Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1982, Հունվար, թիվ 1)

История

Այս աշխատանքը անդրադառնում է Russia-ի և Armenia-ի պատմական, քաղաքական, մշակութային և տնտեսական փոխհարաբերություններին՝ դիտարկելով դրանց զարգացման երկարաժամկետ ընթացքը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում են երկու երկրների միջև ձևավորված կապերը սկսած պատմական դաշնակցային և կայսերական ազդեցությունների փուլերից մինչև ժամանակակից դիվանագիտական հարաբերություններն ու ռազմավարական համագործակցության ձևաչափերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անվտանգության, տարածաշրջանային քաղաքականության, տնտեսական համագործակցության և մշակութային փոխանակումների ոլորտներին, որտեղ երկու պետությունների փոխազդեցությունը դրսևորվել է տարբեր մակարդակներով՝ ներառյալ էներգետիկ, ռազմական և միգրացիոն գործընթացները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև համագործակցության վրա ազդող հակասությունները և մարտահրավերները, որոնք պայմանավորված են ինչպես միջազգային աշխարհաքաղաքական զարգացումներով, այնպես էլ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային առանձնահատկություններով։ Միաժամանակ ներկայացվում են հնարավոր հեռանկարները՝ ուղղված հարաբերությունների կայունացմանն ու փոխշահավետ զարգացմանը, հաշվի առնելով ինչպես պատմական փորձը, այնպես էլ ժամանակակից քաղաքական իրողությունները։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է ՀՀ-ում եկամտահարկի մոդելների կիրառման առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ ընդգծելով հարկային քաղաքականության կառուցվածքը, դրա զարգացման տրամաբանությունը և կիրառական արդյունավետությունը տնտեսական տարբեր սուբյեկտների համար։ Դիտարկվում են եկամտահարկի հիմնական մոդելները՝ համամասնական (flat tax), պրոգրեսիվ և խառը մոտեցումներ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հարկային բեռի բաշխման, սոցիալական արդարության և պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման վրա։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ հարկային համակարգի վերջին բարեփոխումներին, որոնց արդյունքում ներդրվել է համամասնական եկամտահարկի մոդել՝ նպատակ ունենալով պարզեցնել վարչարարությունը, բարձրացնել հարկային կարգապահությունը և նվազեցնել ստվերային տնտեսության ծավալները։ Վերլուծվում են նաև այդ մոդելի առավելություններն ու սահմանափակումները՝ ներառյալ սոցիալական անհավասարության հնարավոր խորացումը և բարձր եկամուտ ունեցող խմբերի հարկային բեռի հարաբերական փոփոխությունները։ Քննարկվում են նաև միջազգային փորձի օրինակներ, որտեղ պրոգրեսիվ հարկման համակարգերը կիրառվում են սոցիալական հավասարակշռության ապահովման նպատակով, և համադրվում են ՀՀ իրականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության թվայնացմանը, եկամուտների հայտարարագրման համակարգերին և վերահսկողության մեխանիզմներին, որոնք ապահովում են հարկային քաղաքականության արդյունավետ իրականացումը։ Ընդգծվում է, որ եկամտահարկի մոդելի ընտրությունը ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև սոցիալական և քաղաքական որոշում է, որը պետք է հավասարակշռի բյուջետային կայունությունը, տնտեսական աճը և սոցիալական արդարությունը։

История

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 60–80-ական թվականներին Ալեքսանդրապոլի հասարակական և քաղաքական կյանքի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով քաղաքի զարգացման առանձնահատկությունները, բնակչության սոցիալական կազմը, քաղաքական գործընթացները և հասարակական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքը։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանում տեղի ունեցած վարչական, տնտեսական և մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը քաղաքային կյանքի վրա՝ առանձնացնելով տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեությունը, հասարակական կազմակերպությունների ձևավորումը, կրթական և մշակութային հաստատությունների դերը, ինչպես նաև բնակչության մասնակցությունը քաղաքական և հասարակական գործընթացներին։ Աշխատությունում լուսաբանվում են տարբեր սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, ազգային և կրոնական համայնքների գործունեությունը, քաղաքի տնտեսական զարգացման միտումները և դրանց ազդեցությունը հասարակական կյանքի ակտիվացման վրա։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է արխիվային նյութերի, պատմական փաստաթղթերի և ժամանակաշրջանի մամուլի տվյալների վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնել Ալեքսանդրապոլի հասարակական-քաղաքական միջավայրի ամբողջական պատկերը։ Գիրքը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել պատմաբանների, հասարակագետների, տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է բարդ լեռնաերկրաբանական պայմաններում ցածր հզորության կտրուկ անկմամբ հանքային մարմինների մշակման արդյունավետության բարձրացման ուղիներին՝ ընդգծելով արդյունահանման տեխնոլոգիաների կատարելագործման, կորուստների նվազեցման և արտադրողականության աճի հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը վերլուծում է նման հանքային մարմինների մշակման առանձնահատկությունները՝ կապված դրանց նեղ հզորության, մեծ թեքության անկյան և տեղանքի բարդ կառուցվածքի հետ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հանքարդյունաբերական տեխնոլոգիաների ընտրության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բաց և ստորգետնյա մշակման մեթոդների համակցված կիրառմանը, հորատապայթեցման աշխատանքների օպտիմալացմանը, հանքաքարի ընտրովի արդյունահանման տեխնոլոգիաներին և հանքային զանգվածի տեղափոխման արդյունավետ համակարգերին։ Ուսումնասիրությունը ներառում է նաև ժամանակակից մեքենայացման միջոցների, ավտոմատացված կառավարման համակարգերի և թվային մոդելավորման կիրառման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ծախսերը, բարձրացնել անվտանգությունը և ապահովել ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործում։ Աշխատանքը կարևոր է հանքարդյունաբերության ոլորտի ինժեներների և նախագծողների համար՝ նպաստելով բարդ երկրաբանական պայմաններում հանքավայրերի մշակման տեխնոլոգիական և տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է (n)CdTe-(p)InSb հետերոանցման հիման վրա ստեղծված ինֆրակարմիր ֆոտոընդունիչների ֆիզիկական հատկությունների, աշխատանքի սկզբունքների և կիրառական հնարավորությունների հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում կիսահաղորդչային տարբեր նյութերի միացման արդյունքում ձևավորվող հետերոկառուցվածքն է, որի էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունները կարող են նպաստել ինֆրակարմիր ճառագայթման արդյունավետ հայտնաբերմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են CdTe և InSb կիսահաղորդչային նյութերի առանձնահատկությունները, դրանց փոխազդեցությունը հետերոանցման սահմանում, էներգետիկ գոտիների կառուցվածքը, լիցքակիրների շարժը և լուսազգայունության ձևավորման ֆիզիկական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետերոանցման կառուցվածքային և էլեկտրական պարամետրերին, քանի որ նյութերի հատկությունների և անցման որակի համապատասխանությունը էական ազդեցություն ունի ֆոտոընդունիչի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Հետազոտության ընթացքում դիտարկվում են ինֆրակարմիր ճառագայթման ազդեցությամբ առաջացող ֆոտոէլեկտրական երևույթները, ֆոտոսարքի զգայունությունը, մութ հոսանքը, արձագանքման առանձնահատկությունները, սպեկտրային բնութագրերը և ազդանշանի ձևավորման պայմանները։ Քննարկվում է նաև ջերմաստիճանի ազդեցությունը սարքի պարամետրերի վրա և ցածր ջերմաստիճանային աշխատանքի հնարավորությունները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ինֆրակարմիր ֆոտոընդունիչների տեխնիկական կիրառությունների համար։ Աշխատությունը կարող է ներառել հետերոկառուցվածքների ստացման տեխնոլոգիական մոտեցումների, նյութերի հատկությունների ուսումնասիրման և ստացված նմուշների փորձարարական բնութագրման հարցեր։ Ստացված արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նման ֆոտոընդունիչների տեխնիկական ներուժը և դրանց կիրառման նպատակահարմարությունը ինֆրակարմիր ճառագայթման գրանցման համակարգերում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կիսահաղորդչային ֆիզիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի և ինֆրակարմիր տեխնոլոգիաների ոլորտներում աշխատող գիտնականներին, ինժեներներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողներին։ Աշխատանքը համադրում է նյութագիտական, ֆիզիկական և սարքաշինական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել CdTe-InSb հետերոանցման վրա հիմնված ինֆրակարմիր ֆոտոընդունիչների աշխատանքի օրինաչափությունները և դրանց կատարելագործման հնարավորությունները։

География

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում ձևավորված տարաբնակեցման համակարգի պատմական նախադրյալների, տարածական կազմակերպման առանձնահատկությունների և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում տարաբնակեցումը դիտարկվում է որպես բնակչության տեղաբաշխման, բնակավայրերի ձևավորման ու փոխկապակցման, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հարաբերակցության, ինչպես նաև տարածքի սոցիալ-տնտեսական յուրացման ամբողջական համակարգ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այն պատմական, աշխարհագրական, ժողովրդագրական և տնտեսական գործոնները, որոնք ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի բնակավայրերի ցանցի ձևավորման և հետագա փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության տարածքային բաշխմանը, բնակավայրերի հիերարխիկ կառուցվածքին, քաղաքային կենտրոնների դերակատարությանը և գյուղական բնակավայրերի զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են բնական պայմանները, տնտեսական գործունեության բնույթը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները, վարչատարածքային կազմակերպումը և ժողովրդագրական գործընթացները փոխազդել միմյանց հետ՝ ձևավորելով տարածաշրջանի տարաբնակեցման յուրահատուկ պատկեր։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև բնակչության թվաքանակի և կազմի փոփոխությունների, միգրացիոն տեղաշարժերի, բնակավայրերի աճի կամ նվազման և սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունների վերլուծությունը։ Հեղինակը դիտարկում է տարաբնակեցման համակարգի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ կապված բնակչության տեղաբաշխման անհամաչափության, առանձին բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական սահմանափակ հնարավորությունների, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտության և տարածքային կապերի արդյունավետ կազմակերպման հետ։ Կարևորվում է նաև բնակավայրերի փոխկապակցվածության ամրապնդման և տարածքային զարգացման ավելի հավասարակշռված մոդելների ձևավորման խնդիրը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նրանով, որ տարաբնակեցման գործընթացները ներկայացնում է փոխկապակցված աշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական երևույթների համատեքստում՝ փորձելով բացահայտել տարածաշրջանի բնակավայրային համակարգի զարգացման ներքին օրինաչափությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրությամբ, ժողովրդագրությամբ, քաղաքաշինությամբ, տարածքային պլանավորմամբ և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպիսի գործոնների համադրությամբ է ձևավորվում բնակավայրերի տարածական համակարգը և ինչ հիմնախնդիրներ կարող են առաջանալ դրա կայուն ու համաչափ զարգացման ճանապարհին։