«Մշակ»-ի ծածկանունների բառարան

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Մոսոխների՝ Հայաստանի տարածքից Սվանիա արտագաղթի ժամանակագրական հարցի ուսումնասիրությանը և դրա հետ կապված պատմական ու ազգագրական խնդիրների քննությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում է բնակչության տեղաշարժի ժամանակաշրջանի հնարավոր ճշգրտումը, դրա պատմական նախադրյալների բացահայտումը և Հայաստանի ու Սվանիայի միջև ձևավորված բնակչական ու մշակութային կապերի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն է տրվում պատմական աղբյուրների համադրմանը, տարբեր ժամանակաշրջանների տեղեկությունների քննությանը և այն փաստերի վերլուծությանը, որոնք կարող են օգնել պարզելու արտագաղթի մոտավոր ժամանակը և դրա ընթացքը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Մոսոխների ծագման, բնակության վայրերի և տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության վերաբերյալ տեղեկություններին, ինչպես նաև նրանց հնարավոր տեղաշարժերի հետ կապված պատմագիտական տեսակետներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Սվանիայի բնակչության ձևավորման գործընթացներին, տեղական հասարակության հետ նորեկ խմբերի փոխհարաբերություններին և ժամանակի ընթացքում նրանց մշակութային առանձնահատկությունների պահպանման կամ փոփոխության հարցերին։ Կարևոր է նաև պատմական հիշողության, բանավոր ավանդույթների և ազգագրական տվյալների դերը, քանի որ նման միգրացիոն գործընթացների ժամանակագրությունը հաճախ հնարավոր է վերականգնել ոչ միայն գրավոր աղբյուրների, այլև հետագա պատմական ու մշակութային վկայությունների համադրությամբ։ Աշխատությունը հետաքրքրական է նրանով, որ մեկ կոնկրետ բնակչական տեղաշարժի օրինակով հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հին և միջնադարյան տարածաշրջանային միգրացիաների, էթնոմշակութային փոխազդեցությունների և բնակչության տարածական շարժերի ավելի լայն խնդիրներ։ Այն կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի և Կովկասի պատմությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ, ազգագրությամբ և ժողովուրդների տեղաշարժերի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել նաև ուսանողներին և մասնագետներին, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի ու Վրաստանի պատմական կապերը, տարածաշրջանի բնակչության ձևավորման գործընթացները և տարբեր էթնիկ խմբերի տեղաշարժերի պատմական առանձնահատկությունները։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Գոլեստանի մարզի անջրդի և աղակալած հողային պայմաններում գարնանացան ցորենի մշակության արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի հողակլիմայական առանձնահատկությունները, տեղումների ռեժիմը, հողերի աղակալվածության աստիճանը և դրանց ազդեցությունը ցորենի աճի, զարգացման ու բերքատվության վրա։ Վերլուծվում են մշակաբույսի տարբեր ագրոտեխնիկական միջոցառումների կիրառման հնարավորությունները սահմանափակ ջրային ռեսուրսների և հողի բարձր աղայնության պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցանքի ժամկետների, սերմացուի չափաքանակի, հողի մշակման, պարարտացման և բույսերի սնուցման պայմանների ընտրությանը՝ կայուն ու արդյունավետ արտադրություն ապահովելու նպատակով։ Դիտարկվում են բույսերի ծլունակության, աճի տեմպերի, զարգացման փուլերի, հասկերի ձևավորման և վերջնական բերքատվության վրա անբարենպաստ հողային ու ջրային պայմանների ազդեցությունները։ Քննարկվում են աղադիմացկունության և երաշտադիմացկունության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տվյալ պայմաններին առավել հարմարված սորտերի կամ մշակության եղանակների ընտրության նշանակությունը։ Կարևորվում է հողի խոնավության արդյունավետ օգտագործումը, աղակալման բացասական ազդեցության նվազեցումը և կիրառվող ագրոտեխնիկական միջոցառումների տնտեսական նպատակահարմարության գնահատումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հողի բերրիության պահպանման, արտադրական ծախսերի և ստացվող բերքի հարաբերակցության, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման խնդիրներին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Գոլեստանի մարզի անջրդի աղակալած տարածքներում ցորենի մշակության առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական մոտեցումների ընտրությանը, բերքատվության կայունացմանը և հողային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրոնոմիայի, բուսաբուծության, հողագիտության և չորային երկրագործության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Химия

Այս աշխատությունը նվիրված է կատիոնային պոլիէլեկտրոլիտի կառուցվածքային բնութագրերի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը pH-ի լայն տիրույթում, ինչպես նաև դրա կիրառմանը իրական դիսպերս համակարգերի ֆլոկուլյացիայի և ջրազրկման գործընթացներում։ Հետազոտության հիմքում պոլիէլեկտրոլիտների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և միջավայրի թթվայնության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունն է, քանի որ pH-ի փոփոխությունը կարող է էականորեն ազդել պոլիմերային շղթաների լիցքի, կոնֆորմացիայի, լուծելիության և փոխազդեցության բնույթի վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են կատիոնային պոլիէլեկտրոլիտի կառուցվածքային վիճակի փոփոխությունները տարբեր pH պայմաններում և դրանց ազդեցությունը նյութի ֆունկցիոնալ հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պոլիմերային շղթաների և դիսպերս մասնիկների միջև էլեկտրաստատիկ ու ֆիզիկաքիմիական փոխազդեցություններին, որոնց շնորհիվ մանր մասնիկները կարող են միավորվել ավելի խոշոր ագրեգատների՝ ձևավորելով ֆլոկուլներ։ Ֆլոկուլյացիայի գործընթացի ուսումնասիրությունը կարևոր է այն պատճառով, որ այն հնարավորություն է տալիս նվազեցնել կայուն դիսպերս համակարգերի մասնիկների ցրվածությունը և հեշտացնել դրանց հետագա առանձնացումը հեղուկ միջավայրից։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել պոլիէլեկտրոլիտի կառուցվածքային պարամետրերի, կոնցենտրացիայի, pH-ի, դիսպերս մասնիկների հատկությունների և ֆլոկուլյացիայի արդյունավետության միջև փոխկապակցությունները։ Առանձին նշանակություն ունի իրական դիսպերս համակարգերի ուսումնասիրությունը, քանի որ գործնական միջավայրերում դրանք սովորաբար պարունակում են տարբեր չափերի, քիմիական կազմի և մակերևութային հատկությունների մասնիկների բարդ խառնուրդներ։ Այդ պայմաններում լաբորատոր մոդելային համակարգերի համար ստացված օրինաչափությունների կիրառումը կարող է պահանջել լրացուցիչ գնահատում և օպտիմալացում։ Ջրազրկման գործընթացների ուսումնասիրությունը ուղղված է ձևավորված ֆլոկուլներից հեղուկի առավել արդյունավետ հեռացման հնարավորությունների գնահատմանը, ինչը կարևոր է նստվածքների մշակման, արդյունաբերական և ջրային համակարգերի մաքրման գործընթացներում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ որոշելու այնպիսի օպտիմալ պայմաններ, որոնց դեպքում պոլիէլեկտրոլիտը առավել արդյունավետ է նպաստում մասնիկների ագրեգացմանը և հետագա ջրազրկմանը։ Աշխատությունը համադրում է պոլիմերային և կոլոիդային քիմիայի տեսական մոտեցումները փորձարարական ուսումնասիրությունների հետ՝ բացահայտելով նյութի կառուցվածքային փոփոխությունների և տեխնոլոգիական արդյունավետության միջև կապերը։ Այն կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն ջրի և արդյունաբերական հեղուկների մաքրման, նստվածքների մշակման, դիսպերս համակարգերի առանձնացման և տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, կոլոիդային քիմիայի և պոլիմերների մասնագետներին, ջրի մաքրման տեխնոլոգների, նյութագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է վճարային հաշվեկշռի էությանը, կառուցվածքին և տնտեսության վրա դրա ազդեցությանը ժամանակակից միջազգային ֆինանսական համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է ձևավորվում երկրի վճարային հաշվեկշիռը՝ որպես բոլոր արտաքին տնտեսական գործարքների համապարփակ արձանագրություն, որը ներառում է ապրանքների և ծառայությունների առևտուրը, եկամուտների հոսքերը և կապիտալի շարժը։ Հեղինակը անդրադառնում է վճարային հաշվեկշռի հիմնական բաղադրիչներին՝ ընթացիկ հաշիվ, կապիտալի հաշիվ և ֆինանսական հաշիվ՝ բացատրելով դրանց փոխկապակցվածությունը և հավասարակշռման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վճարային հաշվեկշռի դեֆիցիտի և հավելուրդի պատճառներին, դրանց ազդեցությանը ազգային արժույթի կայունության, գնաճի և տնտեսական աճի վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև պետական քաղաքականության գործիքները, որոնք կիրառվում են արտաքին անհավասարակշռությունների կարգավորման համար՝ ներառյալ փոխարժեքային քաղաքականությունը, հարկաբյուջետային միջոցառումները և արտաքին առևտրի կարգավորումը։ Վերլուծվում է վճարային հաշվեկշռի դերը երկրի տնտեսական կայունության և միջազգային վարկունակության գնահատման գործընթացում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և պետական քաղաքականություն մշակողների համար։

Математика

Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների, արագացուցչային ֆիզիկայի և էլեկտրադինամիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արագացված էլեկտրոնային փնջերի և բարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական դաշտերի փոխազդեցության ֆիզիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում լիցքավորված մասնիկների շարժման առանձնահատկությունները էլեկտրական և մագնիսական դաշտերում, էլեկտրոնային փնջերի դինամիկան և դրանց էներգետիկ բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական տատանումների ազդեցությանը էլեկտրոնների շարժման, արագության, էներգիայի և տարածական բաշխման վրա։ Վերլուծվում են էլեկտրոնային փնջերի և էլեկտրամագնիսական ալիքների միջև էներգիայի փոխանակման մեխանիզմները, մասնիկների փուլային համաժամացման պայմանները և ռեզոնանսային փոխազդեցության հնարավոր դրսևորումները։ Քննարկվում են էլեկտրոնային փնջերի խմբավորման, մոդուլացման, կայունության և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման առաջացման հետ կապված տեսական հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Մաքսվելի հավասարումների, լիցքավորված մասնիկների շարժման հավասարումների և ինքնահամաձայնեցված էլեկտրադինամիկական մոդելների կիրառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում էլեկտրոնային փնջերի խտության, սկզբնական էներգիայի, դաշտի հաճախականության և ինտենսիվության ազդեցությանը փոխազդեցության արդյունավետության վրա։ Կարևորվում է վերլուծական և թվային մեթոդների կիրառումը էլեկտրոնային փնջերի շարժման, էներգափոխանակման և ալիքային գործընթացների մոդելավորման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել բարձր հաճախականության էլեկտրոնային սարքերի, մասնիկների արագացուցիչների և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման աղբյուրների աշխատանքի տեսական հիմքերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել արագացուցչային ֆիզիկայի, տեսական էլեկտրադինամիկայի, ռադիոֆիզիկայի, պլազմայի ֆիզիկայի և բարձր հաճախականության էլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց» երկի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ այն դիտարկելով որպես վաղ միջնադարյան հայերեն փիլիսոփայական-աստվածաբանական արձակի կարևոր հուշարձան։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ ստեղծագործության լեզուն հիմնված է գրաբար հայերենի զարգացած համակարգի վրա՝ բնորոշվելով հստակ շարահյուսական կառուցվածքներով, տրամաբանական կապերի ընդգծված արտահայտմամբ և բառապաշարի ճշգրտությամբ, որը պայմանավորված է հեղինակի բանավիճային և ապացուցողական նպատակներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երկի ոճին, որը միավորում է փիլիսոփայական վերլուծական խոսքը և կրոնական-պոլեմիկական գրականության առանձնահատկությունները՝ ձևավորելով համոզիչ, երբեմն սուր քննադատական արտահայտչաձև։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև հռետորական միջոցները՝ կրկնությունները, հակադրությունները և հարցական կառուցվածքները, որոնք ծառայում են գաղափարների ամրապնդման և ընթերցողի համոզման նպատակին։ Միաժամանակ վերլուծվում է հունաբան ազդեցությունը հայերեն թարգմանական և ինքնուրույն աստվածաբանական գրականության վրա, որը որոշակիորեն արտացոլվում է երկի տերմինաբանության և տրամաբանական կառուցման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ «Եղծ աղանդոց»-ի լեզուն և ոճը ոչ միայն արտահայտում են հեղինակի փիլիսոփայական մտածողությունը, այլև կարևոր դեր ունեն վաղ միջնադարյան հայ գրական լեզվի ձևավորման և զարգացման գործընթացում։