Նոր բառգիրք հայկազյան լեզվի, հատոր Ա (Ա–Կ)

Математика

Աշխատությունը նվիրված է անհամասեռ մետաղական կառուցվածքներում մակերևույթային պլազմոնների տեղայնացման ֆիզիկական մեխանիզմների, տարածական բաշխման և էլեկտրամագնիսական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մակերևույթային պլազմոնների առաջացման տեսական հիմքերը, մետաղի և դիէլեկտրիկ միջավայրի սահմանին էլեկտրամագնիսական ալիքների փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մետաղական կառուցվածքների երկրաչափական և նյութական պարամետրերի ազդեցությունը պլազմոնային գրգռումների վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառուցվածքային անհամասեռությունների, մակերևույթի անկանոնությունների, նանոմասշտաբային չափերի և նյութերի օպտիկական հատկությունների փոփոխությունների հետևանքով առաջացող տեղայնացման երևույթներին։ Ուսումնասիրվում են պլազմոնային ռեզոնանսների ձևավորման պայմանները, էլեկտրամագնիսական դաշտի ուժեղացման հնարավորությունները, էներգիայի տարածման և կլանման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղայնացված և տարածվող մակերևույթային պլազմոնների փոխազդեցությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեսական մոդելավորման, Մաքսվելի հավասարումների կիրառման, թվային հաշվարկների և օպտիկական բնութագրերի վերլուծության մեթոդներին։ Կարևորվում են հետազոտվող երևույթների նշանակությունը նանոֆոտոնիկայի, պլազմոնիկայի, օպտիկական սենսորների, լուսային ազդանշանների կառավարման և նորագույն ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տեսական և կիրառական ֆիզիկայի հետազոտողների, օպտիկայի, նանոտեխնոլոգիաների, նյութագիտության և ֆոտոնիկայի մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտաքին առևտրատնտեսական կապերի և տնտեսական աճի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արտաքին առևտրի զարգացման հիմնական ուղղությունները, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքը, արտաքին շուկաների հետ տնտեսական հարաբերությունները և դրանց նշանակությունը երկրի տնտեսական զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին առևտրաշրջանառության փոփոխությունների, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման և ներմուծումից կախվածության ազդեցությանը տնտեսական ակտիվության վրա։ Վերլուծվում են միջազգային առևտրային կապերի, ներդրումային հոսքերի, արտադրության մրցունակության և ներքին տնտեսական աճի միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են արտաքին տնտեսական քաղաքականության, առևտրային համագործակցության և միջազգային տնտեսական ինտեգրման դերը ազգային տնտեսության զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նաև արտաքին առևտրի արդյունավետության բարձրացման, արտահանման կառուցվածքի կատարելագործման և արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության ամրապնդման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, արտաքին առևտրի, մակրոտնտեսագիտության և Հայաստանի տնտեսության զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

География

Մանկավարժական, աշխարհագրական և կրթության մեթոդաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դպրոցական աշխարհագրության բովանդակության կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հանրակրթական կրթակարգի և ժամանակակից կրթական պահանջների համատեքստում։ Քննության են առնվում աշխարհագրության՝ որպես հանրակրթական առարկայի նպատակները, կրթական նշանակությունը, ուսումնական բովանդակության ձևավորման սկզբունքները և սովորողների աշխարհագրական մտածողության զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցական աշխարհագրության ծրագրերի կառուցվածքին, թեմատիկ բաժինների հաջորդականությանը, բնական և հասարակական աշխարհագրության փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև Հայաստանի աշխարհագրության ուսուցման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են ուսումնական նյութի գիտական ճշգրտության, արդիականության, մատչելիության, տարիքային համապատասխանության և միջառարկայական կապերի ապահովման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են բնապահպանական կրթության, կայուն զարգացման, բնակչության և տնտեսության տարածքային կազմակերպման, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի ու քարտեզագրական հմտությունների ներառման հնարավորությունները դպրոցական դասընթացներում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել դասագրքերի և ուսումնական ծրագրերի համեմատական վերլուծության, ուսուցման արդյունքների գնահատման, գործնական առաջադրանքների և հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում աշխարհագրության դասավանդման ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը, սովորողների տարածական մտածողության, վերլուծական կարողությունների և բնապահպանական պատասխանատվության զարգացմանը նպաստող կրթական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության ուսուցիչներին, կրթական ծրագրեր մշակողներին, մանկավարժներին, աշխարհագրական կրթության մեթոդաբանության մասնագետներին և Հայաստանի հանրակրթական համակարգի զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Экология

Բնածին և տեխնոգեն աղետները հանդիսանում են մարդկության և շրջակա միջավայրի համար լուրջ վտանգ ներկայացնող երևույթներ, որոնց կանխատեսումն ու մոդելավորումը կարևոր նշանակություն ունեն մարդկային կորուստների, նյութական վնասների և էկոլոգիական հետևանքների նվազեցման համար։ Բնածին աղետների շարքին դասվում են երկրաշարժերը, ջրհեղեղները, սողանքները, փոթորիկները, երաշտները և հրաբխային ժայթքումները, իսկ տեխնոգեն աղետները կապված են արդյունաբերական վթարների, քիմիական արտահոսքերի, հրդեհների, ատոմային կայանների վթարների և տեխնիկական համակարգերի խափանումների հետ։ Ժամանակակից գիտությունը լայնորեն օգտագործում է մաթեմատիկական մոդելավորում, համակարգչային ծրագրեր, արբանյակային տվյալներ և արհեստական բանականության մեթոդներ՝ աղետների առաջացման հավանականությունը գնահատելու և դրանց զարգացման ընթացքը կանխատեսելու նպատակով։ Մոդելավորման գործընթացում ուսումնասիրվում են բնական և տեխնիկական համակարգերի փոխազդեցությունները, վտանգավոր գոտիները, աղետի տարածման արագությունը և հնարավոր ազդեցությունը բնակչության ու ենթակառուցվածքների վրա։ Կանխատեսման համակարգերը հնարավորություն են տալիս ժամանակին ստանալ նախազգուշացումներ, կազմակերպել տարհանում, մշակել անվտանգության միջոցառումներ և բարձրացնել արտակարգ իրավիճակների կառավարման արդյունավետությունը։ Հատկապես կարևոր է սեյսմիկ ակտիվ գոտիներում երկրաշարժերի ռիսկերի գնահատումը, ինչպես նաև արդյունաբերական խոշոր օբյեկտների անվտանգության մշտադիտարկումը։ Բացի այդ, կլիմայական փոփոխությունները մեծացնում են որոշ բնական աղետների հաճախականությունն ու ուժգնությունը, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է շարունակաբար կատարելագործել կանխատեսման մեթոդները և տեխնոլոգիական համակարգերը։ Այսպիսով, բնածին և տեխնոգեն աղետների մոդելավորումն ու կանխատեսումը կարևոր դեր ունեն մարդկանց կյանքի պաշտպանության, շրջակա միջավայրի պահպանության և կայուն զարգացման ապահովման գործում։

История

Այս հանձնարարական նյութը նվիրված է Ռուսաստանի 1905-1907 թվականների հեղափոխության 80-ամյակին և նախատեսված է գրադարանների կողմից թեմատիկ տեղեկատվական ու կրթական աշխատանքների կազմակերպման համար։ Հրատարակությունը ներառում է առաջարկվող գրականության ցանկ, որը կարող է օգտագործվել հեղափոխական իրադարձությունների պատմության, հասարակական-քաղաքական շարժումների, աշխատավորական պայքարի, սոցիալական փոփոխությունների և տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական գործընթացների ուսումնասիրության նպատակով։ Նյութում ներկայացված աղբյուրները օգնում են գրադարաններին ձևավորել ցուցահանդեսներ, անցկացնել քննարկումներ, կազմակերպել ընթերցողական միջոցառումներ և տրամադրել օգտակար տեղեկատվություն տարբեր խմբերի ընթերցողների համար։ Հանձնարարականները նախատեսված են որպես մեթոդական աջակցություն գրադարանավարներին՝ պատմական թեմաների լուսաբանման, գրականության ընտրության և մշակութային-կրթական միջոցառումների կազմակերպման ընթացքում։ Այն կարող է հետաքրքրել նաև պատմությամբ զբաղվող ուսանողներին, հետազոտողներին և խորհրդային շրջանի մատենագիտական նյութերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Информатика

Այս ուսումնամեթոդական ձեռնարկը ներկայացնում է Windows օպերացիոն համակարգերի կառուցվածքը, հիմնական հնարավորությունները և օգտագործման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել գործնական հմտություններ համակարգչային աշխատանքի ոլորտում։ Գրքում բացատրվում են օպերացիոն համակարգի հիմնական բաղադրիչները, ֆայլային համակարգի կազմակերպումը, օգտվողների հաշիվների կառավարումը, ծրագրերի տեղադրումն ու կարգավորումը, ինչպես նաև համակարգի անվտանգության և տվյալների պաշտպանության հիմնական մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Windows միջավայրում արդյունավետ աշխատանքի գործիքներին՝ ներառյալ աշխատանքային միջավայրը, կարգավորումները, ցանցային հնարավորությունները և համակարգի օպտիմալացման պարզ մեթոդները։ Նյութը կառուցված է քայլ առ քայլ ուսուցման սկզբունքով և ուղեկցվում է գործնական օրինակներով ու հանձնարարություններով, որոնք օգնում են ամրապնդել ձեռք բերված գիտելիքները։ Ձեռնարկը նախատեսված է ուսանողների, սկսնակ օգտվողների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվողների համար՝ ապահովելով հստակ և մատչելի հիմք Windows օպերացիոն համակարգերի ուսումնասիրության համար։