքական ինքնորոշման փորձերը, տարածաշրջանային իշխանությունների փոփոխությունները և տարբեր քաղաքական ուժերի ազդեցությունը կարգավիճակի ձևավորման վրա, ներկայացվում են Աբխազիայի հարաբերությունները Վրաստանի, Ռուսաստանի և այլ տարածաշրջանային դերակատարների հետ, դիտարկվում են ռազմական և վարչական վերահսկողության փոփոխությունները քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, ինչպես նաև միջազգային և ներքին քաղաքական գործոնները, որոնք ազդել են տարածքի իրավական և պետական կարգավիճակի չկայունացման վրա, աշխատանքը հիմնված է պատմական աղբյուրների և փաստաթղթերի վերլուծության վրա՝ փորձելով բացահայտել այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացների տրամաբանությունը և երկարաժամկետ հետևանքները Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային հարաբերությունների համար։

Литература

Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է հայ նշանավոր բանաստեղծ Ռազմիկ Դավոյանի գրական ժառանգության ներկայացմանը և նրա ստեղծագործությունների ընթերցանության խթանմանը երիտասարդության շրջանում։ Ծանոթագրված ցանկի նպատակն է ընթերցողներին ծանոթացնել գրողի ստեղծագործական աշխարհին, բանաստեղծական մտածողության առանձնահատկություններին և հայ ժամանակակից գրականության զարգացման գործում նրա ունեցած ներդրմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծի ստեղծագործություններում արտահայտված հայրենասիրական, մարդասիրական, փիլիսոփայական և բարոյական գաղափարներին, մարդու ներաշխարհի, ազգային ինքնության, սիրո, բնության և ժամանակի վերաբերյալ գեղարվեստական պատկերացումներին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրողի երկերի և նրա ստեղծագործությանը վերաբերող գրականագիտական նյութերի նպատակային ընտրության ու ուսումնասիրության համար։ Մատենագիտական նկարագրություններն ու ծանոթագրությունները հնարավորություն են տալիս ընթերցողներին ընդհանուր պատկերացում կազմելու ներկայացված հրատարակությունների բովանդակության, թեմատիկ ուղղվածության և գրական արժեքի մասին։ Կարևորվում են երիտասարդների ընթերցողական հետաքրքրությունների զարգացումը, գեղագիտական ճաշակի ձևավորումը և հայ պոեզիայի նկատմամբ հետաքրքրության խորացումը։ Ցանկը կարող է օգտագործվել գրադարաններում գրականության հանձնարարական սպասարկման, թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, ընթերցողական քննարկումների և կրթական միջոցառումների կազմակերպման ընթացքում։ Այն նաև նպաստում է գրողի ստեղծագործական ժառանգության հանրահռչակմանը և երիտասարդ սերնդի մշակութային ու գրական կրթության հարստացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել դպրոցականների, ուսանողների, գրադարանավարների, ուսուցիչների, գրականագետների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության դրամաշրջանառության կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական աճի ապահովման գործընթացի համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են դրամաշրջանառության էությունը, դրա հիմնական բաղադրիչները և տնտեսության բնականոն գործունեության մեջ ունեցած նշանակությունը, ինչպես նաև դրամական զանգվածի, փողի պահանջարկի և առաջարկի, վարկավորման ու ֆինանսական միջնորդության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամաշրջանառության կարգավորման և մակրոտնտեսական կայունության միջև առկա կապին՝ հաշվի առնելով գնաճի, տոկոսադրույքների, փոխարժեքի, տնտեսական ակտիվության և ֆինանսական շուկայի զարգացման ազդեցությունը։ Քննարկվում են ՀՀ դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքներն ու դրանց կիրառման առանձնահատկությունները, կենտրոնական բանկի դերը դրամական առաջարկի կարգավորման, գների կայունության պահպանման և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման գործում։ Վերլուծվում են նաև դրամաշրջանառության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ տնտեսական ցիկլերը, բնակչության և ձեռնարկությունների ֆինանսական վարքագիծը, արտաքին առևտուրը, կապիտալի հոսքերը և միջազգային տնտեսական զարգացումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դրամաշրջանառության արդյունավետ կարգավորման և տնտեսական աճի միջև օպտիմալ հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ չափազանց ընդլայնված կամ սահմանափակված դրամական առաջարկը կարող է տարբեր ազդեցություններ ունենալ արտադրության, սպառման, ներդրումների և գների մակարդակի վրա։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու ՀՀ դրամաշրջանառության կարգավորման առկա խնդիրները, գնահատելու կիրառվող մեխանիզմների արդյունավետությունը և ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ներառել դրամավարկային քաղաքականության գործիքների արդյունավետ համադրումը, ֆինանսական շուկաների խորացումը, վարկավորման հասանելիության բարելավումը, դրամական հոսքերի առավել արդյունավետ կառավարումը և տնտեսական աճին նպաստող ֆինանսական պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ՀՀ մակրոտնտեսական քաղաքականության, դրամավարկային կարգավորման և կայուն տնտեսական աճի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսական նշանակության հողերի շուկայի ձևավորման և զարգացման տնտեսական, ինստիտուցիոնալ ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հողային ռեսուրսների՝ որպես գյուղատնտեսական արտադրության կարևոր գործոնի տնտեսական շրջանառությունն է, սեփականության և օգտագործման հարաբերությունների ձևավորումը, հողերի գնագոյացումը, շուկայական գործարքների կազմակերպումը և հողային ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման հնարավորությունները։ Գյուղատնտեսական հողերի շուկան դիտարկվում է որպես ագրարային տնտեսության կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետ գործունեությունը կապված է սեփականության իրավունքների հստակության, տեղեկատվության հասանելիության, շուկայական ենթակառուցվածքների և պետական կարգավորման մեխանիզմների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հողերի առուվաճառքի և վարձակալության տնտեսական առանձնահատկությունները, հողի արժեքի ձևավորման վրա ազդող գործոնները, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի պահանջարկի ու առաջարկի հարաբերակցությունը և տարբեր տարածքներում շուկայական ակտիվության տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել հողակտորների մասնատվածության, չօգտագործվող կամ ոչ լիարժեք օգտագործվող հողերի, գյուղացիական տնտեսությունների արտադրական հնարավորությունների և հողային ռեսուրսների համախմբման տնտեսական խնդիրներին։ Կարևոր ուղղություն է հողի շուկայական արժեքի և դրա արտադրողական հատկանիշների միջև կապի ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տեղադրությունը, ենթակառուցվածքների հասանելիությունը, ոռոգման հնարավորությունները և գյուղատնտեսական օգտագործման պայմանները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հողային շուկայի և գյուղատնտեսական վարկավորման փոխկապակցվածությանը, ներդրումային գործընթացներին և հողի՝ որպես տնտեսական ակտիվի նշանակությանը։ Պետական կարգավորման տեսանկյունից կարող են ուսումնասիրվել հողային ռեսուրսների պահպանության, նպատակային օգտագործման, հողերի հաշվառման և շուկայի թափանցիկության ապահովման խնդիրները՝ շուկայական մեխանիզմները հանրային ու բնապահպանական շահերի հետ համադրելու նպատակով։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև տարածքային տարբերությունների գնահատումը, քանի որ գյուղատնտեսական հողերի տնտեսական արժեքն ու օգտագործման արդյունավետությունը կարող են զգալիորեն տարբերվել ըստ բնական, արտադրական և ենթակառուցվածքային պայմանների։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, հողային հարաբերությունների և պետական տնտեսական կարգավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ շուկայի ձևավորման խոչընդոտներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Лингвистика

Լեզվաբանական, գրականագիտական և բանասիրական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է քսաներորդ դարի արևելահայ բանաստեղծական լեզվում հեղինակային բառաստեղծման երևույթների, անհատական նորաբանությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, իմաստային բազմազանության և գեղարվեստական գործառույթների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է բանաստեղծների ստեղծագործական լեզվամտածողության, բառապաշարի հարստացման անհատական եղանակների և գեղարվեստական խոսքում նոր բառային միավորների ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտման հետ։ Անհատական նորաբանությունները լեզվական այն միավորներն են, որոնք ստեղծվում կամ առանձնահատուկ կիրառություն են ստանում որոշակի հեղինակի ստեղծագործության շրջանակում՝ պայմանավորված գեղարվեստական մտահղացմամբ, արտահայտչական պահանջներով և լեզվական նոր հնարավորությունների որոնմամբ։ Ի տարբերություն հանրալեզվական նորաբանությունների, որոնք կարող են աստիճանաբար տարածվել և ամրապնդվել ընդհանուր բառապաշարում, հեղինակային նորաստեղծ բառերը հաճախ ունենում են սահմանափակ գործածություն և սերտորեն կապված են տվյալ ստեղծագործության պատկերային համակարգի, իմաստային միջավայրի ու հեղինակի անհատական ոճի հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է նորաբանության լեզվաբանական էությունը, բառաստեղծման հիմնական մեխանիզմները, հեղինակային բառերի դասակարգման սկզբունքները և դրանց հարաբերակցությունը գրական լեզվի բառապաշարային համակարգի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի բառակազմական այն միջոցները, որոնց օգնությամբ բանաստեղծական խոսքում ստեղծվում են նոր բառեր՝ ածանցում, բարդում, բարդածանցում, բառային բաղադրիչների անսովոր համադրում և լեզվական արդեն գոյություն ունեցող միավորների ստեղծագործական վերակազմակերպում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նորաստեղծ բառերի ձևաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայերենի բառակազմական համակարգի արտադրողականությունը, բառաստեղծման ներքին հնարավորությունները և հեղինակների կողմից կիրառվող լեզվական նորարարությունների առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում այն դեպքերը, երբ բանաստեղծները սովորական բառային բաղադրիչների միավորման միջոցով ձևավորում են անսպասելի իմաստային կապեր՝ ստեղծելով նոր պատկերներ, հուզական երանգներ և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներ։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է անհատական նորաբանությունների իմաստաբանական վերլուծությունը՝ ընդգրկելով բառերի ուղղակի և փոխաբերական նշանակությունները, իմաստային ընդլայնումները, համատեքստային մեկնաբանությունները և գեղարվեստական պատկերավորման հետ ունեցած փոխհարաբերությունները։ Բանաստեղծական խոսքում նորաստեղծ բառը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես առարկա, հատկանիշ կամ գործողություն անվանող միավոր, այլև որպես հեղինակային աշխարհընկալման, զգացմունքային վերաբերմունքի և գեղագիտական գաղափարի արտահայտման միջոց։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն նորաբանությունների պատկերավորությունը, հուզական ներգործությունը, ոճական ընդգծվածությունը և ստեղծագործության ընդհանուր գեղարվեստական կառուցվածքում ունեցած դերը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև բանաստեղծական լեզվի զարգացման պատմությանը, քանի որ քսաներորդ դարի արևելահայ գրականությունը բնութագրվում է գեղարվեստական ուղղությունների, լեզվաոճական որոնումների և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների բազմազանությամբ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծագործած հեղինակների լեզվական նորարարությունները կարող են արտացոլել ինչպես անհատական գեղագիտական նախասիրությունները, այնպես էլ գրական շարժումների, հասարակական փոփոխությունների և մշակութային միջավայրի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում Վահան Տերյանի, Եղիշե Չարենցի, Պարույր Սևակի և արևելահայ պոեզիայի այլ նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական լեզվի առանձնահատկությունները՝ հեղինակային բառաստեղծման ընդհանուր օրինաչափությունները և անհատական տարբերությունները համեմատելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ յուրաքանչյուր հեղինակի նորաբանությունների իրական կազմն ու կիրառության հաճախականությունը հնարավոր է ճշգրիտ որոշել միայն համապատասխան բանաստեղծական տեքստերի մանրամասն ուսումնասիրությամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հեղինակային նորաբանությունների գործառական դասակարգումը, որը կարող է ընդգրկել անվանողական, պատկերավորող, հուզաարտահայտչական, գնահատողական և ոճական նշանակություն ունեցող բառային միավորները։ Նման դասակարգումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչ նպատակներով են բանաստեղծները դիմում նոր բառերի ստեղծմանը և ինչպես են դրանք նպաստում բանաստեղծական մտքի առավել ամբողջական արտահայտմանը։ Առանձին նշանակություն ունի նորաբանությունների և բանաստեղծական տեքստի հնչյունական կազմակերպման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Նորաստեղծ բառերը կարող են ընտրվել կամ կառուցվել՝ հաշվի առնելով չափը, ռիթմը, հանգավորումը, հնչյունական կրկնությունները և խոսքի երաժշտականությունը։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է չափածո խոսքի համար, որտեղ բառի իմաստային արժեքը հաճախ սերտորեն կապված է նրա հնչյունական ձևի և բանաստեղծական կառուցվածքում զբաղեցրած դիրքի հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև նորաբանությունների և փոխաբերության, մակդիրի, խորհրդանշանի, համեմատության ու գեղարվեստական այլ միջոցների փոխազդեցությունները։ Հեղինակային բառաստեղծումը հաճախ նպաստում է սովորական լեզվական կապերի վերաիմաստավորմանը, նոր զուգորդությունների առաջացմանը և ընթերցողի գեղագիտական ընկալման ակտիվացմանը։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև անհատական նորաբանությունների հարաբերակցությունը ժողովրդախոսակցական բառապաշարի, բարբառային տարրերի, հնաբանությունների և գրական լեզվի տարբեր շերտերի հետ։ Բանաստեղծները կարող են նոր բառեր ստեղծել՝ օգտագործելով լեզվի պատմական շերտերը, ժողովրդական խոսքի առանձնահատկությունները և գրական ավանդույթի մեջ ձևավորված բառակազմական միջոցները։ Այս տեսանկյունից հեղինակային նորաբանությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին ստեղծագործողների լեզվաոճական առանձնահատկությունները բացահայտելու, այլև արևելահայերենի բառապաշարային զարգացման ներքին հնարավորությունները գնահատելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել նկարագրական, համեմատական, կառուցվածքային, իմաստաբանական, բառակազմական, համատեքստային և ոճագիտական վերլուծության մեթոդներ։ Կարևոր նշանակություն ունի բանաստեղծական տեքստերից նորաստեղծ բառերի առանձնացումը, դրանց բառարանային վկայվածության ստուգումը, կառուցվածքային դասակարգումը և գեղարվեստական գործառույթների մեկնաբանությունը։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս տարբերակելու հեղինակային իրական նորաբանությունները հազվադեպ գործածվող, բարբառային կամ պատմական բառերից և առավել հիմնավորված գնահատելու դրանց լեզվական ինքնատիպությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայերենի բառաստեղծման հնարավորությունների, բանաստեղծական լեզվի զարգացման և անհատական հեղինակային ոճի փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է հայոց լեզվի բառագիտության, բառակազմության, ոճագիտության, գրականության պատմության և գեղարվեստական տեքստի վերլուծության դասավանդման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, գրականագետներին, բառարանագիրներին, հայագետներին, թարգմանաբաններին, բանաստեղծական խոսքի հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի լեզվաբանական, գրականագիտական, բառագիտական և մշակութաբանական նշանակություն՝ նպաստելով քսաներորդ դարի արևելահայ պոեզիայի բառային նորարարությունների, հեղինակային լեզվամտածողության, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների և հայերենի ստեղծագործական հնարավորությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկահայ անգլիագիր բանաստեղծների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Դիտարկվում են հայկական մշակութային և գրական ավանդույթների դրսևորումները անգլերենով ստեղծված պոեզիայում, ինչպես նաև ամերիկյան գրական միջավայրի ազդեցությունը բանաստեղծական մտածողության, թեմատիկայի և արտահայտչաձևերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, հայրենիքի, տեղահանության, սփյուռքյան փորձառության, սերունդների միջև մշակութային կապի և նոր հասարակության մեջ ինքնության վերաիմաստավորման թեմաներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են հեղինակները հայկական պատմամշակութային ժառանգության տարրերը համադրում ժամանակակից բանաստեղծական ձևերի, անգլերեն լեզվամտածողության և ամերիկյան գրական ավանդույթների հետ։ Քննարկվում են պատկերային համակարգի, խորհրդանիշների, լեզվի, ոճի, բանաստեղծական կառուցվածքի և ժանրային առանձնահատկությունների փոփոխությունները տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երկմշակութային միջավայրում ձևավորված գրական ինքնությանը և այն հարցին, թե ինչպես է ազգային մշակութային հիշողությունը պահպանվում ու միաժամանակ նոր մեկնաբանություններ ստանում այլալեզու ստեղծագործության պայմաններում։ Կարևորվում է ավանդական թեմաների ու պատկերների ստեղծագործական վերափոխումը, նոր գեղարվեստական միջոցների կիրառումը և անհատական բանաստեղծական աշխարհների ձևավորումը։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր սերունդների հեղինակների միջև առկա շարունակականությունն ու տարբերությունները և գնահատել ամերիկահայ անգլիագիր պոեզիայի տեղը ինչպես սփյուռքահայ, այնպես էլ ամերիկյան գրականության համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, սփյուռքագետների, հայագետների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։