Նավթային եկամուտների և տնտեսական աճի փոխազդեցության հիմնա խնդիրները Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում

Культура

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսին հայ մշակութային կյանքում երաժշտական թատրոնի ձևավորման և զարգացման պատմական ու գեղարվեստական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ազգային թատերական և երաժշտական ավանդույթների փոխազդեցությունն է, որի արդյունքում աստիճանաբար ձևավորվեցին բեմական արվեստի նոր տեսակներ՝ համադրելով դրամատիկական գործողությունը, երաժշտությունը, երգը և կատարողական արվեստը։ Քննվում են այն հասարակական և մշակութային պայմանները, որոնք նպաստեցին երաժշտական թատրոնի սկզբնավորմանը, ինչպես նաև հայ մշակութային կենտրոնների, թատերական խմբերի, երաժիշտների, դերասանների և հասարակական գործիչների մասնակցությունը նոր բեմական մշակույթի զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային երաժշտական լեզվի ձևավորմանը, ժողովրդական երաժշտության և քաղաքային երգարվեստի տարրերի կիրառմանը, ինչպես նաև եվրոպական երաժշտաթատերական ավանդույթների յուրացման և տեղայնացման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են երաժշտական ներկայացումների ժանրային առանձնահատկությունները, բեմադրական սկզբունքները, դերասանական և երգեցողական կատարողականության փոխհարաբերությունը, նվագակցությունը և երաժշտության դրամատուրգիական գործառույթը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օպերային և երաժշտական-կատակերգական ձևերի աստիճանական կայացումը, դրանց կապը ժամանակաշրջանի հայ դրամատուրգիայի և երաժշտական ստեղծագործության զարգացման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ներկայացումների ծրագրերը, թատերական մամուլը, ժամանակակիցների հուշագրությունները, երաժշտական ստեղծագործությունները և այլ պատմական նյութեր, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել բեմական կյանքի ընդհանուր պատկերը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տարբեր քաղաքներում և հայկական համայնքներում գործող մշակութային կենտրոնների փոխադարձ կապերին, հյուրախաղերին և ստեղծագործական փորձի տարածմանը։ Երաժշտական թատրոնի զարգացումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական երևույթ, այլև որպես ազգային մշակութային ինքնագիտակցության, հասարակական կյանքի և մասնագիտական արվեստի կայացման կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է երաժշտագիտության, թատերագիտության և մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու հայ երաժշտական բեմարվեստի սկզբնական շրջանի առանձնահատկությունները և հետագա մասնագիտական զարգացման համար ձևավորված գեղարվեստական հիմքերը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ածականի դերի ուսումնասիրությանը լեզվական անվանման համակարգում՝ հատկապես բառակազմական տեսանկյունից։ Քննության են առնվում ածականների ձևավորման կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց տեղը բառապաշարային համակարգում և նոր անվանական միավորների ստեղծման գործընթացներում ունեցած նշանակությունը։ Վերլուծվում են ածականների բառակազմական հիմնական կաղապարները, ածանցման և այլ բառակազմական միջոցների կիրառությունը, ինչպես նաև ածանցյալ բառերի կառուցվածքի և իմաստի փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով առարկաների, երևույթների և հասկացությունների հատկանիշները լեզվում ստանում են ինքնուրույն անվանում և ներառվում ընդհանուր անվանական համակարգում։ Դիտարկվում են ածականների կապերը գոյականների, բայերի և խոսքի այլ մասերի հետ, դրանցից ածականների կազմման հնարավորությունները և բառակազմական հիմքի նշանակությունը նոր բառի իմաստի ձևավորման համար։ Քննարկվում են բառակազմական իմաստի, ձևաբանական կառուցվածքի, բառային մոտիվացիայի, բառակազմական տիպերի և կաղապարների փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է նաև ածականների իմաստային դասակարգումը և տարբեր բառակազմական միջոցների արտադրողականության գնահատումը։ Լեզվական անվանման տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է մարդու կողմից իրականության ճանաչումն ու դասակարգումն արտահայտվում հատկանիշ անվանող բառերի միջոցով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու ածականի՝ որպես անվանական համակարգի բաղադրիչի և բառակազմական գործընթացների արդյունքի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել բառակազմության, ձևաբանության, բառագիտության, իմաստաբանության և ընդհանուր լեզվաբանության հարցերով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Իրանի հարավային Խորասանի նահանգի գյուղական տնային տնտեսությունների սոցիալ-տնտեսական բարեկեցության վրա ազդող գործոնների բազմակողմանի վերլուծությանը՝ ընդգծելով ինչպես բնական-աշխարհագրական, այնպես էլ տնտեսական և սոցիալական պայմանների փոխազդեցությունը։ Հետազոտությունը դիտարկում է գյուղացիական տնտեսությունների եկամտային կառուցվածքը, գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետությունը, ջրային ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիությունը և կլիմայական պայմանների ազդեցությունը որպես հիմնական որոշիչ գործոններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակին, շուկաներին հասանելիությանը, պետական աջակցության ծրագրերին և վարկային համակարգերի դերին գյուղական բնակչության կենսամակարդակի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրությունը վերլուծում է նաև սոցիալական գործոնները՝ կրթության մակարդակը, զբաղվածության կառուցվածքը, միգրացիոն գործընթացները և համայնքային կազմակերպվածության ձևերը, որոնք միասին ազդում են ընտանիքների տնտեսական կայունության վրա։ Բարելավման ուղիների շրջանակում դիտարկվում են գյուղատնտեսության արդիականացման հնարավորությունները, ջրի կառավարման արդյունավետ տեխնոլոգիաների ներդրումը, գյուղական ենթակառուցվածքների զարգացումը և պետական քաղաքականության նպատակային ուղղորդումը դեպի փոքր գյուղացիական տնտեսությունների աջակցություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը փորձում է ձևավորել համալիր պատկեր այն մասին, թե ինչպես փոխկապակցված տնտեսական, բնապահպանական և սոցիալական գործոնները որոշում են տարածաշրջանի գյուղացիական բնակչության բարեկեցությունը և ինչ ռազմավարական քայլերով կարելի է բարձրացնել նրանց կենսամակարդակը երկարաժամկետ հեռանկարում։

Педагогика

Այս աշխատանքը նվիրված է հագուստի դիզայնի դասընթացում ուսանողների ստեղծագործական երևակայության զարգացման մանկավարժական և մեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ապագա դիզայների մասնագիտական պատրաստվածությունը չի սահմանափակվում տեխնիկական գիտելիքների, ձևակառուցման կանոնների և կարի տեխնոլոգիաների յուրացմամբ․ ստեղծագործական երևակայությունը դիզայներական մտածողության առանցքային բաղադրիչներից է, որը հնարավորություն է տալիս ստեղծել նոր, ինքնատիպ և գեղագիտական ամբողջական լուծումներ։ Աշխատության մեջ ստեղծագործական երևակայությունը դիտարկվում է որպես ուսանողի կարողություն՝ վերափոխելու արդեն գոյություն ունեցող պատկերացումները, համադրելու տարբեր գաղափարներ, նյութեր, ձևեր, գույներ և ոճական տարրեր ու դրանց հիման վրա ստեղծելու նոր հագուստային կերպարներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է ուսումնական գործընթացը կազմակերպել այնպես, որ այն չսահմանափակվի պատրաստի նմուշների կրկնօրինակմամբ, այլ խթանի ինքնուրույն որոնումը, փորձարկումը և գաղափարների ազատ արտահայտումը։ Դասընթացում ստեղծագործական երևակայության զարգացման համար կարող են կիրառվել էսքիզավորման, ասոցիատիվ մտածողության, գաղափարների գեներացման, տարբեր ոճերի և մշակութային տարրերի համադրման, ձևի վերափոխման, գունային լուծումների որոնման և նյութերի փորձարարական ընտրության առաջադրանքներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեսողական աղբյուրների հետ աշխատանքին, քանի որ արվեստի գործերը, ճարտարապետությունը, բնությունը, ազգային մշակույթը, ժամանակակից նորաձևությունը և առօրյա միջավայրը կարող են դառնալ նոր դիզայներական գաղափարների ձևավորման խթան։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև ուսանողների ստեղծագործական գործունեության փուլերը՝ գաղափարի առաջացումից և նախնական էսքիզից մինչև հագուստի ձևի, նյութի, գույնի և դեկորատիվ լուծումների վերջնական ընտրություն։ Այս գործընթացում կարևոր է սովորողի ինքնուրույնության աստիճանական բարձրացումը․ սկզբնական փուլում ուսանողին կարող են առաջարկվել ուղղորդող վարժություններ, իսկ հետագա փուլերում՝ ավելի բաց և անհատական ստեղծագործական խնդիրներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դասավանդողի դերը, որը պետք է ոչ միայն փոխանցի մասնագիտական գիտելիքներ, այլև ստեղծի ստեղծագործական փորձարկումների համար բարենպաստ միջավայր, խրախուսի ինքնատիպ գաղափարները և ուսանողին օգնի վերածել նախնական պատկերացումը իրագործելի դիզայներական լուծման։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ուսանողների ստեղծագործական կարողությունների գնահատման չափանիշները՝ գաղափարի ինքնատիպությունը, գեղագիտական ամբողջականությունը, ձևի և բովանդակության համապատասխանությունը, նյութերի ու գույների նպատակային ընտրությունը, կոմպոզիցիոն լուծումը և գաղափարը գործնականորեն իրականացնելու կարողությունը։ Կարևոր է նաև ստեղծագործական սխալների նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորումը, քանի որ փորձարկումն ու ոչ ստանդարտ լուծումների որոնումը դիզայներական ստեղծագործության բնական մասն են։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հագուստի դիզայն դասավանդող դասախոսների, արվեստի և դիզայնի մանկավարժների, մեթոդիստների, դիզայներների, ուսանողների և կրթական ծրագրեր մշակողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դիտարկում է հագուստի դիզայնի դասընթացը որպես միջավայր, որտեղ մասնագիտական հմտությունների հետ զուգահեռ կարելի է նպատակային զարգացնել ստեղծագործական երևակայությունը, ինքնուրույն մտածողությունը, գեղագիտական ընկալումը և նորարարական դիզայներական լուծումներ ստեղծելու կարողությունը։

Литература

Այս հատորը ներկայացնում է Ալեքսանդր Դյումայի «Ժոզեֆ Բալսամո» պատմավեպի շարունակությունը՝ ընթերցողին ներգրավելով 18-րդ դարի Ֆրանսիայի քաղաքական, հասարակական և արքունական կյանքի գեղարվեստական պատկերման մեջ։ Ստեղծագործության կենտրոնական կերպարը Ժոզեֆ Բալսամոն է՝ պատմական Ջուզեպպե Բալսամոյի գեղարվեստական կերպարը, որը հայտնի է նաև Կալիոստրո կոմս անունով։ Վեպում նրա շուրջ ծավալվող իրադարձությունները միահյուսվում են գաղտնի կազմակերպությունների գործունեությանը, իշխանական շրջանակների շահերին, հասարակական անհավասարությանը և ֆրանսիական միապետության ներքին հակասություններին։ Հեղինակը պատմական իրականությունն ու գեղարվեստական երևակայությունը համադրում է՝ ստեղծելով արկածներով, գաղտնիքներով և քաղաքական ինտրիգներով հարուստ պատմություն։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից են տարբեր հասարակական խավերի ներկայացուցիչների կերպարների հակադրությունը, անձնական նպատակների և քաղաքական շահերի բախումը, ինչպես նաև այն միջավայրի պատկերումը, որտեղ արքունական շքեղության հետևում առկա են իշխանության համար պայքարն ու հասարակական դժգոհությունը։ Վեպը նաև անդրադառնում է լուսավորական դարաշրջանի գաղափարական մթնոլորտին և այն պատմական պայմաններին, որոնք նախորդել են Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությանը։ Այս հատորը շարունակում է նախորդ մասերում զարգացած սյուժեն և ընդլայնում կերպարների փոխհարաբերությունների ու պատմական իրադարձությունների շրջանակը։ Հայերեն հրատարակությունը կարևոր է համաշխարհային գեղարվեստական գրականության հայերեն թարգմանությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմավեպերի ընթերցողներին, Ալեքսանդր Դյումայի ստեղծագործությունների ուսումնասիրողներին և 19-րդ դարի հայ ընթերցողական մշակույթով զբաղվողներին՝ որպես եվրոպական արկածային ու պատմական արձակի հայերեն տարածման օրինակ։

Лингвистика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հայերենի և վրացերենի բայական համակարգերում ժամանակի քերականական կարգի արտահայտման միջոցների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գործառական դրսևորումների զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում երկու լեզուներում ժամանակային հարաբերությունների ձևավորման և արտահայտման լեզվական մեխանիզմները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները քերականական, իմաստաբանական և գործառական մակարդակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայական ժամանակաձևերի համակարգերին, ներկայի, անցյալի և ապառնիի արտահայտման եղանակներին, ինչպես նաև ժամանակային իմաստների և գործողության ընթացքի, ավարտվածության ու կրկնության հարաբերակցությանը։ Վերլուծվում են ժամանակի քերականական կարգի փոխազդեցությունները բայի կերպի, եղանակի և այլ քերականական կարգերի հետ՝ հաշվի առնելով հայերենի և վրացերենի կառուցվածքային ու տիպաբանական առանձնահատկությունները։ Զուգադրական քննության միջոցով դիտարկվում են ժամանակաձևերի կազմության ձևաբանական և վերլուծական միջոցները, դրանց կիրառության պայմանները, խոսքային համատեքստում առաջացող իմաստային տարբերությունները և ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկու լեզուների բայական համակարգերի տիպաբանական համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժամանակի քերականական կարգի կազմակերպման ընդհանուր օրինաչափություններն ու յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակային իմաստների փոխանցման խնդիրներին, հատկապես այն դեպքերում, երբ մի լեզվի որոշակի քերականական ձևը մյուսում չունի անմիջական կառուցվածքային կամ իմաստային համարժեք։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, քերականական տիպաբանության, հայագիտության և վրացագիտության զարգացման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների, ասպիրանտների, թարգմանաբանների, ինչպես նաև հայերենի և վրացերենի քերականական կառուցվածքների ու լեզվական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։