Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1982, Հունվար, թիվ 1)

Բժշկություն

Բժշկագիտական և աշխատանքի առողջության պահպանման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անեսթեզիոլոգների առողջական վիճակի գնահատմանը և դրա բարելավմանն ուղղված կազմակերպական ու կանխարգելիչ միջոցառումների ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում մասնագիտական գործունեության պայմանները, աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը և բժշկական միջավայրում առկա գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ մասնագետների ֆիզիկական ու հոգեբանական բարեկեցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքային ռեժիմի, հերթապահությունների, մասնագիտական պատասխանատվության, հոգնածության և աշխատանքային միջավայրի առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Վերլուծվում են մասնագիտական ռիսկերի կանխարգելման, առողջական վիճակի պարբերական վերահսկման, աշխատանքի և հանգստի արդյունավետ կազմակերպման ու անվտանգ աշխատանքային պայմանների ապահովման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև բուժհաստատություններում առողջապահական և կազմակերպական ծրագրերի ներդրման, մասնագիտական բարեկեցության պահպանման և աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու անեսթեզիոլոգների առողջության պահպանման հետ կապված խնդիրները և համապատասխան կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անեսթեզիոլոգիայի, աշխատանքի բժշկության, հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի սուր ձևի ժամանակ արյան մակարդման համակարգում առաջացող ախտաբանական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը որպես ծանր վիրուսային վարակ, որի սուր ընթացքը կարող է ուղեկցվել համակարգային բորբոքային և անոթային խանգարումներով, հեմոռագիկ երևույթներով և կենդանու արագ ընդհանուր վիճակի վատթարացմամբ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հեմոստազի համակարգն է՝ արյան մակարդման, հակամակարդիչ և ֆիբրինոլիզի գործընթացների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև վարակի ընթացքում դրանց հավասարակշռության խախտման մեխանիզմները։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն է տրվում մակարդման համակարգի տարբեր օղակների փոփոխությունների բացահայտմանը և դրանց համադրմանը հիվանդության կլինիկական ու ախտաբանաանատոմիական դրսևորումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնք կարող են նպաստել արյունահոսությունների և բազմաթիվ օրգաններում արյունազեղումների առաջացմանը, ինչպես նաև միկրոշրջանառության խանգարմանը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են մակարդման գործոնների ակտիվության փոփոխությունները, թրոմբոցիտային և պլազմային հեմոստազի առանձնահատկությունները, ֆիբրինոլիտիկ գործընթացները և հնարավոր սպառման կոագուլոպաթիկ խանգարումները։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից է նաև ախտաբանական փոփոխությունների և հիվանդության ծանրության միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վարակի պաթոգենեզի մասին։ Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը բնորոշվում է բարձր մահացությամբ և համակարգային ախտահարումներով, իսկ սուր ձևի դեպքում հեմոռագիկ փոփոխությունները հիվանդության կարևոր ախտաբանական հատկանիշներից են։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել անասնաբուժական վիրուսաբանության, ախտաֆիզիոլոգիայի, հեմատոլոգիայի և անասնաբուժական պաթոլոգիայի ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ հեմոստազի խանգարումների ուսումնասիրությունը լրացնում է հիվանդության զարգացման մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքները և կարող է նշանակություն ունենալ ախտորոշիչ մոտեցումների կատարելագործման համար։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Ա. Վ. Ակոպյանի թեկնածուական ատենախոսության սեղմագիրն է՝ կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման համար, «Մոլեկուլային և բջջային կենսաբանություն» մասնագիտությամբ։ Այն հրատարակվել է Երևանում 2017 թվականին, ունի 22 էջ և ներառում է նաև անգլերեն ու հայերեն ամփոփումներ։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը միջազգային տնտեսական կազմակերպություն է, որի նպատակն է խթանել անդամ երկրների տնտեսական աճը, ֆինանսական կայունությունը, առևտրի զարգացումը և սոցիալական բարեկեցությունը։ Այն հայտնի է որպես Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպություն (OECD) և միավորում է զարգացած և զարգացող մի շարք երկրներ, որոնք համագործակցում են տնտեսական քաղաքականությունների համադրության և փորձի փոխանակման միջոցով։ Կազմակերպությունը զբաղվում է մակրոտնտեսական վերլուծություններով, հարկային քաղաքականության ուսումնասիրությամբ, կրթության, աշխատանքի շուկայի և շրջակա միջավայրի քաղաքականությունների գնահատմամբ։ OECD-ի հիմնական դերը միջազգային չափանիշների ձևավորումն է և անդամ երկրների միջև լավագույն փորձի տարածումը՝ նպաստելով արդյունավետ կառավարմանը և կայուն զարգացմանը։ Այն նաև հրապարակում է վիճակագրական տվյալներ, տնտեսական կանխատեսումներ և զեկույցներ, որոնք լայնորեն օգտագործվում են պետական քաղաքականության մշակման և գիտական հետազոտությունների մեջ։ OECD-ի գործունեությունը նպաստում է գլոբալ տնտեսության համագործակցության խորացմանը և տնտեսական քաղաքականությունների համահունչ զարգացմանը տարբեր երկրներում։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկյան հիբրիդային բարդիների կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև Արարատյան դաշտի պայմաններում դրանց տնկարկային մշակության հեռանկարների գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարբեր հիբրիդների աճի ու զարգացման օրինաչափությունները, տեղական հողակլիմայական պայմաններին հարմարվողականությունը և արտադրական տնկարկներում օգտագործման հնարավորությունները։ Վերլուծվում են ծառերի աճի արագությունը, բարձրության և բնի տրամագծի փոփոխությունները, կենսունակությունը, վերարտադրողական առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ արձագանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան դաշտին բնորոշ ջերմաստիճանային պայմանների, խոնավության, հողային հատկությունների, ոռոգման և այլ ագրոտեխնիկական գործոնների ազդեցությանը բարդիների զարգացման վրա։ Դիտարկվում են տնկանյութի ընտրության, տնկման խտության, տարածքի կազմակերպման, խնամքի և արդյունավետ մշակության համար անհրաժեշտ միջոցառումների կիրառման հարցերը։ Քննարկվում է տարբեր հիբրիդների համեմատական արդյունավետությունը՝ առավել կենսունակ, արագաճ և տվյալ միջավայրին համապատասխան ձևերի առանձնացման նպատակով։ Կարևորվում է տնկարկների արտադրողականության գնահատումը և փայտանյութի ստացման համար դրանց օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արագաճ ծառատեսակների մշակության տնտեսական և բնապահպանական նշանակությանը, այդ թվում՝ հողերի արդյունավետ օգտագործման, կանաչ տարածքների ընդլայնման և ծառային կենսազանգվածի ավելացման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Արարատյան դաշտի պայմաններին համապատասխան հիբրիդային բարդիների ընտրությանը, դրանց մշակության գիտականորեն հիմնավորված եղանակների կատարելագործմանը և արտադրական տնկարկների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել անտառագետների, գյուղատնտեսների, ծառաբույծների, բնապահպանների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ուղղակի հարկման համակարգի զարգացման և տնտեսական աճի միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական միջավայրի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում եկամուտների, շահույթի և հարկման այլ ուղղակի ձևերի միջոցով պետական ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման գործընթացն է, ինչպես նաև հարկային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության, ներդրումային որոշումների, ձեռնարկատիրական ակտիվության և բնակչության տնտեսական վարքագծի վրա։ Ուղղակի հարկումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման միջոց, այլև որպես տնտեսական գործընթացների կարգավորման գործիք, որի կառուցվածքն ու կիրառման սկզբունքները կարող են ազդել ռեսուրսների բաշխման, խնայողությունների, ներդրումների և տնտեսական ակտիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հարկային բեռի մակարդակի, հարկման արդյունավետության և տնտեսական աճի միջև հնարավոր փոխկապակցվածություններին՝ հաշվի առնելով, որ հարկային քաղաքականությունը պետք է համադրի պետական եկամուտների ապահովման և տնտեսական նախաձեռնությունների համար նպաստավոր պայմանների պահպանման խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ուղղակի հարկերի կառուցվածքը, դրանց տեսակների հարաբերակցությունը, հարկային բազայի ձևավորման սկզբունքները, հարկային վարչարարության արդյունավետությունը և հարկային պարտավորությունների կատարման վրա ազդող տնտեսական գործոնները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հարկային համակարգի արդարության և չեզոքության խնդիրը, քանի որ հարկային բեռի բաշխման առանձնահատկությունները կարող են տարբեր ազդեցություն ունենալ տնտեսության առանձին հատվածների և եկամտային խմբերի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հարկային արտոնությունների, հարկման պարզեցման, հարկային կարգապահության բարձրացման և ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման ընդհանուր տնտեսական նշանակությանը։ Առանձին ուղղություն է ուղղակի հարկերի փոփոխությունների և ներդրումային միջավայրի միջև կապի գնահատումը՝ պարզելու համար, թե հարկային համակարգի տարբեր կառուցվածքային լուծումներն ինչպես կարող են անդրադառնալ կապիտալի կուտակման և գործարար ակտիվության վրա։ Միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ուղղակի հարկման կազմակերպման տարբեր մոտեցումներ և գնահատել դրանց առանձին տարրերի կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հարկային քաղաքականության, պետական ֆինանսների, մակրոտնտեսագիտության և տնտեսական աճի տեսությունների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ուղղակի հարկման համակարգի կատարելագործման և տնտեսական զարգացման միջև գոյություն ունեցող հիմնական կապերը։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է արդարության կատեգորիայի ձևավորման և զարգացման հիմնախնդրի համակողմանի ուսումնասիրությանը իրավաքաղաքական մտքի պատմության համատեքստում՝ բացահայտելով դրա փիլիսոփայական, իրավական և սոցիալ-քաղաքական ընկալումների էվոլյուցիան տարբեր դարաշրջաններում։ Վերլուծվում են արդարության մասին դասական և ժամանակակից տեսությունները՝ սկսած անտիկ փիլիսոփայությունից մինչև նորագույն իրավական դպրոցներ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը պետականության, իրավունքի և հասարակական կարգի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդարության՝ որպես իրավական համակարգի հիմնարար կատեգորիայի, փոխկապակցվածությանը հավասարության, ազատության և իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների հետ։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է արդարության ընկալման փոփոխությունները սոցիալ-պատմական տարբեր համատեքստերում՝ ընդգծելով դրա դերը իրավական մտածողության զարգացման և ժամանակակից իրավական պետության գաղափարի ձևավորման գործընթացում։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել արդարության կատեգորիայի տեսական և պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը՝ համադրելով իրավագիտական և քաղաքական-փիլիսոփայական մոտեցումները։