Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловДругие предметы
Երկրագործական գիտական կենտրոնում ստացված և շրջանացված հատիկընդեղեն մշակաբույսերը և մշակության տեխնոլոգիաները
Հեղինակ Հ. Ղազարյանը ներկայացնում է հատիկընդեղեն մշակաբույսերի հիմնական տեսակները՝ լոբազգիներ, ոլոռ, ոսպ և այլ կերային ու սննդային նշանակություն ունեցող մշակաբույսեր՝ բացատրելով դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, աճի պայմանները և գյուղատնտեսական նշանակությունը։ Աշխատությունը մանրամասն անդրադառնում է սորտերի ստեղծման և շրջանացման գործընթացին՝ ընդգծելով ընտրասերման մեթոդները, փորձարարական դաշտային ուսումնասիրությունները և բարձր բերքատվություն ունեցող ու հիվանդություններին դիմացկուն սորտերի ստացման ուղիները։ Գրքում ներկայացվում են նաև հատիկընդեղեն մշակաբույսերի մշակության տեխնոլոգիաները՝ հողի պատրաստում, ցանք, պարարտացում, ոռոգում, բույսերի խնամք և բերքահավաք, ինչպես նաև ցանքաշրջանառության մեջ դրանց դերը հողի բերրիության պահպանման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազոտային ֆիքսացիայի կենսաբանական առանձնահատկություններին, որոնք կարևոր են հողի բնական հարստացման և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Աշխատությունը ներառում է նաև արտադրական փորձարկումների արդյունքներ, որոնք օգնում են ընտրել առավել արդյունավետ մշակության մեթոդներ տարբեր կլիմայական և հողային պայմաններում։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական գիտնականների, ագրոնոմների, սերմնաբույծների և ուսանողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները հատիկընդեղեն մշակաբույսերի սելեկցիայի և մշակության տեխնոլոգիաների ոլորտում։
Обновлено. 2026-09-18
Культура
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի բնագավառին վերաբերող ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն նախատեսված է գիտնականների, մասնագետների, գրադարանների, մշակութային հաստատությունների և ընթերցողների համար՝ տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած համապատասխան գրականության վերաբերյալ արագ և հուսալի տեղեկություն ստանալու նպատակով։ Տեղեկատուն ընդգրկում է մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ և մատենագիտական նյութեր՝ հնարավորություն տալով հետևելու տվյալ բնագավառներում գիտական, տեսական, պատմական և տեղեկատվական գրականության ընթացքին։ Թեմատիկ ընդգրկումը ներառում է գրականություն, թատրոն, երաժշտություն, կերպարվեստ, ճարտարապետություն, մշակույթի պատմություն, մշակութային հաստատությունների գործունեություն, հուշարձանների պահպանություն, թանգարանագիտություն, գրադարանագիտություն և մատենագիտություն։ Նյութերի համակարգված ներկայացումը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն է տալիս հետազոտողին արագ կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն ընթացիկ բնույթն է, քանի որ այն ոչ միայն արձանագրում է արդեն գոյություն ունեցող մատենագիտական ժառանգությունը, այլև տեղեկատվություն է տրամադրում տվյալ ժամանակահատվածում նոր լույս տեսած աշխատությունների մասին։ Այդ պատճառով այն արժեքավոր գործիք է գիտական հետազոտությունների, գրականության ցանկերի կազմման և թեմատիկ մատենագիտական որոնումների համար։ Տեղեկատուն միաժամանակ ունի պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ նրա միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել խորհրդահայ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի նկատմամբ գիտական ու հասարակական հետաքրքրության հիմնական ուղղությունները, հրատարակչական ակտիվությունը և մշակութային կյանքի տարբեր ոլորտների վերաբերյալ ձևավորված գիտական գրականությունը։ Նման աղբյուրը հնարավորություն է տալիս նաև հետազոտել տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական և գրադարանամատենագիտական համակարգի առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել որպես օժանդակ սկզբնաղբյուր Հայաստանի մշակույթի և արվեստի պատմության, խորհրդահայ մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտության և գրականագիտության զարգացման ուսումնասիրության ընթացքում։ Այն հատկապես օգտակար է մատենագետների, գրադարանագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, գրականագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-09-10
Другие предметы
Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1975: Հունվար, փետրվար, մարտ
Այս հրատարակությունը 1975 թվականի առաջին եռամսյակին՝ հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին, վերաբերող նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի համակարգված օրացույց-տեղեկատու է։ Այն նախատեսված է պատմական, մշակութային, գրական, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեդարձերի ու հիշատակի օրերի մասին արագ և կազմակերպված տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նման օրացույցի հիմնական նպատակն է մեկտեղել տարվա տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր ամսաթվերը՝ ընթերցողին, գրադարանավարին, մշակութային աշխատողին, ուսուցչին կամ հետազոտողին հնարավորություն տալով նախապես կողմնորոշվել այն իրադարձությունների և անձանց նկատմամբ, որոնց նվիրված միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, զեկուցումներ կամ թեմատիկ գրականության ցուցադրություններ կարելի է կազմակերպել։ Հրատարակության կառուցվածքում ամիսները բաժանված են առանձին ժամանակագրական հատվածների, իսկ յուրաքանչյուր օրվա կամ ամսաթվի ներքո կարող են ներկայացվել պատմական իրադարձություններ, նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, գրական և մշակութային հոբելյաններ, գիտության ու արվեստի բնագավառի կարևոր ամսաթվեր։ Այդպիսի կառուցվածքը հրատարակությունը դարձնում է ոչ միայն ընթերցողական տեղեկատու, այլև գործնական աշխատանքային գործիք գրադարանների և մշակութային հաստատությունների համար։ Հատկապես կարևոր է դրա կիրառությունը գրադարանային միջոցառումների պլանավորման գործում։ Հիշարժան տարեթվերի հիման վրա հնարավոր է կազմել թեմատիկ գրականության ցուցահանդեսներ, մատենագիտական ցանկեր, ընթերցանության երեկոներ, գրական-երաժշտական միջոցառումներ, դասախոսություններ և այլ մշակութային ծրագրեր։ Օրացույցը նման աշխատանքների համար տալիս է ժամանակային հենակետ՝ հնարավորություն ստեղծելով համապատասխան նյութերը նախապես հավաքելու և միջոցառումների թեմատիկ բովանդակությունը ձևավորելու համար։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նաև ժամանակաշրջանի պատմամշակութային պատկերն արտացոլելու հնարավորությամբ։ 1975 թվականի համար կազմված տարեթվերի ընտրությունը ցույց է տալիս, թե տվյալ ժամանակի մշակութային և տեղեկատվական հաստատությունները որ անձանց, իրադարձությունների և հոբելյանների նկատմամբ էին կարևորում հանրային ուշադրությունը։ Այդ պատճառով նման օրացույցները հետագայում կարող են ուսումնասիրվել նաև որպես իրենց ստեղծման ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության և հիշողության կազմակերպման օժանդակ աղբյուրներ։ Տեղեկատուի բովանդակությունը կարող է ընդգրկել ինչպես Հայաստանի և հայ մշակույթի հետ կապված տարեթվեր, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, գրականության, արվեստի և գիտության կարևոր իրադարձություններ։ Այս լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս հիշարժան ամսաթվերը դիտարկել ազգային և համաշխարհային մշակութային գործընթացների փոխկապակցվածության մեջ։ Գրադարանային տեսանկյունից հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև համապատասխան գրականության ընտրության և մատենագիտական սպասարկման համար։ Օրինակ՝ որևէ գրողի, գիտնականի կամ պատմական իրադարձության տարելիցի կապակցությամբ գրադարանը կարող է տեղեկատուի տվյալների հիման վրա որոնել իր ֆոնդում առկա համապատասխան գրքերը, հոդվածներն ու այլ նյութերը և դրանց հիման վրա կազմել թեմատիկ ցուցադրություն։ Այսպիսով, օրացույցը գործում է որպես կապող օղակ՝ հիշարժան ամսաթվի և այդ ամսաթվին նվիրված տեղեկատվական ռեսուրսների միջև։ Հրատարակության պատմամշակութային նշանակությունն այն է, որ այն այսօր կարող է օգտագործվել նաև 1970-ականների խորհրդահայ գրադարանային և տեղեկատվական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին կազմակերպվում ընթացիկ մշակութային տեղեկատվության տարածումը և հիշարժան ամսաթվերի հանրայնացումը նախաթվայնացման ժամանակաշրջանում, երբ նման տեղեկատուները կարևոր դեր էին կատարում գրադարանային և կրթական աշխատանքի կազմակերպման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է բնութագրել որպես 1975 թվականի հունվար–մարտ ամիսների պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեթվերի գործնական տեղեկատու։ Այն միաժամանակ ծառայում է որպես ժամանակագրական ուղեցույց, գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքի օժանդակ միջոց և մշակութային միջոցառումների պլանավորման աղբյուր՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ներկայացնել և հանրայնացնել տվյալ ժամանակահատվածի կարևոր հոբելյաններն ու հիշարժան իրադարձությունները։
Обновлено. 2026-09-19
Культура
Հովհաննես Այվազովսկի ( շարքից)
Այս գիրքը նվիրված է Ivan Aivazovsky-ի կյանքին և ստեղծագործական ժառանգությանը՝ ներկայացնելով նրա արվեստի զարգացման ուղին և համաշխարհային ճանաչումը։ Այն անդրադառնում է նկարչի մանկությանը, կրթությանը և ձևավորմանը որպես ծովանկարչության խոշորագույն վարպետներից մեկի, ինչպես նաև նրա ստեղծագործական մեթոդներին և գեղարվեստական մտածողությանը։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծովի թեմայի բազմազան պատկերումներին՝ լույսի, շարժման և մթնոլորտի արտահայտման յուրահատուկ տեխնիկային, որը դարձրել է Այվազովսկուն համաշխարհային արվեստի պատմության մեջ եզակի դեմք։ Հեղինակը վերլուծում է նաև նրա աշխատանքների գեղագիտական և խորհրդանշական իմաստները՝ ցույց տալով բնության ուժի և մարդու հարաբերությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Նյութը ընդգրկում է նրա հիմնական կտավների ուսումնասիրությունը և արվեստագիտական գնահատականները՝ ներկայացնելով Այվազովսկուն որպես ռուսական և հայկական մշակութային ժառանգության կարևորագույն ներկայացուցիչ։ Գիրքը օգտակար է արվեստասերների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են դասական կերպարվեստով և ծովանկարչության պատմությամբ։
Обновлено. 2026-09-10
Экономика
Մարքեթինգային ռազմավարությունների ներդրման արդյունավետության հիմնախնդիրները (ՀՀ վարկային կազմակերպությունների օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է վարկային կազմակերպությունների գործունեության մեջ մարքեթինգային ռազմավարությունների մշակման, ներդրման և արդյունավետության գնահատման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ֆինանսական ծառայությունների շուկայում կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման, հաճախորդների ներգրավման և պահպանման, ծառայությունների առաջխաղացման ու շուկայական դիրքավորման մեխանիզմներն են։ Քննվում են ֆինանսական ծառայությունների մարքեթինգի առանձնահատկությունները, սպառողների վարքագծի ուսումնասիրության նշանակությունը, շուկայի հատվածավորման, նպատակային հաճախորդների խմբերի ընտրության և համապատասխան առաջարկների ձևավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վարկային ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկի վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և մրցակցային գործոններին, ինչպես նաև հաճախորդների վստահության, սպասարկման որակի, կազմակերպության հեղինակության և ծառայությունների պայմանների թափանցիկության դերին։ Դիտարկվում են ավանդական և թվային մարքեթինգային հաղորդակցության միջոցների կիրառման հնարավորությունները, հաճախորդների հետ երկարաժամկետ հարաբերությունների ձևավորումը, ապրանքային և ծառայությունների պորտֆելի կառավարումը և նոր ֆինանսական ծառայությունների շուկա ներմուծման մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարքեթինգային ռազմավարության արդյունավետության գնահատումը, որը կարող է ներառել հաճախորդների թվի և պահպանման մակարդակի փոփոխությունների, ծառայությունների պահանջարկի, շուկայական մասնաբաժնի, մարքեթինգային ծախսերի և կազմակերպության ֆինանսական արդյունքների միջև կապերի ուսումնասիրություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև մրցակցային միջավայրի առանձնահատկությունները, բանկերի և այլ ֆինանսական կազմակերպությունների հետ մրցակցությունը, թվային ֆինանսական ծառայությունների զարգացումը և հաճախորդների սպասումների փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի մարքեթինգային որոշումների համապատասխանեցումը պատասխանատու վարկավորման, սպառողների շահերի պաշտպանության և ֆինանսական ծառայությունների վերաբերյալ հստակ տեղեկատվության տրամադրման սկզբունքներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մարքեթինգի կառավարման, ֆինանսական ծառայությունների մարքեթինգի, ռազմավարական կառավարման և վարկային կազմակերպությունների գործունեության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մարքեթինգային ռազմավարությունների արդյունավետ ներդրման խոչընդոտներն ու կազմակերպությունների շուկայական գործունեության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։
Обновлено. 2026-09-21
Информатика
Էլեկտրամագնիսական կախոցի ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակումը
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրամագնիսական կախոցի ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակման տեսական, մեթոդական և կիրառական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի նախագծման համակարգ, որը հնարավորություն կտա ավտոմատացնել էլեկտրամագնիսական կախոցի կառուցվածքային և տեխնիկական պարամետրերի ընտրության, հաշվարկման և օպտիմալացման գործընթացները։ Էլեկտրամագնիսական կախոցը կարող է կիրառվել տարբեր տեխնիկական համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել օբյեկտի դիրքի, շարժման կամ տատանումների վերահսկվող կառավարում՝ օգտագործելով էլեկտրամագնիսական ուժեր։ Նման համակարգերի նախագծումը պահանջում է էլեկտրական, մագնիսական, մեխանիկական և կառավարման բազմաթիվ պարամետրերի փոխկապակցված հաշվարկ, ինչի պատճառով նախագծման գործընթացի ավտոմատացումը կարող է զգալիորեն բարձրացնել հաշվարկների արագությունն ու ճշգրտությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրամագնիսական կախոցի աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, դրա հիմնական կառուցվածքային տարրերը և դրանց փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կախոցի էլեկտրամագնիսական բնութագրերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել անհրաժեշտ մագնիսական ուժը, հոսանքի և լարման պարամետրերը, կոճերի և մագնիսական շղթայի բնութագրերը, ինչպես նաև մեխանիկական բեռնվածության ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակումը ենթադրում է հաշվարկային ալգորիթմների, տվյալների մուտքագրման և մշակման մեխանիզմների, նախագծային պարամետրերի ընտրության և ստացված արդյունքների վերլուծության գործիքների ստեղծում։ Համակարգը կարող է հնարավորություն տալ օգտվողին սահմանել ելակետային տեխնիկական պահանջները, որից հետո համապատասխան մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելների հիման վրա ավտոմատ կերպով որոշվեն համակարգի հիմնական պարամետրերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նախագծային տարբերակների համեմատությունը և օպտիմալ լուծման ընտրությունը։ Օպտիմալացման չափանիշները կարող են ներառել էլեկտրամագնիսական կախոցի զանգվածը, էներգիայի սպառումը, աշխատանքի կայունությունը, արձագանքման արագությունը, կառավարման ճշգրտությունը, կառուցվածքի հուսալիությունը և արտադրական ծախսերը։ Այսպիսի բազմագործոն մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նախագծման գործընթացը համապատասխանեցնել ոչ միայն առանձին տեխնիկական պարամետրի, այլև ամբողջ համակարգի արդյունավետության պահանջներին։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև կառավարման համակարգի մոդելավորում, քանի որ էլեկտրամագնիսական կախոցի կայուն աշխատանքը մեծապես կախված է օբյեկտի դիրքի կամ շարժման փոփոխությունների նկատմամբ կառավարման համակարգի արձագանքից։ Սենսորներից ստացվող տեղեկատվության մշակումը, կառավարման ազդանշանի ձևավորումը և էլեկտրամագնիսական գործադիր մեխանիզմի համապատասխան կառավարումը կարող են դիտարկվել որպես ավտոմատացված համակարգի կարևոր բաղադրիչներ։ Մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նախապես գնահատել համակարգի դինամիկ վարքը, հայտնաբերել նախագծային թերությունները և նվազեցնել ֆիզիկական նախատիպերի ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ մշակված ավտոմատացված նախագծման համակարգը կարող է կրճատել ինժեներական հաշվարկների կատարման ժամանակը, նվազեցնել նախագծման ընթացքում հնարավոր սխալների հավանականությունը և հեշտացնել տարբեր տեխնիկական պահանջներին համապատասխանող էլեկտրամագնիսական կախոցների ստեղծումը։ Այն կարող է կիրառվել մեքենաշինության, ավտոմատացման, ռոբոտատեխնիկայի, ճշգրիտ մեխանիկայի, տրանսպորտային և այլ տեխնիկական համակարգերի նախագծման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ինժեներներին, ավտոմատացման և կառավարման մասնագետներին, էլեկտրատեխնիկներին, մեխանիկներին, համակարգչային մոդելավորման մասնագետներին, ինչպես նաև տեխնիկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ էլեկտրամագնիսական կախոցի բարդ բազմապարամետրային նախագծման խնդիրը ներկայացնում է ավտոմատացված հաշվարկային համակարգի միջոցով՝ միավորելով մաթեմատիկական մոդելավորումը, ինժեներական հաշվարկը, օպտիմալացումը և համակարգչային նախագծումը։
Обновлено. 2026-09-18