Մխիթարյանների «Բազմավէպ» հանդեսը (1843-1880-ական թվականներ)

Technology

Հիդրոտեխնիկական շինարարության, կառուցվածքային մեխանիկայի և ինժեներական հաշվարկների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների և ճնշումային խողովակաշարերի ամրության ու կայունության գնահատման հաշվարկային մեթոդների ուսումնասիրությանը և կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում հիդրոտեխնիկական կառույցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց շահագործման պայմանները և արտաքին ու ներքին բեռնվածքների ազդեցությամբ առաջացող լարվածադեֆորմացիոն վիճակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճնշումային խողովակաշարերի պատերի ամրությանը, ներքին հիդրոստատիկ և հիդրոդինամիկական ճնշումների ազդեցությանը, ինչպես նաև կառուցվածքային տարրերի կայունության ապահովման խնդիրներին։ Վերլուծվում են խողովակաշարերի երկրաչափական պարամետրերի, նյութերի մեխանիկական հատկությունների, հենարանային պայմանների և ջերմաստիճանային փոփոխությունների ազդեցությունները դրանց կրողունակության վրա։ Քննարկվում են հիդրավլիկական հարվածի, տատանումների, տեղային լարվածությունների կենտրոնացման և հնարավոր դեֆորմացիաների գնահատման հաշվարկային մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի, վերջավոր տարրերի մեթոդի և թվային մոդելավորման կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հաշվարկային սխեմաների ճշգրտման, սահմանային պայմանների ընտրության, ամրության պաշարի որոշման և կառուցվածքների կայունության գնահատման մեթոդական հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է կատարելագործված հաշվարկային մեթոդների կիրառությունը հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման, վերակառուցման, տեխնիկական վիճակի գնահատման և անվտանգ շահագործման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ինժեներական հաշվարկների հուսալիության բարձրացմանը, նյութերի արդյունավետ օգտագործմանը և կառուցվածքային խափանումների ռիսկերի նվազեցմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկական շինարարության, խողովակաշարային համակարգերի նախագծման, շինարարական մեխանիկայի, հիդրոէներգետիկայի և ինժեներական կառուցվածքների անվտանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Finance

Գիտական աշխատանքը նվիրված է մտավոր կապիտալի հաշվառման առանձնահատկությունների և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության հիմնական ցուցանիշների վրա։ Ժամանակակից տնտեսության պայմաններում կազմակերպության արժեքն ու մրցունակությունը մեծապես պայմանավորված են ոչ միայն նյութական ակտիվներով, այլև գիտելիքով, մարդկային ներուժով, կազմակերպական փորձով, նորարարական կարողություններով, տեխնոլոգիաներով և գործարար կապերով։ Այս ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջությունը ձևավորում է մտավոր կապիտալը, որի արդյունավետ կառավարումն ու գնահատումը կարող են էական նշանակություն ունենալ կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացման համար։ Աշխատանքի շրջանակում մտավոր կապիտալը կարող է դիտարկվել որպես փոխկապակցված բաղադրիչների համակարգ, որի հիմնական տարրերից են մարդկային, կառուցվածքային և հարաբերական կապիտալը։ Մարդկային կապիտալը ներառում է աշխատակիցների գիտելիքները, մասնագիտական հմտությունները, փորձը, ստեղծագործական կարողությունները և կազմակերպության զարգացմանը նպաստող անհատական ներուժը։ Կառուցվածքային կապիտալը կապված է կազմակերպության ներքին գործընթացների, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների բազաների, կազմակերպական գիտելիքի, տեխնոլոգիաների և այլ համակարգերի հետ, որոնք պահպանվում են կազմակերպության ներսում։ Հարաբերական կապիտալը ներառում է հաճախորդների, մատակարարների, գործընկերների և այլ շահակիցների հետ ձևավորված հարաբերությունները, ապրանքանիշի հեղինակությունը և շուկայական կապերը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է մտավոր կապիտալի հաշվառման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Ավանդական հաշվապահական համակարգերը հաճախ սահմանափակ հնարավորություններ ունեն կազմակերպության կողմից ստեղծվող կամ օգտագործվող ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջական արտացոլման համար, քանի որ դրանց մի մասը դժվար է հստակ չափել և գնահատել դրամական արտահայտությամբ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել մտավոր կապիտալի նույնականացման, գնահատման, չափման և կառավարչական հաշվետվություններում ներկայացման մեթոդները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մտավոր կապիտալի գնահատման տարբեր մոտեցումներ և ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել ոչ նյութական ռեսուրսների զարգացման մակարդակը կազմակերպության տնտեսական արդյունքների հետ։ Այդպիսի ցուցանիշները կարող են վերաբերել աշխատակիցների արտադրողականությանը, նորարարական ակտիվությանը, գիտելիքի ստեղծմանը, հաճախորդների պահպանմանը, ապրանքանիշի արժեքին և այլ գործոնների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մտավոր կապիտալի ազդեցությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Արդյունավետ օգտագործվող գիտելիքը և մասնագիտական ներուժը կարող են նպաստել արտադրողականության, շահութաբերության, եկամուտների և մրցունակության բարձրացմանը, ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր արտադրանքի կամ ծառայությունների ստեղծմանը։ Միաժամանակ մտավոր կապիտալի թերի կառավարումը կարող է հանգեցնել գիտելիքի կորստի, աշխատակիցների բարձր շրջանառության, նորարարական ներուժի նվազման և կազմակերպության շուկայական դիրքերի թուլացման։ Կարևոր է նաև մտավոր կապիտալի և կազմակերպության շուկայական արժեքի փոխհարաբերությունը։ Որոշ դեպքերում կազմակերպության շուկայական արժեքը կարող է էապես գերազանցել հաշվապահական հաշվեկշռում արտացոլված զուտ ակտիվների արժեքը, և այդ տարբերության մի մասը կարող է կապված լինել ոչ նյութական ռեսուրսների ու ապագա տնտեսական օգուտների ակնկալիքների հետ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել մտավոր կապիտալի հաշվառման և կառավարման կատարելագործման առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են ներառել համապատասխան ցուցանիշների համակարգի ձևավորում, աշխատակիցների գիտելիքի և հմտությունների զարգացման գնահատում, կազմակերպական գիտելիքի պահպանման մեխանիզմների ստեղծում, նորարարությունների խթանում և կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացում ոչ նյութական ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ավելի լայն օգտագործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը մտավոր կապիտալը դիտարկում է որպես կազմակերպության տնտեսական արդյունավետության և երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր ռեսուրս։ Դրա հաշվառման և գնահատման մեխանիզմների կատարելագործումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կազմակերպության իրական ներուժի մասին, բացահայտելու զարգացման չօգտագործված հնարավորությունները և ավելի հիմնավորված գնահատելու մտավոր ռեսուրսների ազդեցությունը ֆինանսական ու տնտեսական արդյունքների վրա։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսությունում ներդրումների կառուցվածքի և դրանց արդյունավետության համակողմանի վերլուծությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ներդրումային գործընթացների ձևավորման տեսական և գործնական հիմքերը, ներդրումների դասակարգման առանձնահատկությունները՝ ըստ աղբյուրների, ուղղությունների և տնտեսական ոլորտների, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը երկրի տնտեսական աճի և զարգացման վրա։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական և մասնավոր ներդրումների հարաբերակցությանը, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման միտումներին, տարածաշրջանային զարգացման անհամաչափություններին և ներդրումային միջավայրի բարելավման գործոններին։ Վերլուծվում են նաև ներդրումների արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները, դրանց հաշվարկման մեթոդաբանությունը և տնտեսական արդյունքների վրա ունեցած ազդեցությունը՝ ընդգծելով կապիտալի օգտագործման արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է խնդիրներ, որոնք կապված են ֆինանսավորման սահմանափակումների, ներդրումային ռիսկերի, ինստիտուցիոնալ բացերի և տնտեսական քաղաքականության անկայունության հետ, ինչպես նաև առաջարկում է լուծումներ՝ ուղղված ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, կապիտալի ներհոսքի խթանմանը և տնտեսության մրցունակության բարձրացմանը։ Գիրքը արժեքավոր է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, ներդրումային վերլուծաբանների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ներդրումային քաղաքականությամբ և տնտեսական զարգացման խնդիրներով։

Geography

Համաշխարհային օվկիանոսի ջրերի դինամիկան ընդգրկում է օվկիանոսային ջրերի շարժման բոլոր ձևերը՝ ալիքային շարժումները, մակընթացություն և տեղատվությունը, ինչպես նաև օվկիանոսային հոսանքները, որոնք պայմանավորված են քամիների ազդեցությամբ, Երկրի պտույտով (Կորիոլիսի ուժ), ջրի ջերմաստիճանային և աղային տարբերություններով։ Ալիքները հիմնականում ձևավորվում են քամիների ազդեցությամբ և կարևոր դեր ունեն ափերի ձևավորման ու էրոզիոն-կուտակային գործընթացներում, մակընթացությունները պայմանավորված են Լուսնի և Արեգակի ձգողական ուժերով և ազդում են ափամերձ էկոհամակարգերի ու նավագնացության վրա, իսկ օվկիանոսային հոսանքները ձևավորում են գլոբալ ջերմային և նյութափոխանակության համակարգ, որը տեղափոխում է ջերմություն, աղեր, սննդանյութեր և կենսաբանական օրգանիզմներ տարբեր լայնությունների միջև։ Համաշխարհային օվկիանոսը ունի հիմնարար դեր աշխարհագրական թաղանթում, քանի որ այն հանդիսանում է կլիմայի կարգավորիչ հիմնական գործոններից մեկը՝ մեղմելով մայրցամաքների կլիման, ապահովելով խոնավության շրջանառություն և մասնակցելով ջրաշրջանառության գլոբալ ցիկլին, ինչպես նաև ազդում է մթնոլորտի կազմի և ջերմային հավասարակշռության վրա։ Օվկիանոսային ջրերը նաև կենսաբազմազանության կարևոր միջավայր են՝ ապահովելով Երկրի կենսոլորտի զգալի մասը, սննդային և էկոլոգիական շղթաների հիմքը, իսկ տնտեսական տեսանկյունից ունեն մեծ նշանակություն՝ որպես ձկնորսության, ծովային տրանսպորտի, էներգետիկ և հանքային ռեսուրսների աղբյուր, ինչպես նաև մարդկային գործունեության և գլոբալ հաղորդակցության հիմնական միջավայրերից մեկը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պարենային ապահովության տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով երկրի ինքնաբավության մակարդակի, պարենային շուկաների կայունության և բնակչության սննդային անվտանգության ապահովման փոխկապակցված խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է պարենային անվտանգության ձևավորման հիմնական գործոնները՝ ներքին գյուղատնտեսական արտադրության ծավալները, ներմուծում-արտահանում հարաբերակցությունը, գների տատանումները և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացվածությունը։ Գրքում դիտարկվում են պարենային ապահովության վրա ազդող մակրոտնտեսական և միկրոտնտեսական գործոնները՝ արտադրողականություն, հողային և ջրային ռեսուրսների օգտագործում, տեխնոլոգիական հետամնացություն և կլիմայական ռիսկեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական քաղաքականության գործիքներին՝ սուբսիդիաներ, ռազմավարական պաշարների ձևավորում, գյուղատնտեսության աջակցման ծրագրեր և գնային կարգավորման մեխանիզմներ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային փորձը՝ պարենային անվտանգության ապահովման արդյունավետ մոդելների համեմատական վերլուծությամբ և դրանց կիրառելիության գնահատմամբ ՀՀ պայմաններում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում վճարումների և հաշվարկների համակարգի ձևավորման, ինստիտուցիոնալ կայացման ու հետագա զարգացման տնտեսական, ֆինանսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տնտեսության տարբեր մասնակիցների միջև դրամական միջոցների փոխանցումն ու պարտավորությունների մարումն ապահովող ենթակառուցվածքների, գործիքների և կազմակերպական մեխանիզմների զարգացումն է։ Վճարահաշվարկային համակարգը դիտարկվում է որպես ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետ գործունեությունը նշանակություն ունի բանկային գործառնությունների իրականացման, ֆինանսական շուկաների բնականոն աշխատանքի և տնտեսությունում վճարային շրջանառության կազմակերպման համար։ Քննվում են համակարգի ձևավորման պատմական ու տնտեսական նախադրյալները, շուկայական հարաբերությունների զարգացման պայմաններում անկանխիկ հաշվարկների ընդլայնման անհրաժեշտությունը և ֆինանսական կազմակերպությունների միջև փոխգործակցության մեխանիզմների կատարելագործումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանկային փոխանցումներին, վճարային քարտերին, էլեկտրոնային վճարումների տարբեր ձևերին և հաշվարկային ենթակառուցվածքների տեխնոլոգիական զարգացմանը։ Դիտարկվում է կենտրոնական բանկի և առևտրային բանկերի դերաբաշխումը, ինչպես նաև վճարահաշվարկային ծառայություններ մատուցող այլ մասնակիցների գործառույթները համակարգի ամբողջական աշխատանքի ապահովման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վճարումների արագության, հասանելիության, հուսալիության և անընդհատության խնդիրը, քանի որ դրանց խախտումները կարող են ազդեցություն ունենալ ֆինանսական հարաբերությունների լայն շրջանակի վրա։ Հետազոտվում են նաև հաշվարկային ռիսկերը, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների կայունության հարցերը, տեղեկատվության պաշտպանության անհրաժեշտությունը և ֆինանսական ծառայությունների նկատմամբ վստահության պահպանման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անկանխիկ վճարումների տարածման տնտեսական նշանակությանը և նոր տեխնոլոգիաների ազդեցությանը վճարային ծառայությունների կազմակերպման վրա։ Վերլուծվում են համակարգի զարգացմանը խոչընդոտող կազմակերպական, տեխնիկական, իրավական և տնտեսական գործոնները, ինչպես նաև ֆինանսական շուկայի փոփոխություններին համապատասխան ենթակառուցվածքների արդիականացման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի և վճարային համակարգերի գործունեության ընդունված սկզբունքների ուսումնասիրությունը՝ ազգային համակարգի զարգացման ուղղությունները հասկանալու նպատակով։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է բանկային գործի, դրամավարկային հարաբերությունների, ֆինանսական ենթակառուցվածքների և վճարային տեխնոլոգիաների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով տնտեսության համար անվտանգ, արդյունավետ և տեխնոլոգիապես զարգացող վճարահաշվարկային միջավայրի ձևավորման հիմնական խնդիրները։