Հովհաննես Շիրազ - Հայոց Դանթեականը

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Հայաստանի և Օսմանյան կայսրության հայկական բնակավայրերի պատմական, քաղաքական, սոցիալական և ազգային խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանի իրադարձություններին ու գործընթացներին, երբ հայաբնակ նահանգների բնակչությունը գտնվում էր Օսմանյան իշխանության ներքո, իսկ հայկական հարցը աստիճանաբար վերածվում էր միջազգային քաղաքականության կարևոր խնդրի։ Ուսումնասիրության առանցքում Արևմտյան Հայաստանի վարչական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական իրավիճակն է, հայ բնակչության իրավական ու հասարակական դրությունը, տեղական իշխանությունների քաղաքականությունը, ինչպես նաև եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի վերաբերմունքը հայկական հարցին։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն պայմաններին, որոնցում ապրում էր հայ բնակչությունը, այդ թվում՝ հարկային ծանրաբեռնվածությանը, վարչական կամայականություններին, հողային հարաբերություններին, անվտանգության խնդիրներին և քրդական ու այլ տեղական ուժերի հետ փոխհարաբերություններին։ Այս հարցերի ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես էին 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին կուտակվում այն սոցիալ-քաղաքական հակասությունները, որոնք հետագայում հանգեցրին ավելի լայն ճգնաժամերի։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նաև հայկական ազգային-ազատագրական շարժումների ձևավորման և զարգացման համատեքստը։ Հայ մտավորականության, հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքական շրջանակների գործունեությունը կապված էր ոչ միայն ազգային իրավունքների պաշտպանության, այլև կրթության, մշակույթի, ինքնակազմակերպման և բարեփոխումների պահանջների հետ։ Այդ պահանջները հատկապես սրվեցին այն պայմաններում, երբ Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում հայ բնակչությունը բախվում էր անապահովության և վարչական անարդարության խնդիրներին։ Հայկական հարցի միջազգայինացման գործընթացը նույնպես առանցքային տեղ է զբաղեցնում թեմայի շրջանակում։ 1878 թվականի Բեռլինի պայմանագրից հետո Օսմանյան կայսրության հայկական նահանգներում բարեփոխումների իրականացման հարցը դարձավ եվրոպական դիվանագիտության օրակարգի մաս, սակայն նախատեսված բարեփոխումների իրականացումը մնաց սահմանափակ և անկատար։ Այս հանգամանքը հետագայում խորացրեց հայկական հասարակության հիասթափությունը և նպաստեց ազգային հարցի ավելի սուր քաղաքականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև 1890-ականների զանգվածային բռնությունների և հայ բնակչության դեմ իրականացված հալածանքների պատմական համատեքստը հասկանալու համար։ Այդ իրադարձությունները հանգեցրին մարդկային մեծ կորուստների, բնակչության տեղահանությունների և հայկական համայնքների սոցիալ-տնտեսական կյանքի ծանր խաթարման։ 20-րդ դարի սկզբի քաղաքական փոփոխությունները, հատկապես 1908 թվականի Երիտթուրքական հեղափոխությունը, որոշ ժամանակ ստեղծեցին բարեփոխումների և հավասարության ակնկալիքներ, սակայն հետագա զարգացումները ցույց տվեցին, որ հայերի անվտանգության և քաղաքական իրավունքների հարցը շարունակում էր մնալ չլուծված։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրավիճակը կտրուկ փոխվեց, և Օսմանյան կայսրության հայ բնակչությունը ենթարկվեց զանգվածային տեղահանությունների և կոտորածների, որոնք պատմագիտության մեջ բնորոշվում են որպես Հայոց ցեղասպանություն։ Արևմտյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությունը, հետևաբար, անմիջականորեն կապված է նաև այդ աղետի պատճառների, ընթացքի և հետևանքների հետ։ Թեմայի կարևորությունը չի սահմանափակվում միայն քաղաքական պատմությամբ․ այն ներառում է նաև հայկական բնակչության մշակութային կյանքը, եկեղեցական և կրթական հաստատությունները, քաղաքային ու գյուղական համայնքների կառուցվածքը, տնտեսական գործունեությունը և ազգային ինքնության պահպանման ձևերը։ Այս տեսանկյունից Արևմտյան Հայաստանը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ պատմական տարածք, որտեղ հայերի երկարատև ներկայությունը արտահայտվել է բնակավայրերի, եկեղեցիների, վանքերի, դպրոցների, արհեստների և մշակութային ավանդույթների միջոցով։ Աշխատանքը կարող է կարևոր լինել նաև հայկական հարցի և մեծ տերությունների քաղաքականության փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և եվրոպական այլ պետությունների քաղաքական շահերը հաճախ խաչվում էին Օսմանյան կայսրության տարածքային ամբողջականության պահպանման, տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման և հայերի բարենորոգումների պահանջների հետ։ Այդ պատճառով հայկական հարցը միաժամանակ ազգային, ներքին քաղաքական և միջազգային դիվանագիտական խնդիր էր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Արևմտյան Հայաստանի պատմական իրավիճակի, հայ բնակչության սոցիալական և քաղաքական դրության, հայկական հարցի միջազգայինացման և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի ողբերգական իրադարձությունների նախադրյալների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայկական հարցով, միջազգային հարաբերություններով և Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ զբաղվող պատմաբաններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Լրագրություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ժամանակակից հեռուստատեսային վավերագրական կինոյի զարգացման միտումների վերլուծությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով 1991-2010 թվականների հայկական վավերագրական ֆիլմերի օրինակին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է, թե ինչպես է անկախությունից հետո ձևափոխվել հայկական վավերագրական կինոյի համակարգը՝ հաշվի առնելով քաղաքական, սոցիալական և մեդիա միջավայրի փոփոխությունները, ինչպես նաև տեխնոլոգիական առաջընթացը, հատկապես թվային արտադրության և հեռարձակման նոր հնարավորությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է վավերագրական ֆիլմերի թեմատիկ և ժանրային բազմազանությունը, դրանց գեղարվեստական և լրագրողական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հեռուստատեսության ազդեցությունը ֆիլմերի կառուցվածքի և բովանդակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային պատմության, պատերազմական իրադարձությունների, սոցիալական խնդիրների և մշակութային ինքնության արտացոլմանը վավերագրական կինոյում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ թեմաները ձևավորում ժամանակի պատկերն ու հանրային գիտակցությունը։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է հայկական վավերագրական կինոյի տեղը միջազգային համատեքստում՝ ընդգծելով փառատոնային կինոյի և հեռուստատեսային արտադրության փոխազդեցությունը։ Այն արժեքավոր է կինոգետների, մեդիա հետազոտողների, լրագրողների և մշակութաբանների համար։

Սոցիոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայկական հասարակությունում սոցիալ-տնտեսական հակամարտությունների ձևավորման պատճառների, դրսևորման ձևերի և կարգավորման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հասարակության տարբեր խմբերի միջև սոցիալական և տնտեսական շահերի, հնարավորությունների ու ռեսուրսների անհավասար բաշխման հետևանքով առաջացող հակասությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական անհավասարությանը, եկամուտների տարբերությանը, զբաղվածության և գործազրկության խնդիրներին, սոցիալական շարժունակությանը, կենսամակարդակի տարբերություններին և տնտեսական անորոշությանը՝ որպես հասարակական լարվածության ձևավորմանը նպաստող գործոնների։ Ուսումնասիրվում են նաև նման հակամարտությունների դրսևորման տարբեր ձևերը՝ անհատական և խմբային մակարդակի սոցիալական լարվածությունից մինչև հասարակական պահանջներ, շահերի բախումներ և ինստիտուցիոնալ հակասություններ։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է հատկացվում պետության, հասարակական կառույցների, տեղական համայնքների և այլ սոցիալական դերակատարների դերին՝ հակամարտությունների կանխարգելման, կառավարման և խաղաղ կարգավորման գործընթացներում։ Քննարկվում են սոցիալական երկխոսության, փոխզիջման, սոցիալական պաշտպանության, տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման և հանրային մասնակցության մեխանիզմները՝ որպես հասարակական կայունության ամրապնդման հնարավոր գործիքներ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սոցիալ-տնտեսական հակամարտությունների խորքային պատճառներն ու փոխկապակցված գործոնները, գնահատելու դրանց ազդեցությունը հասարակական հարաբերությունների և զարգացման գործընթացների վրա և ներկայացնելու դրանց կարգավորման ու կանխարգելման հնարավոր մոտեցումներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, տնտեսագետների, քաղաքագետների, հանրային կառավարման մասնագետների, սոցիալական քաղաքականության ոլորտի ներկայացուցիչների, ուսանողների և ժամանակակից հայկական հասարակության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Պատմություն

Այս տեղեկատվական բյուլետենը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների, լեզվաբանության, գրականագիտության, պատմության և պատմագրության ոլորտներում հրատարակված նոր գրքերի համառոտ տեղեկատվական ցուցակ, որտեղ ընդգրկված են ժամանակակից և դասական ուսումնասիրություններ, գիտական մենագրություններ, ժողովածուներ և վերլուծական աշխատություններ, որոնք անդրադառնում են հասարակական գործընթացների զարգացման օրինաչափություններին, լեզվի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկություններին, գրական ստեղծագործությունների գեղարվեստական ու գաղափարական վերլուծությանը, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների և պատմագրական մոտեցումների ուսումնասիրությանը տարբեր ժամանակաշրջաններում, միաժամանակ ներկայացնելով նոր գիտական արդյունքներ, տեսական մոտեցումներ և մեթոդաբանական նորարարություններ, որոնք նպատակ ունեն ընդլայնելու գիտական հետազոտությունների շրջանակը և աջակցելու կրթական ու հետազոտական գործընթացների զարգացմանը։

Պատմություն

Անհայտ երկրի պատմություն Սուբրիա աշխատությունը նվիրված է պատմական և քաղաքակրթական ուսումնասիրությանը, որտեղ հեղինակը փորձում է վերականգնել և վերլուծել «Սուբրիա» անվամբ հայտնի, սակայն պատմագիտական աղբյուրներում տարբեր ձևերով հիշատակվող կամ անորոշ սահմաններով ներկայացվող հին երկրի պատմությունը։ Գրքում քննարկվում են այդ տարածաշրջանի աշխարհագրական տեղադրության հնարավոր վարկածները, հնագիտական և գրավոր աղբյուրների տվյալները, ինչպես նաև հարևան քաղաքակրթությունների հետ ունեցած կապերը։ Հեղինակը ներկայացնում է Սուբրիայի քաղաքական կառուցվածքի, սոցիալական հարաբերությունների և մշակութային առանձնահատկությունների վերակառուցման փորձեր՝ հիմնվելով հին արևելյան աղբյուրների, լեզվաբանական համեմատությունների և պատմական մեկնաբանությունների վրա։ Աշխատությունում կարևորվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են լեգենդները, պատմական հիշողությունները և գիտական վարկածները փոխազդում միմյանց հետ՝ ձևավորելով «անհայտ երկրի» պատկերացումը պատմագիտության մեջ։ Գիրքը համադրում է պատմագիտական վերլուծություն, աղբյուրագիտություն և հիպոթեզային ուսումնասիրություններ՝ ընթերցողին առաջարկելով հետաքրքիր հայացք հին աշխարհի քիչ ուսումնասիրված կամ վիճահարույց հատվածներից մեկի վերաբերյալ։

Այլ առարկաներ

Գիրքը նվիրված է գրադարանային աշխատանքի հիմնական գործընթացների նորմավորմանը, կազմակերպմանը և արդյունավետության բարձրացման մեթոդական սկզբունքներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարանային տարբեր աշխատանքների կատարման նորմերը, աշխատաժամանակի պլանավորման մոտեցումները, գրքային ֆոնդերի համալրման, մշակման, հաշվառման, պահպանման և ընթերցողների սպասարկման գործընթացների կազմակերպման չափանիշները։ Քննարկվում են աշխատանքի կազմակերպման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, արտադրողականության գնահատման և գրադարանային ծառայությունների որակի բարելավման հարցերը՝ հիմնվելով մասնագիտական փորձի և գործող մեթոդական պահանջների վրա։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գրադարանների կառավարման, աշխատանքային գործընթացների պլանավորման և մասնագիտական գործունեության կատարելագործման համար։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, գրադարանների ղեկավարների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների, գրադարանագիտության դասախոսների, ուսանողների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների համար։