Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Литература

Այս գիրքը «Էթմեքճի խաթուն» անվամբ բազմահատոր ստեղծագործության երկրորդ հատորն է։ Հատորի հրատարակումը վկայում է ստեղծագործության շարունակական ներկայացման մասին, երբ պատմողական նյութը բաժանվում է առանձին մասերի՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հաջորդաբար ծանոթանալու երկի ամբողջական կառուցվածքին։ 19-րդ դարում բազմահատոր գեղարվեստական հրատարակությունները կարևոր տեղ ունեին ընթերցանության մշակույթում՝ ընթերցողներին տրամադրելով ծավալուն պատմություններ և նպաստելով գրական երկերի տարածմանը։ Այդ շրջանի հայերեն գրահրատարակչական միջավայրում տարբեր լեզուներով ստեղծված գործերի հրատարակումը կարևոր դեր էր կատարում գրական կապերի ընդլայնման և ընթերցողների հետաքրքրությունների բազմազանեցման գործում։ Երկրորդ հատորը կարող է դիտարկվել որպես ամբողջական ստեղծագործության մի մաս, որի բովանդակությունը պետք է ուսումնասիրել մյուս հատորների և մատենագիտական տվյալների հետ համադրությամբ։ Հրատարակությունն արժեքավոր է հայ գրքի պատմության, 19-րդ դարի բազմահատոր հրատարակությունների, ընթերցողական նախասիրությունների և գեղարվեստական գրականության տարածման ուղիների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել մատենագետներին, գրականության պատմաբաններին և հայ տպագրական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրահրատարակչական գործունեության օրինակ։

Психология

Բռնության և զոհի հոգեբանություն աշխատությունը ուսումնասիրում է բռնության երևույթը հոգեբանական տեսանկյունից՝ բացահայտելով ինչպես ագրեսիայի ձևավորման մեխանիզմները, այնպես էլ զոհի հոգեբանական վիճակները, վարքային արձագանքները և երկարաժամկետ հետևանքները, այն անդրադառնում է ընտանեկան, սոցիալական և երբեմն նաև ինստիտուցիոնալ բռնության դրսևորումներին՝ փորձելով հասկանալ դրանց պատճառները անհատական և հասարակական մակարդակներում, միաժամանակ վերլուծում է զոհի հոգեբանության առանձնահատկությունները՝ վախ, մեղքի զգացում, ինքնագնահատականի անկում և դիմադրողականության փոփոխություններ, ինչպես նաև ընդգծում է վերականգնման և հոգեբանական աջակցության կարևորությունը, ներառյալ թերապևտիկ մոտեցումները և սոցիալական վերաինտեգրման ուղիները, ամբողջությամբ ներկայացնելով թեման որպես բարդ փոխազդեցություն անձի ներքին աշխարհիկ գործընթացների և արտաքին սոցիալական ազդեցությունների միջև։

История

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության պայմաններում հայկական տպագիր մամուլի և պետական գրաքննության փոխհարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հայալեզու և հայկական հասարակական-մշակութային միջավայրի հետ կապված պարբերականների, գրքերի ու այլ տպագիր նյութերի հրատարակման նկատմամբ կիրառված վերահսկողության համակարգն է, ինչպես նաև այդ սահմանափակումների ազդեցությունը հայկական մտավոր, գրական և հասարակական կյանքի զարգացման վրա։ Քննվում են կայսերական գրաքննության ինստիտուտների գործունեության ընդհանուր սկզբունքները, հրատարակությունների նախնական կամ հետագա վերահսկողության ձևերը, թույլտվությունների տրամադրման գործընթացները և այն թեմատիկ շրջանակները, որոնք կարող էին պետական մարմինների հատուկ ուշադրության առարկա դառնալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայկական մամուլի խմբագիրների, հրատարակիչների, հեղինակների և գրաքննիչ մարմինների միջև հարաբերություններին՝ բացահայտելով, թե վերահսկողական միջավայրն ինչպես էր անդրադառնում հրապարակումների բովանդակության, լեզվի և թեմաների ընտրության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև այն ռազմավարությունները, որոնց միջոցով հրատարակիչներն ու հեղինակները փորձում էին գործել գործող սահմանափակումների պայմաններում՝ պահպանելով հասարակական, կրթական և մշակութային խնդիրների քննարկման հնարավորությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական պարբերական մամուլի դերը ազգային մշակույթի, լեզվի, գրականության, կրթության և հասարակական մտքի զարգացման մեջ, ինչի պատճառով գրաքննության պատմությունը դիտարկվում է նաև որպես հայկական մտավոր կյանքի պատմության բաղադրիչ։ Հետազոտության համար կարևոր աղբյուրային նշանակություն կարող են ունենալ գրաքննչական մարմինների փաստաթղթերը, պաշտոնական գրագրությունը, հրատարակությունների թույլտվությունների կամ սահմանափակումների վերաբերյալ նյութերը, խմբագիրների նամակագրությունը և ժամանակաշրջանի մամուլը։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ինչպես պետական քաղաքականության ընդհանուր սկզբունքները, այնպես էլ առանձին հրատարակությունների շուրջ ձևավորված կոնկրետ իրավիճակները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ մամուլի պատմության, գրաքննության ինստիտուտների, հասարակական մտքի և Ռուսական կայսրության վարչական քաղաքականության ուսումնասիրությունը՝ նպաստելով հայկական տպագիր մշակույթի զարգացման պատմական պայմանների և դրա առջև կանգնած սահմանափակումների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Культура

Հրատարակությունը ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված մատենագիտական ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ոլորտի մասնագետներին արագ տեղեկություն տրամադրել տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված համապատասխան գրականության մասին։ Նյութում ընդգրկվում են մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, կատալոգներ, տեղեկատու և այլ տպագիր նյութեր՝ հնարավորություն տալով հետևելու ոլորտի վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը։ Մատենագիտական տեղեկատվությունը կազմակերպված է այնպիսի սկզբունքով, որը հեշտացնում է անհրաժեշտ նյութի որոնումն ու նույնականացումը և հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ՀՍՍՀ մշակութային ու արվեստագիտական կյանքի վերաբերյալ ձևավորվող գիտական և տեղեկատվական գրականության շրջանակի մասին։ Տեղեկատուն կարող է ներառել գրականության մատենագիտական նկարագրություններ՝ հեղինակային տվյալներով, վերնագրերով, հրատարակության վայրի և ժամանակի, հրատարակչական այլ տվյալների և անհրաժեշտ լրացուցիչ տեղեկությունների նշմամբ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն ընթացիկ բնույթն է․ այն ոչ միայն պահպանում է արդեն հրապարակված գրականության մասին տեղեկությունը, այլև պարբերաբար ներկայացնում է նոր հրատարակությունները՝ նպաստելով գիտական և մշակութային տեղեկատվության օպերատիվ տարածմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրականագետների, երաժշտագետների, թանգարանների և գրադարանների աշխատակիցների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող այլ մասնագետների համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է մատենագիտական որոնումների, թեմատիկ գրականության հավաքագրման, գիտական աշխատանքների պատրաստման և ՀՍՍՀ մշակութային ժառանգության վերաբերյալ հրատարակությունների բացահայտման ու ուսումնասիրման գործընթացում։ Տեղեկատուն միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական ակտիվությունը՝ հանդես գալով որպես նոր գրականության մասին արագ կողմնորոշվելու գործնական աղբյուր։

Химия

Քիմիական գիտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է N-վինիլ- և N-բուտադիենիլպիրազոլների սինթեզի եղանակների մշակմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պիրազոլային հետերոցիկլային միացությունների քիմիական կառուցվածքը, ռեակցիոնունակությունը և օրգանական սինթեզում դրանց կիրառման տեսական ու գործնական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պիրազոլի ազոտի ատոմի հետ կապված վինիլային և բուտադիենիլային խմբերի ներմուծման հնարավորություններին, համապատասխան սինթեզի ռեակցիաների ընթացքին և նպատակային միացությունների ստացման պայմաններին։ Վերլուծվում են ելանյութերի կառուցվածքի, ռեակցիոն միջավայրի, ջերմաստիճանի, կատալիզատորների և այլ տեխնոլոգիական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները սինթեզի արդյունավետության ու ստացվող նյութերի ելքի վրա։ Քննարկվում են սինթեզված միացությունների մաքրման, նույնականացման և կառուցվածքի հաստատման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց սպեկտրային, ֆիզիկական և քիմիական բնութագրերի գնահատման մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են N-վինիլ- և N-բուտադիենիլպիրազոլների կրկնակի կապերի ռեակցիոնունակությունը, քիմիական փոխակերպումների հնարավոր ուղղությունները և պոլիմերացման գործընթացներում դրանց կիրառման նախադրյալները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված միացությունների կառուցվածքի և հատկությունների փոխկապակցվածությանը, նոր ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման հնարավորություններին և հետերոցիկլային օրգանական միացությունների քիմիայի զարգացման համար դրանց նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի, օրգանական սինթեզի, պոլիմերների քիմիայի և ֆունկցիոնալ նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական կազմակերպություններում եկամուտների և ծախսերի բյուջետավորման ու վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպության ֆինանսական ռեսուրսների պլանավորման, դրանց արդյունավետ օգտագործման, ծախսերի կառավարման և ֆինանսական արդյունքների վերահսկողության մեխանիզմների ուսումնասիրությունն է։ Աշխատությունը բյուջետավորումը դիտարկում է որպես կառավարչական որոշումների կայացման կարևոր գործիք, որի միջոցով կազմակերպությունը կարող է նախապես սահմանել իր եկամուտների և ծախսերի ակնկալվող ծավալները, գնահատել ֆինանսական հնարավորությունները, բացահայտել ռիսկերը և ավելի արդյունավետ կազմակերպել արտադրական գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական կազմակերպությունների ծախսերի կառուցվածքին, դրանց պլանավորման և դասակարգման մեթոդներին, ինչպես նաև տարբեր ծախսային հոդվածների նկատմամբ վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը։ Եկամուտների բյուջետավորման տեսանկյունից կարևոր է արտադրանքի իրացման ծավալների, վաճառքի գների, շուկայական պահանջարկի, արտադրական հզորությունների և այլ գործոնների հաշվառումը, քանի որ դրանց փոփոխությունները անմիջականորեն ազդում են կազմակերպության ֆինանսական արդյունքների վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև բյուջետային ցուցանիշների և փաստացի արդյունքների համեմատության մեխանիզմները, շեղումների հայտնաբերման և դրանց պատճառների վերլուծության մեթոդները։ Նման վերահսկողությունը հնարավորություն է տալիս ժամանակին բացահայտել պլանավորված և փաստացի ցուցանիշների տարբերությունները և անհրաժեշտության դեպքում վերանայել կառավարչական որոշումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատասխանատվության կենտրոնների ձևավորումը և դրանց գործունեության ֆինանսական գնահատումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բյուջետավորման գործընթացը կապել կազմակերպության կառավարման կառուցվածքի հետ և հստակեցնել տարբեր ստորաբաժանումների պատասխանատվությունը ֆինանսական արդյունքների համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բյուջետավորման և կառավարչական հաշվառման փոխկապակցվածությունը, քանի որ ճշգրիտ և ժամանակին հաշվապահական տեղեկատվությունը անհրաժեշտ հիմք է արդյունավետ ֆինանսական պլանավորման և վերահսկողության համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված կառավարման համակարգերի կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս արագ հավաքագրել ֆինանսական տվյալները, կազմել բյուջեներ, վերահսկել դրանց կատարումը և ստանալ անհրաժեշտ վերլուծական տեղեկատվություն։ Բյուջետավորման կատարելագործման կարևոր բաղադրիչ է նաև կազմակերպության ներքին վերահսկողության համակարգի զարգացումը, որը պետք է ապահովի ֆինանսական կարգապահություն, ռեսուրսների նպատակային օգտագործում և հնարավոր չարաշահումների կամ անարդյունավետ ծախսերի ժամանակին հայտնաբերում։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության և մրցունակության բարձրացման հետ, քանի որ արդյունավետ բյուջետավորումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել չհիմնավորված ծախսերը, օպտիմալացնել ռեսուրսների բաշխումը, բարձրացնել շահութաբերությունը և ավելի հիմնավորված դարձնել կառավարչական որոշումները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական կառավարիչներին, հաշվապահներին, աուդիտորներին, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարներին, կառավարչական հաշվառման մասնագետներին, ինչպես նաև ֆինանսական պլանավորման և վերահսկողության ոլորտում ուսումնասիրություններ իրականացնող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես ՀՀ արտադրական կազմակերպությունների պայմաններում եկամուտների և ծախսերի պլանավորման ու վերահսկողության արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտման և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրման տեսանկյունից։