Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Նոյեմբեր, թիվ 11)

Математика

Աշխատանքը նվիրված է ինֆրակարմիր ճառագայթման մոդուլման և կլանման երևույթների տեսական ու փորձարարական ուսումնասիրությանը գլանային համաչափություն ունեցող միկրո և նանոմետրական կառուցվածքներում։ Հետազոտության հիմքում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման և միկրո- ու նանոմաշտաբային կառուցվածքների փոխազդեցությունն է, որի պայմաններում նյութի երկրաչափական չափերը, ձևը, բաղադրությունը և մակերևութային հատկությունները կարող են էականորեն փոխել ճառագայթման տարածման, ցրման և կլանման բնույթը։ Գլանային համաչափությամբ կառուցվածքները հատկապես հետաքրքիր են այն պատճառով, որ դրանց երկրաչափական պարամետրերի փոփոխությունը հնարավորություն է տալիս կառավարելու էլեկտրամագնիսական դաշտի տեղային բաշխումը և որոշակի հաճախականությունների կամ ալիքների երկարությունների նկատմամբ կառուցվածքի արձագանքը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գլանային միկրո և նանոկառուցվածքների օպտիկական հատկությունները՝ կախված դրանց շառավղից, երկարությունից, նյութի դիէլեկտրական բնութագրերից, շրջակա միջավայրի հատկություններից և ճառագայթման ալիքի երկարությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆրակարմիր տիրույթում կլանման մեխանիզմներին, քանի որ այս տիրույթում նյութի էլեկտրամագնիսական արձագանքը կարող է կապված լինել ինչպես էլեկտրոնային, այնպես էլ թրթռումային և կառուցվածքային ռեզոնանսների հետ։ Նանոմետրական կառուցվածքների դեպքում հնարավոր է ստանալ ուժեղ տեղայնացված էլեկտրամագնիսական դաշտեր, որոնք փոխում են նյութի արդյունավետ կլանման և ճառագայթման հատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը ճառագայթման մոդուլման հնարավորությունների ուսումնասիրությունն է։ Մոդուլում ասելով կարող է ենթադրվել ինֆրակարմիր ազդանշանի ինտենսիվության, սպեկտրային կազմի, տարածական բաշխման կամ այլ բնութագրի վերահսկվող փոփոխություն։ Միկրո և նանոկառուցվածքների երկրաչափական կամ նյութական պարամետրերի նպատակային ընտրությունը կարող է հնարավորություն տալ ստեղծելու որոշակի սպեկտրային միջակայքում աշխատող ֆիլտրեր, կլանիչներ, մոդուլյատորներ կամ այլ օպտիկական տարրեր։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել էլեկտրադինամիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ կառուցվածքներում էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի բաշխումը, անդրադարձումը, փոխանցումը և կլանումը հաշվարկելու համար։ Տեսական արդյունքները կարող են համադրվել փորձարարական տվյալների հետ՝ պարզելու համար հաշվարկային մոդելների համապատասխանությունը իրական կառուցվածքների օպտիկական վարքին։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել ռեզոնանսային երևույթները, քանի որ որոշակի երկրաչափական չափերի և նյութական պարամետրերի դեպքում կարող են առաջանալ կլանման ուժեղացված գոտիներ։ Այդպիսի ռեզոնանսների դիրքը և լայնությունը կարող են կախված լինել կառուցվածքի չափերից և ձևից, ինչը հնարավորություն է տալիս նախագծման միջոցով կառավարել դրա ինֆրակարմիր արձագանքը։ Նանոկառուցվածքների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի մակերևույթի դերը, քանի որ կառուցվածքի չափերի փոքրացման հետ մակերևութային երևույթների ներդրումը կարող է զգալիորեն աճել։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառուցվածքների նյութական կազմի փոփոխության ազդեցությանը, քանի որ տարբեր մետաղական, կիսահաղորդչային կամ դիէլեկտրական նյութեր ունեն ինֆրակարմիր ճառագայթման նկատմամբ տարբեր օպտիկական հատկություններ։ Գլանային համաչափության պահպանումը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս համակարգը նկարագրել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներով և ուսումնասիրել ճառագայթման տարբեր բևեռացումների ու տարածման ուղղությունների ազդեցությունը։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կապված է կառավարվող ինֆրակարմիր օպտիկական համակարգերի և միկրո- ու նանոէլեկտրոնային սարքերի ստեղծման հնարավորությունների հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել ինֆրակարմիր սենսորների, ջերմային ճառագայթման վերահսկման համակարգերի, սպեկտրոսկոպիկ սարքերի, օպտիկական ֆիլտրերի, ճառագայթման կլանիչների և նանոֆոտոնիկ այլ կիրառությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես կարող են գլանային համաչափությամբ միկրո և նանոմետրական կառուցվածքների երկրաչափական և նյութական հատկությունները օգտագործվել ինֆրակարմիր ճառագայթման կլանումը և մոդուլումը վերահսկելու համար՝ համադրելով էլեկտրադինամիկայի, օպտիկայի և նանոֆոտոնիկայի մեթոդները և հիմք ստեղծելով կառավարվող սպեկտրային հատկություններով նոր միկրո- և նանոկառուցվածքային սարքերի նախագծման համար։

Философия

«Փիլիսոփայություն» գիրքը ներկայացնում է մարդկային մտքի և գաղափարների զարգացման լայն տեսարան, որը սկսվում է հին ժամանակներից մինչ մեր օրերը։ Շաքարյանի աշխատանքը համախմբում է տարբեր ֆիլիսոփայական հոսանքների, տեսությունների և հեղինակների մեջբերումները, բացատրելով նրանց համադրելիությունն ու ազդեցությունը մարդկային մտածողության վրա։ Գրքի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում տեսնել, թե ինչպես են ձևավորվել էթիկական, սոցիալական, գիտական և էպիստեմոլոգիական հայեցակարգերը, ինչպես են դրանք փոխազդել միմյանց հետ և ինչ ազդեցություն են թողել ժամանակակից աշխարհընկալման վրա։ Շաքարյանը հատուկ ուշադրություն է դարձնում հակասությունների, գաղափարական հակասությունների և մարդու մտավոր որոնումների անընդհատ շարժմանը՝ ցուցադրելով, որ փիլիսոփայությունը ոչ միայն գիտելիքի համակարգ է, այլ նաև գործիք ինքնաքննության և կյանքի իմաստի որոնման համար։ Գրքում տեղ են գտել վերլուծություններ և համեմատություններ հայտնի փիլիսոփաների՝ Պլատոն, Արիստոտել, Կանտ, Հեգել, Նիցշե և այլոց միջև, ինչն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս տեսնել գաղափարների զարգացումը մի ամբողջական, տրամաբանորեն կառուցված պատմական ու ինտելեկտուալ գծագրում։ «Փիլիսոփայություն»-ը դառնում է ոչ միայն ակադեմիական ընթերցանության աղբյուր, այլև այն մարդկանց ուղեցույց, ովքեր հետաքրքրված են մարդկային մտածողության խորքային հիմունքներով, արժեքային համակարգերով և ժամանակակից հասարակության նկատմամբ փիլիսոփայական հայացքների ձևավորմամբ։ Գրքի բովանդակությունը ստեղծում է ներառական և համապարփակ պատկերացում՝ ընթերցողին առաջնորդելով գաղափարների բարդ աշխարհում, բացահայտելով նրանց պատմական զարգացումը, ինչպես նաև առաջարկելով վերլուծական միավորումներ և քննադատական դիտարկումներ, որոնք նպաստում են ինքնուրույն մտածողության և ինտելեկտուալ զարգացման համար։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական կազմակերպություններում եկամուտների և ծախսերի բյուջետավորման ու վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպության ֆինանսական ռեսուրսների պլանավորման, դրանց արդյունավետ օգտագործման, ծախսերի կառավարման և ֆինանսական արդյունքների վերահսկողության մեխանիզմների ուսումնասիրությունն է։ Աշխատությունը բյուջետավորումը դիտարկում է որպես կառավարչական որոշումների կայացման կարևոր գործիք, որի միջոցով կազմակերպությունը կարող է նախապես սահմանել իր եկամուտների և ծախսերի ակնկալվող ծավալները, գնահատել ֆինանսական հնարավորությունները, բացահայտել ռիսկերը և ավելի արդյունավետ կազմակերպել արտադրական գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական կազմակերպությունների ծախսերի կառուցվածքին, դրանց պլանավորման և դասակարգման մեթոդներին, ինչպես նաև տարբեր ծախսային հոդվածների նկատմամբ վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը։ Եկամուտների բյուջետավորման տեսանկյունից կարևոր է արտադրանքի իրացման ծավալների, վաճառքի գների, շուկայական պահանջարկի, արտադրական հզորությունների և այլ գործոնների հաշվառումը, քանի որ դրանց փոփոխությունները անմիջականորեն ազդում են կազմակերպության ֆինանսական արդյունքների վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև բյուջետային ցուցանիշների և փաստացի արդյունքների համեմատության մեխանիզմները, շեղումների հայտնաբերման և դրանց պատճառների վերլուծության մեթոդները։ Նման վերահսկողությունը հնարավորություն է տալիս ժամանակին բացահայտել պլանավորված և փաստացի ցուցանիշների տարբերությունները և անհրաժեշտության դեպքում վերանայել կառավարչական որոշումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատասխանատվության կենտրոնների ձևավորումը և դրանց գործունեության ֆինանսական գնահատումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բյուջետավորման գործընթացը կապել կազմակերպության կառավարման կառուցվածքի հետ և հստակեցնել տարբեր ստորաբաժանումների պատասխանատվությունը ֆինանսական արդյունքների համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բյուջետավորման և կառավարչական հաշվառման փոխկապակցվածությունը, քանի որ ճշգրիտ և ժամանակին հաշվապահական տեղեկատվությունը անհրաժեշտ հիմք է արդյունավետ ֆինանսական պլանավորման և վերահսկողության համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված կառավարման համակարգերի կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս արագ հավաքագրել ֆինանսական տվյալները, կազմել բյուջեներ, վերահսկել դրանց կատարումը և ստանալ անհրաժեշտ վերլուծական տեղեկատվություն։ Բյուջետավորման կատարելագործման կարևոր բաղադրիչ է նաև կազմակերպության ներքին վերահսկողության համակարգի զարգացումը, որը պետք է ապահովի ֆինանսական կարգապահություն, ռեսուրսների նպատակային օգտագործում և հնարավոր չարաշահումների կամ անարդյունավետ ծախսերի ժամանակին հայտնաբերում։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության և մրցունակության բարձրացման հետ, քանի որ արդյունավետ բյուջետավորումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել չհիմնավորված ծախսերը, օպտիմալացնել ռեսուրսների բաշխումը, բարձրացնել շահութաբերությունը և ավելի հիմնավորված դարձնել կառավարչական որոշումները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական կառավարիչներին, հաշվապահներին, աուդիտորներին, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարներին, կառավարչական հաշվառման մասնագետներին, ինչպես նաև ֆինանսական պլանավորման և վերահսկողության ոլորտում ուսումնասիրություններ իրականացնող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես ՀՀ արտադրական կազմակերպությունների պայմաններում եկամուտների և ծախսերի պլանավորման ու վերահսկողության արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտման և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Лингвистика

Այս գիրքը ներկայացնում է ժամանակակից հայոց լեզվի համակարգված նկարագիրը՝ ընդգրկելով նրա կառուցվածքային, գործառական և կիրառական հիմնական առանձնահատկությունները։ Այն ուսումնասիրում է լեզվի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, ձևաբանություն, շարահյուսություն և բառագիտություն՝ բացատրելով դրանց փոխկապակցվածությունը և միասնական համակարգ կազմելու սկզբունքները։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են գրական հայերենի նորմերը, խոսքի ճիշտ կառուցման կանոնները, ինչպես նաև լեզվական տարբեր շերտերը՝ գրական, խոսակցական և մասնագիտական։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև լեզվի զարգացման միտումներին, բարբառային առանձնահատկություններին և ժամանակակից հաղորդակցության մեջ լեզվի փոփոխություններին։ Նյութը կառուցված է գիտական և ուսումնական մոտեցմամբ՝ համադրելով տեսական բացատրություններ և օրինակներ, որոնք օգնում են հասկանալ լեզվի ներքին տրամաբանությունը։ Գիրքը օգտակար է լեզվաբանների, ուսանողների, ուսուցիչների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել ժամանակակից հայոց լեզվի կառուցվածքն ու կիրառությունը։

Литература

Այս աշխատությունը նվիրված է Ալեխո Կարպենտիերի սոցիալ-փիլիսոփայական արձակի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա ստեղծագործությունների գաղափարական խորքը, գեղարվեստական առանձնահատկությունները և լատինամերիկյան գրականության զարգացման մեջ ունեցած դերը։ Կարպենտիերի արձակը ձևավորվել է որպես մշակութային, պատմական և փիլիսոփայական մտորումների համադրություն, որտեղ կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում պատմության ընկալումը, հասարակական իրականության հակասությունները և մարդու գոյաբանական խնդիրները։ Նրա ստեղծագործություններում առանձնահատուկ է «մոգական ռեալիզմի» և պատմական իրականության սինթեզը, որտեղ իրական իրադարձությունները ներկայացվում են առասպելաբանական, խորհրդանշական և փիլիսոփայական շերտերի միջոցով։ Սոցիալ-փիլիսոփայական ուղղվածությունը հատկապես արտահայտվում է իշխանության, ազատության, հեղափոխության և մշակութային ինքնության խնդիրների քննադատական մեկնաբանության մեջ, որտեղ անհատը դիտարկվում է պատմական գործընթացների և սոցիալական կառուցվածքների համատեքստում։ Կարպենտիերի պոետիկան բնորոշվում է բազմաշերտ պատմողականությամբ, լեզվական հարուստ կառուցվածքով և երաժշտական ռիթմիկայով, որոնք ստեղծում են խորքային գեղարվեստական ազդեցություն։ Նրա արձակը ոչ միայն գեղարվեստական ստեղծագործություն է, այլ նաև փիլիսոփայական մտորումների դաշտ, որտեղ պատմությունը և առասպելը փոխլրացնում են միմյանց՝ բացահայտելով լատինամերիկյան ինքնության և քաղաքակրթական զարգացման բարդ ուղիները։ Այսպիսով, Ալեխո Կարպենտիերի սոցիալ-փիլիսոփայական արձակը կարևոր տեղ է զբաղեցնում XX դարի համաշխարհային գրականության մեջ՝ որպես մշակութային և գաղափարական խորքային վերլուծության օրինակ։

Экономика

Տնտեսագիտական և սոցիալական քաղաքականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և սոցիալական հիմնախնդիրների լուծման գործընթացում դրա ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պետական բյուջեի տնտեսական և սոցիալական գործառույթները, բյուջետային եկամուտների ու ծախսերի կառուցվածքը, հարկաբյուջետային կարգավորման հիմնական սկզբունքները և պետական ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, աղքատության նվազեցման, սոցիալական անհավասարության մեղմման, զբաղվածության խթանման և սոցիալական պաշտպանության համակարգի ֆինանսավորման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են կրթության, առողջապահության, կենսաթոշակային ապահովության, սոցիալական աջակցության և հասարակական ծառայությունների ոլորտներում պետական ծախսերի արդյունավետության գնահատման հնարավոր մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև բյուջետային պլանավորման, պետական եկամուտների ձևավորման, ֆինանսական կայունության պահպանման և սոցիալական ծրագրերի նպատակային ֆինանսավորման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները, պետական բյուջեի վերաբաշխողական գործառույթը և հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի բարեկեցության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բյուջետային քաղաքականության կատարելագործման, սոցիալական ծախսերի հասցեականության բարձրացման, պետական ֆինանսների կառավարման թափանցիկության և երկարաժամկետ սոցիալական կայունության ապահովման հնարավոր ուղղություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պետական ֆինանսների, հարկաբյուջետային քաղաքականության, սոցիալական տնտեսագիտության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող մասնագետների ու հետազոտողների համար։