Արդարության կատեգորիայի ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրը իրավաքաղաքական մտքի պատմության համատեքստում

Culture

Հրատարակությունը հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը համապատասխան ոլորտներում հրապարակված նոր նյութերի մասին համակարգված և արագ կողմնորոշիչ տեղեկատվության տրամադրումն է։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային շտեմարանում այն ներկայացված է որպես տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակություն, իսկ 1992 թվականի թողարկման նկարագրության մեջ նշվում է, որ այն կազմվել է Ա. Աբգարյանի, Մ. Մարտիրոսյանի և Ն. Մոսինյանի կողմից և ընդգրկում է հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ցանկ։ Հրատարակության բովանդակային նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն մեկտեղում և համակարգում է տարբեր ժամանակներում ու տարբեր հրատարակչական աղբյուրներում լույս տեսած նյութերի մասին մատենագիտական տվյալները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հետևելու հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության նորություններին։ Նման տեղեկատուներում կարող են ընդգրկվել գրքեր, ժողովածուներ, հոդվածներ, կատալոգներ, գիտական և մշակութային հրատարակություններ, ինչպես նաև արվեստի ու մշակույթի տարբեր բնագավառներին վերաբերող այլ նյութեր։ Թեմատիկ ընդգրկումը կարող է ներառել հայ գրականությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, ճարտարապետությունը, ժողովրդական արվեստը, մշակութային ժառանգությունը և հարակից գիտական ուղղությունները։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը նյութերի մատենագիտական համակարգումն է․ աղբյուրները ներկայացվում են այնպիսի տվյալներով, որոնք հեշտացնում են անհրաժեշտ հրատարակության նույնականացումը, որոնումը և հետագա օգտագործումը գիտահետազոտական կամ կրթական աշխատանքում։ Այս առումով տեղեկատուն ոչ թե առանձին մշակութային թեմայի վերլուծական ուսումնասիրություն է, այլ տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի արժեքը հատկապես մեծ է մեծածավալ գրական հոսքում արագ կողմնորոշվելու համար։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործընթացի ժամանակագրական պատկերը վերականգնելու աղբյուր՝ հնարավորություն տալով հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում որ թեմաների, հեղինակների, մշակութային երևույթների և արվեստի ճյուղերի վերաբերյալ ինչպիսի գրականություն է շրջանառվել։ Նման ընթացիկ մատենագիտական աշխատանքը կարևոր է նաև գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և հետազոտողների տեղեկատվական պահանջների ապահովման համար։ Հայաստանի ազգային գրադարանի համապատասխան հավաքածուներում նման հրապարակումները դասվում են տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակությունների շարքին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվական դաշտը համակարգող աղբյուր, որն օգտակար է ինչպես մասնագիտական հետազոտությունների սկզբնական փուլում գրականության որոնման, այնպես էլ արդեն առկա մատենագիտական տվյալների ճշգրտման և լրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Other Subjects

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Մոսկվայում հիմնված Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի պատմությանը և զարգացման հիմնական փուլերին՝ ընդգծելով նրա կրթական, գիտական և հասարակական նշանակությունը XIX դարի սկզբից մինչև XX դարի սկիզբը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն գործընթացների վրա, որոնց արդյունքում ինստիտուտը ձևավորվեց որպես արևելագիտության և հատկապես հայագիտական ուսումնասիրությունների կարևոր կենտրոն Ռուսական կայսրությունում՝ միաժամանակ կատարելով պետական վարչական համակարգի համար արևելյան լեզուների և մշակույթների մասնագետների պատրաստման գործառույթ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմնադիր Լազարյան (Լազարև) ընտանիքի բարեգործական և կրթական նախաձեռնություններին, որոնք նպատակ ունեին աջակցել հայկական կրթության զարգացմանը Ռուսաստանում և ապահովել հայ երիտասարդության ուսուցումը բարձր մակարդակի ուսումնական հաստատությունում։ Նյութը վերլուծում է նաև ինստիտուտի ուսումնական կառուցվածքը, որտեղ դասավանդվում էին հայերեն, պարսկերեն, արաբերեն և թուրքերեն լեզուներ, ինչպես նաև պատմություն և արևելագիտության այլ առարկաներ, ինչը նպաստում էր բազմակողմանի մասնագիտական պատրաստվածության ապահովմանը։ Աշխատանքը ընդգծում է ինստիտուտի դերակատարությունը որպես կամուրջ ռուսական պետական կառույցների և արևելյան տարածաշրջանների միջև՝ ապահովելով թարգմանիչների, դիվանագետների և գիտնականների պատրաստում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Լազարյան ինստիտուտը եղել է ոչ միայն կրթական հաստատություն, այլև կարևոր մշակութային և գիտական կենտրոն, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել ռուսական արևելագիտության զարգացման և հայկական կրթամշակութային կյանքի կազմակերպման վրա։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Անդրանիկ Ծառուկյանի արձակի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նրա գեղարվեստական խոսքի ինքնատիպությունը, բառապաշարային հարստությունը, շարահյուսական կառուցվածքը, պատկերավորման միջոցները և պատմողական եղանակները։ Հետազոտության մեջ արձակը դիտարկվում է որպես լեզվական ամբողջական համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր բառային, քերականական և ոճական ընտրություն ծառայում է հեղինակի գեղարվեստական մտահղացման, կերպարների կերտման և ժամանակի ու միջավայրի վերարտադրման նպատակին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է գրողի բառապաշարի ուսումնասիրությունը։ Կարող են առանձնացվել գրական, խոսակցական, բարբառային, հնաբառ և դարձվածաբանական միավորները, ինչպես նաև այն բառերն ու արտահայտությունները, որոնք բնորոշ են տարբեր սոցիալական միջավայրերի և կերպարների խոսքին։ Նման լեզվական շերտերի համադրումը հնարավորություն է տալիս արձակին հաղորդել բնականություն, կենսականություն և ազգային-մշակութային յուրահատկություն։ Հատուկ ուշադրության է արժանի կերպարների անհատական խոսքի քննությունը։ Հեղինակը կերպարների բնավորությունը, սոցիալական պատկանելությունը, կրթական մակարդակը, հոգեբանական վիճակը և աշխարհայացքը կարող է բացահայտել ոչ միայն գործողությունների, այլև նրանց խոսքի միջոցով։ Երկխոսությունների, մենախոսությունների և խոսքային կրկնությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես է լեզուն դառնում կերպարաստեղծման կարևոր գործիք։ Աշխատության շրջանակում կարող է քննվել նաև հեղինակի պատմողական խոսքի կառուցվածքը։ Պատմողի դիրքորոշումը, նկարագրությունների և գործողությունների հարաբերակցությունը, պատմողական տեմպը, անցումներն ու ժամանակային կառուցվածքները ձևավորում են արձակի ընդհանուր ռիթմը։ Շարահյուսական տարբեր կառույցների՝ պարզ և բարդ նախադասությունների, զուգահեռությունների, կրկնությունների, ընդհատումների և այլ ձևերի կիրառությունը կարող է կապված լինել ինչպես բովանդակության, այնպես էլ հուզական ազդեցության ստեղծման հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ոճական և պատկերավորման միջոցներին։ Փոխաբերությունները, համեմատությունները, մակդիրները, խորհրդանշական պատկերները, հեգնանքը և այլ արտահայտչամիջոցներ նպաստում են հեղինակի գեղարվեստական աշխարհի ձևավորմանը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն եղանակները, որոնց միջոցով առօրյա իրականությունը վերածվում է գեղարվեստական պատկերի և ձեռք բերում լրացուցիչ իմաստային ու հուզական շերտեր։ Արձակի լեզվի ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև հումորի, երգիծանքի և հեգնանքի լեզվական դրսևորումների վերլուծությունը։ Այդ միջոցները կարող են օգտագործվել մարդկային բնավորությունների, սոցիալական երևույթների և հասարակական հակասությունների ներկայացման ու գնահատման համար։ Դրանց միջոցով հեղինակի խոսքը կարող է միաժամանակ պահպանել պատմողական պարզությունը և ձեռք բերել քննադատական ու արտահայտիչ բնույթ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվի և ազգային ինքնության փոխհարաբերությանը։ Հայկական կենցաղի, մշակույթի, ավանդույթների և պատմական հիշողության արտացոլումը կարող է դրսևորվել ոչ միայն թեմատիկ բովանդակության, այլև բառապաշարի, դարձվածքների, խոսքային պատկերների և կերպարների հաղորդակցման ձևերի միջոցով։ Այս առումով լեզուն հանդես է գալիս որպես ազգային մշակութային հիշողության պահպանման և փոխանցման միջոց։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա կարող է լինել նաև գրողի լեզվի կապը սփյուռքահայ գրական միջավայրի հետ։ Տարբեր լեզվամշակութային ազդեցությունների առկայությունը, հայերեն տարբերակների փոխազդեցությունը և լեզվական ինքնության պահպանման խնդիրը կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ նրա արձակի առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ լեզվական և ոճական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել գրողի ստեղծագործական անհատականության մասին։ Բառապաշարի, շարահյուսության, կերպարների խոսքի, պատմողական կառուցվածքի և պատկերավորման միջոցների համատեղ ուսումնասիրությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես են առանձին լեզվական տարրերը միավորվում և ձևավորում հեղինակի ինքնատիպ ոճը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել հայ արձակի պատմության, սփյուռքահայ գրականության, հայոց լեզվի ոճաբանության և գրական լեզվի զարգացման գործընթացների հետազոտության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, լեզվաբաններին, ոճագետներին, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայ արձակի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու Անդրանիկ Ծառուկյանի արձակի լեզվի և ոճի այն հիմնական հատկանիշները, որոնց շնորհիվ նրա գեղարվեստական խոսքը ձեռք է բերում արտահայտչականություն, կերպարային ինքնատիպություն, ազգային-մշակութային հագեցվածություն և անհատական հեղինակային դիմագիծ։

Religion

Աշխատությունը գրական-քննադատական և հրապարակախոսական բնույթի փոքրածավալ հրատարակություն է, որը նվիրված է Գերաշնորհ Գազանճյանի կողմից հրատարակված տետրակի քննարկմանը։ Վերնագրից հետևում է, որ հեղինակը ներկայացնում է հիշյալ տպագիր նյութի վերաբերյալ իր դիտարկումները, անդրադառնում դրա բովանդակությանը և արտահայտում գնահատականներ։ Նմանատիպ ակնարկները 19-րդ դարի հայ մամուլի և գրական կյանքի կարևոր բաղադրիչներից էին․ դրանք հնարավորություն էին տալիս հանրությանը տեղեկանալու նոր հրատարակությունների մասին, քննարկելու հեղինակների տեսակետները և արձագանքելու գրական, կրթական կամ հասարակական նշանակություն ունեցող հարցերին։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել ժամանակի հայ հրապարակախոսական մշակույթի համատեքստում, երբ տպագիր խոսքը կարևոր միջոց էր մտքերի փոխանակման, քննադատության և հասարակական կարծիքի ձևավորման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես արևմտահայ մամուլի պատմության, Կոստանդնուպոլսի հայ մտավոր միջավայրի և 19-րդ դարի տպագիր բանավեճերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Գիրքը նաև վկայում է առանձին գրքույկների շուրջ ձևավորված արձագանքների և գրաքննադատական խոսքի տարածման մասին։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բազմակի կրիչներով թվային ազդանշանների ձևավորման և մշակման մեթոդների ուսումնասիրմանը ռադարային համակարգերում կիրառելու նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում օրթոգոնալ հաճախականային բաժանմամբ բազմակի կրիչների տեխնոլոգիայի հնարավորություններն են՝ ռադարային ազդանշանի կառուցվածքի ձևավորման, տարածվող էլեկտրամագնիսական ալիքի պարամետրերի կառավարման, անդրադարձած ազդանշանների ընդունման և դրանց թվային մշակման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հանգամանքի վրա, որ լայն հաճախականային տիրույթը մի շարք փոխադարձաբար օրթոգոնալ նեղաշերտ ենթակրիչների բաժանելու միջոցով հնարավոր է ձևավորել ճկուն կառուցվածքով ազդանշաններ և թվային մեթոդներով կառավարել դրանց հաճախականային ու ժամանակային բնութագրերը։ Ռադարային կիրառությունների դեպքում նման կառուցվածքը կարող է օգտագործվել շրջակա միջավայրում գտնվող օբյեկտների հայտնաբերման, դրանց հեռավորության և շարժման հետ կապված պարամետրերի գնահատման համար։ Ուսումնասիրվում են ազդանշանի մաթեմատիկական ներկայացման սկզբունքները, ենթակրիչների քանակի և հաճախականային հեռավորության ընտրությունը, օրթոգոնալության պայմանները, խորհրդանիշի տևողությունը և համակարգի ընդհանուր թողունակության հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Օրթոգոնալության պահպանումը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս միևնույն հաճախականային տիրույթում տեղակայված ենթակրիչները բաժանել ընդունման փուլում՝ նվազեցնելով դրանց փոխադարձ ազդեցությունը։ Ռադարային համակարգում, սակայն, տարածման միջավայրը, թիրախների շարժումը և ընդունիչի ոչ իդեալական բնութագրերը կարող են խախտել այդ պայմանները, ինչի պատճառով հետազոտության կարևոր խնդիր է դառնում նման շեղումների ազդեցության գնահատումը և համապատասխան մշակման մեթոդների ընտրությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում թվային ձևավորման գործընթացին։ Տվյալների կամ նախապես ընտրված համալիր գործակիցների բաշխումը ենթակրիչների միջև հնարավորություն է տալիս կառավարել հաղորդվող ազդանշանի սպեկտրային կառուցվածքը։ Հակադարձ արագ Ֆուրիեի ձևափոխությունը կարող է կիրառվել հաճախականային տիրույթում սահմանված ենթակրիչների համախմբված ժամանակային ներկայացումը ստանալու համար, իսկ ընդունման փուլում արագ Ֆուրիեի ձևափոխությունը հնարավորություն է տալիս վերադառնալ հաճախականային տիրույթ և առանձնացնել համապատասխան բաղադրիչները։ Այս մեխանիզմները կարևոր են համակարգի հաշվարկային արդյունավետության համար, քանի որ մեծ թվով ենթակրիչների անմիջական ձևավորումն ու առանձնացումը կարող են պահանջել զգալի հաշվարկային ռեսուրսներ։ Քննության է առնվում ցիկլային նախածանցի նշանակությունը և դրա ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Այն կարող է օգտագործվել բազմուղի տարածման և ժամանակային ուշացումների հետևանքով առաջացող միջխորհրդանշային ազդեցությունների նվազեցման համար։ Ռադարային կիրառություններում անդրադարձած ազդանշանների ուշացումները կապված են տարբեր հեռավորությունների վրա գտնվող օբյեկտների հետ, ուստի համապատասխան ժամանակային պարամետրերի ընտրությունը կարող է ազդել չափումների հնարավոր տիրույթի և մշակման որակի վրա։ Միաժամանակ չափազանց երկար լրացուցիչ միջակայքը նվազեցնում է ազդանշանի օգտագործման արդյունավետությունը, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է գտնել հավասարակշռություն պաշտպանական ժամանակային հատվածի և համակարգի արդյունավետության միջև։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է հեռավորության գնահատման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Հաղորդված և անդրադարձած ազդանշանների միջև առաջացող ժամանակային ու փուլային տարբերությունները կարող են պարունակել տեղեկություն օբյեկտի դիրքի վերաբերյալ։ Բազմակի ենթակրիչների առկայությունը հնարավորություն է տալիս տարբեր հաճախականություններում ստացված փուլային տվյալները համատեղ մշակել և դրանց հիման վրա ձևավորել հեռավորության պրոֆիլ։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են հաճախականային թողունակության և հեռավորության տարբերակման կարողության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն սահմանափակումները, որոնք առաջանում են ենթակրիչների հաճախականային քայլի և ազդանշանի կառուցվածքի ընտրությունից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շարժվող օբյեկտների արագության գնահատմանը։ Շարժման հետևանքով անդրադարձած ալիքում առաջացող Դոպլերի հաճախականային շեղումը փոփոխում է ընդունված ազդանշանի պարամետրերը։ Բազմակրիչ կառուցվածքի դեպքում այս երևույթը միաժամանակ տեղեկատվության աղբյուր է և մշակման բարդացնող գործոն։ Մի կողմից Դոպլերի փոփոխությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել օբյեկտի ճառագայթային արագությունը, մյուս կողմից զգալի հաճախականային շեղումը կարող է խախտել ենթակրիչների օրթոգոնալությունը և առաջացնել միջկրիչային միջամտություն։ Հետևաբար ուսումնասիրվում են Դոպլերի ազդեցության գնահատման և փոխհատուցման թվային մեթոդները։ Հեռավորության և արագության համատեղ գնահատումը կարող է իրականացվել երկչափ թվային մշակման միջոցով։ Ընդունված հաջորդական ազդանշանների հաճախականային և ժամանակային փոփոխությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել հեռավորություն–Դոպլեր ներկայացում, որի միջոցով հնարավոր է առանձնացնել տարբեր դիրք և շարժման բնութագրեր ունեցող անդրադարձնող օբյեկտները։ Այս գործընթացում կարևոր են պատուհանային ֆունկցիաների, սպեկտրային մշակման և հայտնաբերման ալգորիթմների ընտրությունը, քանի որ վերջնական պատկերի որակը կախված է ոչ միայն հաղորդվող ազդանշանից, այլև ընդունված տվյալների մշակման ամբողջ շղթայից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում աղմուկի և խանգարումների ազդեցությանը։ Իրական ռադարային համակարգում ընդունված ազդանշանը կարող է պարունակել ջերմային աղմուկ, շրջակա միջավայրի տարբեր օբյեկտներից անցանկալի անդրադարձումներ և այլ ռադիոհաճախականային համակարգերից առաջացող միջամտություններ։ Այդ պայմաններում անհրաժեշտ է առանձնացնել օգտակար անդրադարձումները ընդհանուր ֆոնից և գնահատել հայտնաբերման հավաստիությունը։ Թվային մշակման մեթոդները կարող են ներառել ֆիլտրում, կոհերենտ կուտակում, սպեկտրային վերլուծություն և հայտնաբերման շեմերի ձևավորում։ Հետազոտության ընթացքում կարող է գնահատվել ազդանշան–աղմուկ հարաբերակցության ազդեցությունը հեռավորության և արագության որոշման ճշտության վրա։ Կարևորվում է նաև բազմուղի տարածման խնդիրը։ Ռադարային ալիքը կարող է անդրադառնալ ոչ միայն նպատակային օբյեկտից, այլև շրջակա մակերևույթներից, շինություններից կամ այլ տարրերից։ Արդյունքում ընդունիչին հասնում են տարբեր ուշացումներով և ամպլիտուդներով բազմաթիվ բաղադրիչներ։ Բազմակրիչ ազդանշանների հաճախականային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս որոշ դեպքերում մանրամասն ուսումնասիրել այդ տարածման միջավայրը, սակայն միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել նպատակային անդրադարձումը բազմուղի բաղադրիչներից։ Այս հարցը հատկապես կարևոր է քաղաքային, արդյունաբերական և այլ բարդ ռադիոալիքային միջավայրերում գործող համակարգերի համար։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է պիկային և միջին հզորությունների հարաբերակցության խնդիրը։ Բազմաթիվ ենթակրիչների միաժամանակյա գումարման դեպքում ժամանակային ազդանշանում կարող են առաջանալ մեծ ամպլիտուդային գագաթներ։ Դրանք կարող են բարձր պահանջներ ներկայացնել հաղորդիչի ուժեղացուցիչի դինամիկ տիրույթին և նվազեցնել էներգետիկ արդյունավետությունը։ Այդ պատճառով կարող են ուսումնասիրվել ազդանշանի կառուցվածքի և ենթակրիչների փուլերի ընտրության այնպիսի մոտեցումներ, որոնք նպաստում են բարձր պիկային արժեքների սահմանափակմանը՝ առանց ռադարային տեղեկատվության էական կորստի։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ենթակրիչների կշիռների և մոդուլյացիոն խորհրդանիշների ընտրությանը։ Ռադարային համակարգում հաղորդվող հաջորդականությունը կարող է նախագծվել ոչ միայն տեղեկատվություն փոխանցելու, այլև անհրաժեշտ ռադարային հատկություններ ապահովելու համար։ Ենթակրիչների ամպլիտուդների և փուլերի նպատակային ընտրությունը հնարավորություն է տալիս ազդել ավտոկոռելյացիոն բնութագրերի, սպեկտրի ձևի և չափման հնարավորությունների վրա։ Այս տեսանկյունից ազդանշանի նախագծումը ներկայացվում է որպես բազմաչափ օպտիմալացման խնդիր, որտեղ միաժամանակ կարող են հաշվի առնվել հեռավորության տարբերակման կարողությունը, արագության գնահատումը, սպեկտրային արդյունավետությունը և հաղորդիչի տեխնիկական սահմանափակումները։ Կարևոր ուղղություն է ռադարային և հաղորդակցական գործառույթների համատեղ իրականացման հնարավորության ուսումնասիրությունը։ Բազմակրիչ ազդանշաններն արդեն լայնորեն կիրառվում են թվային կապի համակարգերում, և դրանց օգտագործումը ռադարային չափումների համար հնարավորություն է տալիս դիտարկել միասնական ալիքաձևով կապի ու զգայորոշման գործառույթների համատեղումը։ Նման համակարգերում նույն ռադիոհաճախականային ռեսուրսը կարող է ծառայել ինչպես տվյալների հաղորդմանը, այնպես էլ շրջակա միջավայրի վերաբերյալ տեղեկատվության ստացմանը։ Այս մոտեցումը կարող է կարևոր լինել տրանսպորտային, շարժական և այլ ինտեգրված ռադիոէլեկտրոնային համակարգերի զարգացման համար։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող է լինել մաթեմատիկական մոդելավորման և համակարգչային փորձարկումների համադրումը։ Տարբեր պարամետրերով ազդանշանների թվային ձևավորումը, տարածման և անդրադարձման մոդելավորումը, աղմուկի ավելացումը և ընդունված տվյալների հետագա մշակումը հնարավորություն են տալիս համեմատել տարբեր կառուցվածքների արդյունավետությունը վերահսկելի պայմաններում։ Մոդելավորման ընթացքում հնարավոր է փոփոխել ենթակրիչների քանակը, հաճախականային քայլը, ազդանշանի թողունակությունը, դիտարկման ժամանակը, աղմուկի մակարդակը և օբյեկտների շարժման պարամետրերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը վերջնական արդյունքի վրա։ Կարևորվում է նաև հաշվարկային բարդության գնահատումը, քանի որ ռադարային համակարգերը հաճախ պետք է իրականացնեն ազդանշանների մշակում իրական ժամանակում։ Արագ Ֆուրիեի ձևափոխության և թվային մատրիցային գործողությունների արդյունավետ իրականացումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել հաշվարկային ծախսերը, սակայն մեծ թողունակության, բազմաթիվ ենթակրիչների և երկար դիտարկման ժամանակի դեպքում մշակվող տվյալների ծավալը կարող է զգալի լինել։ Այդ պատճառով ազդանշանային ալգորիթմների ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն տեսական ճշտությունը, այլև իրական սարքավորումներում դրանց իրագործելիությունը։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ժամանակակից թվային ռադարներում ճկուն և ծրագրային կերպով կառավարելի ալիքաձևերի կիրառման հնարավորությամբ։ Բազմակրիչ կառուցվածքը թույլ է տալիս նույն ընդհանուր սկզբունքի շրջանակում փոփոխել ազդանշանի բազմաթիվ պարամետրեր և այն հարմարեցնել տարբեր չափման պայմանների։ Հեռավորության ու արագության գնահատման, սպեկտրային կառավարման և թվային մշակման մեթոդների համատեղ ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել բարձր տարբերակման կարողությամբ և ծրագրային վերակազմավորման հնարավորությամբ ռադարային համակարգերի զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է բազմակրիչ ազդանշանների տեսական հիմքերի, թվային ձևավորման, տարածման, ընդունման և ռադարային տեղեկատվության մշակման համալիր ուսումնասիրություն՝ միավորելով ռադիոտեխնիկայի, թվային ազդանշանների մշակման և ռադարային չափումների խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել ռադիոտեխնիկայի, հեռահաղորդակցության, ռադարային համակարգերի, թվային ազդանշանների մշակման և ռադիոէլեկտրոնային համակարգերի նախագծման ոլորտների հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և ուսանողների համար։