Էթմեքճի խաթուն, հատոր Բ

Գրականություն

Հայ ժողովրդի պատմական ողբերգության, ազգային հիշողության և արդարության որոնման մասին ստեղծված այս ծավալուն պոեմը համարվում է Հովհաննես Շիրազի ամենահզոր ու նշանակալից գործերից մեկը։ Ստեղծագործության առանցքում Հայոց ցեղասպանության թեման է, սակայն այն չի սահմանափակվում միայն պատմական իրադարձությունների նկարագրությամբ։ Հեղինակը վերածում է ազգային ցավը համամարդկային դատաստանի, որտեղ անցյալի ոճրագործությունները ներկայացվում են որպես մարդկության խղճի մեծագույն փորձություն։ Պոեմում միահյուսվում են պատմությունը, փիլիսոփայությունը, հայրենասիրությունը, ողբը և մեղադրանքը՝ ստեղծելով հզոր գեղարվեստական պատկերաշար։ Շիրազը պատկերում է ոչ միայն հայ ժողովրդի կրած կորուստներն ու տառապանքները, այլև նրա հոգևոր ամրությունը, վերապրելու կամքը և արդարության հանդեպ անսասան հավատը։ Գործի կառուցվածքն ու գաղափարական շերտերը որոշակիորեն հիշեցնում են Դանթե Ալիգիերիի «Դիվական կատակերգությունը», ինչի պատճառով էլ պոեմն ստացել է «Հայոց Դանթեականը» անվանումը։ Հեղինակը խորհրդանշական ճանապարհորդության միջոցով ընթերցողին տանում է ցեղասպանության դժոխային տեսարաններով, զոհերի հիշողություններով և պատմական դատաստանի գաղափարով։ Ստեղծագործությունն առանձնանում է հուզական մեծ լիցքով, պատկերավոր լեզվով, սուր հրապարակախոսական շեշտադրումներով և ազգային արժանապատվության ուժեղ զգացումով։ Տասնամյակներ շարունակ պոեմը բախվել է գրաքննության սահմանափակումների, իսկ ամբողջական տարբերակի հրապարակումը երկար ժամանակ դժվարությունների է հանդիպել, ինչն էլ ավելի է ընդգծել նրա նշանակությունը հայ մշակութային ու պատմական հիշողության մեջ։ Այս ստեղծագործությունը ոչ միայն գրական երկ է, այլև ազգային վկայագիր, հիշողության պահպանման և պատմական արդարության պահանջի հզոր արտահայտություն, որը մինչ օրս շարունակում է ազդեցություն ունենալ ընթերցողների վրա։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է ճշմարտության էության, ճանաչողության գործընթացում դրա նշանակության և փաստարկման տեսության հիմնարար հարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ճշմարտության վերաբերյալ տարբեր փիլիսոփայական մոտեցումները, գիտելիքի հիմնավորման սկզբունքները, տրամաբանական մտածողության առանձնահատկությունները և փաստարկման կառուցվածքային ու մեթոդաբանական հիմքերը։ Ներկայացվում են համոզիչ հիմնավորման, ապացուցման և հակափաստարկման եղանակները, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը գիտական, հասարակական և մասնագիտական հաղորդակցության տարբեր ոլորտներում։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև տրամաբանության, քննադատական մտածողության և բանավեճի մշակույթի փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով հիմնավորված դատողությունների կարևորությունը որոշումների կայացման և գիտական հետազոտությունների ընթացքում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփաների, տրամաբանության և գիտության մեթոդաբանության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են քննադատական մտածողության և փաստարկման մշակույթի զարգացմամբ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է ցեղասպանությունների հիշողությանը վերաբերող թանգարանների կազմակերպման սկզբունքների, ցուցադրությունների կառուցվածքի և պատմական նյութի ներկայացման եղանակների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում թանգարանն է որպես պատմական հիշողության պահպանման, փաստագրման, կրթության և հանրային հաղորդակցության հաստատություն, որտեղ պատմական իրադարձությունների ներկայացումը ձևավորվում է գիտական ուսումնասիրության, թանգարանագիտական մեթոդաբանության և հիշողության մշակույթի փոխազդեցությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր երկրներում գործող համապատասխան թանգարանների առաքելությունները, հավաքածուների ձևավորման սկզբունքները, մշտական և ժամանակավոր ցուցադրությունների կառուցվածքը, փաստաթղթերի, լուսանկարների, անձնական վկայությունների, առարկայական նյութերի և թվային միջոցների օգտագործման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ցուցադրական տարածքի կազմակերպմանը և այն հարցին, թե ինչպես է այցելուն ուղղորդվում պատմական ժամանակագրության, թեմատիկ բաժինների և անհատական պատմությունների միջոցով՝ առանց պատմական նյութի գիտական հավաստիության և մարդկային արժանապատվության սկզբունքների խախտման։ Կարևոր ուղղություն է թանգարանային պատմույթի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու, թե տարբեր հաստատություններ ինչ հարաբերակցությամբ են ներկայացնում պատմական նախադրյալները, հետապնդման քաղաքականությունը, մարդկանց փորձառությունները, միջազգային արձագանքը, հիշողության ձևավորումը և հետագա հասարակական հետևանքները։ Համեմատական վերլուծությունը կարող է ընդգրկել նաև ցուցանմուշների ընտրության չափանիշները, արխիվային նյութերի կիրառումը, բանավոր պատմության աղբյուրների ներկայացումը, այցելուների համար նախատեսված բացատրական տեքստերը և բազմալեզու տեղեկատվության կազմակերպումը։ Առանձին նշանակություն ունի կրթական գործառույթը՝ դպրոցական և ուսանողական խմբերի համար նախատեսված ծրագրերի, ուղեկցվող այցելությունների, հետազոտական կենտրոնների և թվային կրթական ռեսուրսների տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև զգայուն պատմական նյութի ներկայացման էթիկական խնդիրներին՝ ուսումնասիրելով փաստագրական ճշգրտության, զոհերի հիշատակի նկատմամբ հարգանքի և այցելուների համար պատասխանատու հաղորդակցության սկզբունքները։ Տարբեր թանգարանների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր թանգարանագիտական օրինաչափությունները, այնպես էլ ազգային պատմական փորձից և հիշողության քաղաքականությունից բխող առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է թանգարանագիտության, պատմագիտության, հիշողության ուսումնասիրությունների և մշակութային հաղորդակցության մոտեցումները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են թանգարանային հաստատությունները պահպանում, մեկնաբանում և հանրությանը փոխանցում ցեղասպանությունների վերաբերյալ պատմական հիշողությունը։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 20-րդ դարասկզբի հայ գրական մտածողության մեջ արդիապաշտ ուղղությունների ընկալման, մեկնաբանման և գնահատման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակաշրջանի գրական-գեղագիտական հայացքները, նոր գեղարվեստական սկզբունքների շուրջ ձևավորված մոտեցումները և դրանց հարաբերակցությունը նախորդ գրական ավանդույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդիապաշտ գեղագիտության վերաբերյալ քննադատական արձագանքներին, գրական նորարարության ընկալմանը, ինչպես նաև տարբեր ուղղությունների գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների մեկնաբանմանը։ Վերլուծվում են գրական քննադատության մեջ արտահայտված տեսակետները, նոր ձևերի ու արտահայտչամիջոցների գնահատման չափանիշները և ազգային գրականության զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները։ Քննարկվում են նաև եվրոպական գրական շարժումների ազդեցության, ազգային մշակութային միջավայրում դրանց յուրացման և հայ գրական գործընթացի նորացման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու դարասկզբի հայ գրական-քննադատական մտքի զարգացման և արդիապաշտության նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրական քննադատության, գրականության տեսության և արդիապաշտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ֆոսֆոր պարունակող օրգանական միացությունների հատուկ դասի՝ 1,4-բիսֆոսֆոնիոբուտա-1,3-դիենային դիհալոգենիդների կառուցվածքի, քիմիական հատկությունների և դրանց փոխարկումների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ֆոսֆոնիումային խմբեր պարունակող զուգորդված դիենային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քիմիական կապերի բնույթը և մոլեկուլներում էլեկտրոնային խտության բաշխման ազդեցությունը ռեակցիոնունակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոսֆոնիումային խմբերի, զուգորդված կրկնակի կապերի և հալոգենիդային հակաիոնների դերին միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ձևավորման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են համապատասխան միացությունների ստացման հնարավոր եղանակները, դրանց կառուցվածքի հաստատման և քիմիական փոխարկումների ընթացքի բացահայտման մեթոդները։ Դիտարկվում են զուգորդված դիենային համակարգերին բնորոշ ռեակցիաները, ֆոսֆոնիումային խմբերի մասնակցությամբ ընթացող փոխազդեցությունները և տարբեր ռեագենտների ազդեցությամբ նոր ֆոսֆորօրգանական ածանցյալների առաջացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են ելանյութերի կառուցվածքի, տեղակալիչների բնույթի, ռեակցիոն միջավայրի և այլ գործոնների ազդեցությունները քիմիական փոխարկումների ուղղության ու արդյունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել օրգանական սինթեզի, սպեկտրոսկոպիական վերլուծության և ֆիզիկաքիմիական հետազոտության մեթոդներ՝ ստացված նյութերի կառուցվածքը, մաքրությունը և հատկությունները բնութագրելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ֆոսֆոր պարունակող օրգանական միացությունների ռեակցիոն կենտրոնների առանձնահատկություններին, էլեկտրոնային և տարածական գործոնների ազդեցությանը, ինչպես նաև հնարավոր ռեակցիոն մեխանիզմների տեսական մեկնաբանությանը։ Առանձնացվում են զուգորդված համակարգերի կայունության, լիցքի տեղաբաշխման, միջանկյալ միացությունների առաջացման և վերջնական արգասիքների կառուցվածքի որոշման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում են նաև տարբեր քիմիական փոխարկումների համեմատական ուսումնասիրությունը և նոր ֆոսֆորօրգանական միացությունների ստացման հնարավորությունների գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ֆոսֆորօրգանական քիմիայի տեսական պատկերացումների խորացմանը, ֆոսֆոնիումային աղերի ռեակցիոնունակության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և օրգանական սինթեզի նոր մոտեցումների զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆունկցիոնալ օրգանական միացությունների սինթեզի և դրանց հետագա կիրառական հնարավորությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն օգտակար է օրգանական քիմիայի, ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի և քիմիական սինթեզի ոլորտների հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Ինֆորմատիկա

Как программировать на C++ աշխատությունը ծրագրավորման հիմունքներին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է C++ լեզվի կառուցվածքը և կիրառման հիմնական սկզբունքները, այն բացատրում է փոփոխականների, տվյալների տիպերի, պայմանական օպերատորների և ցիկլերի աշխատանքը, ինչպես նաև ֆունկցիաների, զանգվածների, ցուցիչների և օբյեկտ-կողմնորոշված ծրագրավորման հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է ծրագրերի կառուցման տրամաբանությանը, ալգորիթմների իրականացմանը և սխալների հայտնաբերման ու ուղղման մեթոդներին, միաժամանակ ընդգրկելով գործնական օրինակներ և ծրագրավորման առաջադրանքներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության և ծրագրավորման ուսանողների համար։