Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

История

Աշխատությունը նվիրված է Արգենտինայում հայկական համայնքի ձևավորման և զարգացման պատմությանը՝ առաջին հայ գաղթականների հաստատումից մինչև XX դարի կեսերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են հայերի Հարավային Ամերիկա տեղափոխվելու պատմական նախադրյալները, միգրացիոն հիմնական փուլերը, նոր երկրում բնակություն հաստատելու պայմանները և համայնքային կյանքի աստիճանական կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում XIX դարի վերջի և XX դարի առաջին տասնամյակների միգրացիոն շարժերին, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով ձևավորված գաղթականության ազդեցությանը Արգենտինայի հայ համայնքի թվաքանակի ու կառուցվածքի վրա։ Քննվում են ներգաղթյալների ծագման վայրերը, սոցիալական կազմը, բնակության հիմնական կենտրոնները, աշխատանքի և տնտեսական գործունեության ոլորտները, ինչպես նաև նոր հասարակական միջավայրին հարմարվելու գործընթացները։ Կարևորվում է Բուենոս Այրեսի դերը որպես հայկական համայնքային կյանքի հիմնական կենտրոններից մեկը, որտեղ ժամանակի ընթացքում ձևավորվեցին եկեղեցական, կրթական, բարեգործական, մշակութային և հասարակական հաստատություններ։ Ուսումնասիրվում է հայկական դպրոցների, եկեղեցիների, միությունների, հայրենակցական կազմակերպությունների և մամուլի գործունեությունը՝ որպես լեզվի, մշակութային հիշողության և ազգային ինքնության պահպանման կարևոր միջոցներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր բնակավայրերից և պատմական շրջաններից ժամանած հայերի միջև համայնքային կապերի ձևավորմանը, փոխօգնության կառույցների ստեղծմանը և նոր ժամանած գաղթականների սոցիալական ինտեգրմանը։ Քննվում է նաև հայերեն մամուլի և հրատարակչական գործունեության նշանակությունը համայնքի ներքին հաղորդակցության, մշակութային կյանքի և Հայաստանի ու հայկական սփյուռքի այլ կենտրոնների հետ կապերի պահպանման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առաջին և հաջորդ սերունդների հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են համադրվել արգենտինյան հասարակության մեջ ինտեգրվելու գործընթացները և հայկական ինքնության պահպանման ձգտումները։ Դիտարկվում են նաև համայնքի կապերը Հայաստանի, Մերձավոր Արևելքի, Եվրոպայի և Ամերիկայի այլ հայկական գաղթօջախների հետ, որոնք նպաստել են կազմակերպական ու մշակութային փոխանակմանը։ Մինչև XX դարի կեսերը տեղի ունեցած զարգացումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու սկզբնական գաղթական խմբերից կազմակերպված սփյուռքյան համայնքի ձևավորման ընթացքին և հասկանալու այն հաստատությունների ու մշակութային ավանդույթների ծագումը, որոնք հետագայում շարունակել են կարևոր դեր ունենալ արգենտինահայության կյանքում։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայկական սփյուռքի պատմության, միգրացիոն գործընթացների, Արգենտինայի հայ համայնքի և ազգային ինքնության պահպանման խնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է անձի պետաիրավական կարգավիճակի տեսական և իրավական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում անհատի և պետության փոխհարաբերություններն են, մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների սահմանադրական երաշխավորումը, ինչպես նաև այն իրավական մեխանիզմները, որոնց միջոցով անձը դառնում է ոչ միայն պետական իշխանության պաշտպանության օբյեկտ, այլև սահմանադրական իրավունքների և պարտականությունների ինքնուրույն կրող։ Աշխատության սկզբնական հատվածում անձի պետաիրավական կարգավիճակը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերի ամբողջություն, որը ներառում է մարդու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները, քաղաքացիությունը, սահմանադրական պարտականությունները, իրավական պաշտպանության միջոցները և պետության կողմից դրանց ապահովման պարտավորությունը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել անձի ընդհանուր իրավական կարգավիճակը նրա հատուկ սահմանադրական կարգավիճակից և ցույց տալ, թե ինչպես են պետության իրավական համակարգում ամրագրված իրավունքները վերածվում գործնական պաշտպանության ենթակա իրավական հնարավորությունների։ Եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ եվրոպական իրավական տարածքում մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգը ձևավորվել է ազգային սահմանադրությունների, միջազգային պայմանագրերի և վերազգային իրավական մեխանիզմների փոխազդեցության արդյունքում։ Աշխատությունը անդրադառնում է այն սկզբունքներին, որոնք աստիճանաբար դարձել են ժամանակակից եվրոպական սահմանադրականության հիմքեր՝ մարդու արժանապատվության հարգում, իրավահավասարություն, օրենքի գերակայություն, ժողովրդավարություն, հիմնարար իրավունքների երաշխավորում և իշխանության սահմանափակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես է փոխվել պետության և անհատի հարաբերությունների ընկալումը։ Դասական պետակենտրոն մոդելից աստիճանաբար անցում է կատարվել այնպիսի համակարգի, որտեղ պետական իշխանության լեգիտիմությունը և սահմանները մեծապես պայմանավորված են մարդու իրավունքների ճանաչմամբ և դրանց արդյունավետ պաշտպանությամբ։ Այս համատեքստում սահմանադրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական մարմինների կազմակերպումը կարգավորող փաստաթուղթ, այլև որպես անձի իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության հիմնական իրավական երաշխիք։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է քաղաքացիության ինստիտուտի ուսումնասիրությունը, քանի որ անձի պետաիրավական կարգավիճակի որոշ տարրեր ուղղակիորեն կապված են պետության հետ նրա իրավական կապի բնույթի հետ։ Միաժամանակ ժամանակակից եվրոպական իրավական զարգացումները ցույց են տալիս, որ մարդու մի շարք հիմնարար իրավունքներ չեն կարող կախված լինել միայն քաղաքացիության առկայությունից։ Այս տարբերակումը հատկապես կարևոր է օտարերկրացիների, փախստականների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև իրավունքների սահմանափակման խնդիրը։ Ժամանակակից սահմանադրական պետությունում մարդու իրավունքները, թեև ունեն բարձրագույն իրավական պաշտպանություն, որոշակի պայմաններում կարող են ենթարկվել սահմանափակումների։ Այդ սահմանափակումները պետք է ունենան իրավական հիմք, հետապնդեն իրավաչափ նպատակ և համապատասխանեն անհրաժեշտության ու համաչափության պահանջներին։ Այս սկզբունքները կարևոր նշանակություն ունեն այն հավասարակշռության ձևավորման համար, որը պետք է գոյություն ունենա անհատի ազատության և հանրային շահերի պաշտպանության միջև։ Եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների համատեքստում առանձնահատուկ դեր ունի նաև դատական պաշտպանության ինստիտուտը։ Անձի պետաիրավական կարգավիճակը լիարժեք է միայն այն դեպքում, երբ իրավունքի խախտման դեպքում անձն ունի անկախ և արդյունավետ պաշտպանության հնարավորություն։ Այդ պատճառով հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սահմանադրական արդարադատությանը, դատական պաշտպանության իրավունքին և մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության մեխանիզմներին։ Եվրոպական համակարգում այս հարցերի կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային միջոցներին լրացնում են միջազգային և վերազգային մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել պետությունների գործողությունների համապատասխանությունը ստանձնած պարտավորություններին։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ անձի պետաիրավական կարգավիճակը դիտարկվում է ոչ թե մեկ իրավական նորմի կամ իրավունքի շրջանակում, այլ որպես ամբողջական սահմանադրաիրավական ինստիտուտ, որի բովանդակությունը զարգանում է հասարակական և քաղաքական փոփոխություններին զուգընթաց։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ եվրոպական սահմանադրականության զարգացման ընթացքում անձի իրավունքների պաշտպանության մակարդակի բարձրացումը դարձել է պետական իշխանության կազմակերպման և գործունեության առանցքային չափանիշներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների, եվրոպական իրավունքի և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների, իրավաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալ անձի և պետության իրավական փոխհարաբերությունների ժամանակակից մոդելը և դրա ձևավորման եվրոպական փորձը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի աշակերտների մոտ ռուսաց լեզվի դասերի ընթացքում բառակապակցությունից նախադասության անցման հնարավորությունների, կարողությունների և հմտությունների ձևավորման համակարգի մշակմանն ու ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մանկավարժական և մեթոդական պայմանները, որոնք նպաստում են սովորողների կողմից բառակապակցությունների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների գիտակցմանը և դրանց հիման վրա ամբողջական, քերականորեն ճիշտ ու հաղորդակցական առումով նպատակային նախադասությունների կազմմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բառակապակցության և նախադասության փոխհարաբերությունները, դրանց կառուցվածքային տարբերությունները, շարահյուսական կապերը և իմաստային կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դժվարություններին, որոնք կարող են առաջանալ աշակերտների մոտ՝ բառակապակցությունից նախադասություն անցնելիս, մասնավորապես՝ բառերի քերականական ձևերի ճիշտ ընտրության, շարահյուսական կապերի հաստատման, նախադասության կառուցվածքի ձևավորման և մտքի ամբողջական արտահայտման գործընթացներում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ուսուցման մեթոդների և վարժությունների համակարգի մշակումը, որը կարող է զարգացնել աշակերտների լեզվական դիտարկման, վերլուծության, համադրման և ինքնուրույն խոսք կառուցելու կարողությունները։ Կարող են կիրառվել բառակապակցությունների ընդլայնման և վերափոխման, բառերի փոխարինման, նախադասությունների կազմման, շարահյուսական վերլուծության և ստեղծագործական խոսքային առաջադրանքների մեթոդներ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում է նաև աստիճանական ուսուցման սկզբունքը, որի միջոցով սովորողը պարզ կառուցվածքներից անցնում է ավելի բարդ նախադասությունների կազմությանը՝ միաժամանակ զարգացնելով քերականական և հաղորդակցական հմտությունները։ Մշակվող համակարգը կարող է նպաստել ոչ միայն ռուսերենի շարահյուսական գիտելիքների յուրացմանը, այլև սովորողների գրավոր և բանավոր խոսքի զարգացմանը, լեզվական մտածողության ձևավորմանը և ինքնուրույն արտահայտվելու կարողության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, մեթոդիստներին, մանկավարժներին, լեզվաբաններին, կրթության մասնագետներին, մանկավարժական բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև ռուսերենի ուսուցման մեթոդիկայի ոլորտում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետներին։

Культура

Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացման պայմաններում թանգարանները դարձել են ոչ միայն մշակութային արժեքների պահպանման վայրեր, այլև տեղեկատվական և կրթական հարթակներ, որոնք ակտիվորեն օգտագործում են ինտերնետը՝ իրենց գործունեությունը առավել հասանելի և արդյունավետ դարձնելու համար։ Ռուսական թանգարանները նույնպես լայնորեն ներգրավված են թվային միջավայրում և ստեղծում են առցանց հարթակներ, վիրտուալ ցուցադրություններ, էլեկտրոնային արխիվներ և կրթական ծրագրեր, որոնք հնարավորություն են տալիս մարդկանց աշխարհի տարբեր վայրերից ծանոթանալ ռուսական մշակույթին, պատմությանը և արվեստին։ Ինտերնետի շնորհիվ թանգարանները կարողանում են ներկայացնել իրենց հավաքածուները թվային ձևաչափով, կազմակերպել վիրտուալ շրջայցեր, իրականացնել առցանց դասախոսություններ և գիտական քննարկումներ, ինչպես նաև պահպանել և թվայնացնել պատմական կարևոր նյութերը։ Այս գործընթացը նպաստում է մշակութային ժառանգության տարածմանը, երիտասարդ սերնդի հետաքրքրության բարձրացմանը և կրթության զարգացմանը։ Բացի այդ, ինտերնետը հնարավորություն է տալիս թանգարաններին կապ հաստատել միջազգային կազմակերպությունների, հետազոտողների և այցելուների հետ՝ ստեղծելով մշակութային համագործակցության նոր ձևեր։ Թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը նաև հեշտացնում է տեղեկատվության որոնումը, ցուցանմուշների ուսումնասիրման գործընթացը և թանգարանային ծառայությունների մատչելիությունը։ Սակայն ինտերնետի օգտագործումը առաջացնում է նաև որոշ խնդիրներ, ինչպիսիք են տեղեկատվության անվտանգության ապահովումը, հեղինակային իրավունքների պաշտպանությունը և թվային նյութերի երկարաժամկետ պահպանման հարցերը։ Այնուամենայնիվ, ռուսական թանգարանների և ինտերնետի համագործակցությունը կարևոր դեր ունի մշակույթի զարգացման, պատմական արժեքների պահպանման և ժամանակակից հասարակության կրթական պահանջների բավարարման գործում։

Культура

Հրատարակությունը նվիրված է գրադարանային գործում նոր մոտեցումների, ընթերցողների հետ աշխատանքի կատարելագործման և գիրքը հասարակության հնարավորինս լայն շրջանակներին հասանելի դարձնելու խնդիրներին։ Աշխատության կենտրոնում գրքի և ընթերցողի միջև կապի ամրապնդման գաղափարն է, որի շրջանակում գրադարանը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման ու տրամադրման վայր, այլև որպես հասարակության մշակութային և կրթական կյանքի ակտիվ մասնակից։ Նյութում կարևոր տեղ է հատկացվում այնպիսի գրադարանային ծառայությունների և աշխատանքի ձևերի ներկայացմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս գիրքը հասցնել տարբեր սոցիալական և տարիքային խմբերի՝ հատկապես այն մարդկանց, ովքեր որևէ պատճառով սահմանափակ հնարավորություններ ունեն գրադարանային ֆոնդերից օգտվելու համար։ Հրատարակությունը կարող է անդրադառնալ գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման նոր ձևերին, ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրությանը, գրականության նպատակային ընտրությանը, գրքի տարածման և քարոզչության արդյունավետ մեթոդներին, ինչպես նաև գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ընտանիքի՝ որպես ընթերցանության մշակույթի ձևավորման հիմնական միջավայրի դիտարկումը։ Ընտանիքում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորումը կարող է նպաստել երեխաների մտավոր զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը, կրթական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և գրքի նկատմամբ երկարաժամկետ դրական վերաբերմունքի ստեղծմանը։ Այդ պատճառով գրադարանային աշխատանքի մեջ ընտանիքների ներգրավումը ներկայացվում է որպես ընթերցանության տարածման կարևոր ուղղություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների համար՝ ծանոթանալու ընթերցողների սպասարկման և գրքի հանրահռչակման տարբեր մեթոդներին, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքը համայնքի կարիքներին համապատասխան կազմակերպելու եղանակներին։ Կարևորվում է նաև գրադարանի և տեղական համայնքի միջև ակտիվ համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Գրադարանը կարող է հանդես գալ որպես կրթական, մշակութային և տեղեկատվական կենտրոն՝ կազմակերպելով գրքի ցուցադրություններ, ընթերցանության միջոցառումներ, հանդիպումներ, քննարկումներ և այլ նախաձեռնություններ, որոնց միջոցով գիրքը դառնում է համայնքային կյանքի բնական մասը։ Հրատարակության ընդհանուր գաղափարը հիմնված է այն համոզման վրա, որ գրքի հասանելիությունը և ընթերցանության խթանումը կարևոր են հասարակության կրթական ու մշակութային զարգացման համար։ Այդ նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ունենալ հարուստ գրքային ֆոնդ, այլև մշակել ընթերցողին հասնելու նոր ուղիներ, ուսումնասիրել նրա հետաքրքրությունները և գրադարանային ծառայությունները դարձնել առավել բաց ու մատչելի։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես գրադարանային գործի զարգացման և ժամանակակից ընթերցողին ավելի արդյունավետ սպասարկելու վերաբերյալ գործնական ու մեթոդական նշանակություն ունեցող նյութ։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել գրադարանավարների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, մանկավարժների և ընթերցանության մշակույթի զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես գրքի տարածման և գրադարանային ծառայությունների կատարելագործման գաղափարների աղբյուր։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է հայկական խճանկարչության գեղարվեստական ձևաստեղծման սկզբունքների, արտահայտչամիջոցների և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով ազգային կերպարվեստի և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում խճանկարի պատկերային կառուցվածքի ձևավորման եղանակները, կոմպոզիցիոն կազմակերպումը, գունային հարաբերությունները, նյութի և ձևի փոխազդեցությունը, մակերևույթի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և առանձին տարրերի միջոցով ամբողջական գեղարվեստական պատկերի ստեղծման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ տարբեր չափերի, ձևերի և գունային երանգների մասնիկները միավորվում են մեկ միասնական հորինվածքի մեջ՝ ստեղծելով պատկերային ռիթմ, շարժում, ծավալի կամ տարածության տպավորություն։ Ուսումնասիրվում են հայկական արվեստին բնորոշ զարդանախշային համակարգերը, երկրաչափական ու բուսական մոտիվները, խորհրդանշական պատկերները և դրանց վերափոխումները խճանկարչական ստեղծագործություններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ազգային գեղարվեստական ավանդույթների և ժամանակակից ստեղծագործական մոտեցումների փոխհարաբերությանը՝ պարզելու համար, թե պատմական մշակութային ժառանգության տարրերն ինչպես են վերաիմաստավորվում նոր գեղարվեստական միջավայրում։ Քննության առարկա են դառնում նաև նյութերի ընտրության և տեխնիկական հնարավորությունների ազդեցությունը ստեղծագործության գեղարվեստական կերպարի վրա, քանի որ քարի, ապակու, խեցեղենի և այլ նյութերի գույնը, կառուցվածքը, լուսային հատկություններն ու մակերևույթը կարող են հանդես գալ որպես ինքնուրույն արտահայտչական գործոններ։ Անդրադարձ է կատարվում խճանկարի և ճարտարապետական տարածության փոխհարաբերությանը, հատկապես այն դեպքերում, երբ ստեղծագործությունը նախատեսված է շենքերի ներքին կամ արտաքին հարդարման, հասարակական տարածքների և մոնումենտալ միջավայրի համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական խճանկարչության մեջ ձևավորված ոճական ուղղությունները, հեղինակային լուծումների առանձնահատկությունները և գեղարվեստական լեզվի զարգացման միտումները։ Աշխատությունն ունի կարևոր նշանակություն հայկական արվեստի պատմության, մոնումենտալ և դեկորատիվ արվեստի ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով խճանկարչության ազգային առանձնահատկությունների, ստեղծագործական մեթոդների և գեղարվեստական ձևաստեղծման համակարգի առավել ամբողջական ընկալմանը։