Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги. Сельское хозяйство. Информационный указатель (1974, №2)

Химия

Աշխատությունը նվիրված է հասանելի ֆորմիլպիրազոլների հիման վրա ընթացող քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությանը և նոր կառուցվածք ունեցող միացությունների ստացման գիտական հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության առանցքում պիրազոլային հետերոցիկլային համակարգի և ֆորմիլային ֆունկցիոնալ խմբի ռեակցիոն առանձնահատկությունների համադրումն է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր կառուցվածքային փոխակերպումներ և ընդլայնել պիրազոլի ածանցյալների շրջանակը։ Ֆորմիլպիրազոլները դիտարկվում են որպես բազմակողմանի սկզբնական նյութեր, որոնց կառուցվածքում առկա ֆունկցիոնալ կենտրոնները կարող են հիմք հանդիսանալ նոր կապերի և ավելի բարդ մոլեկուլային համակարգերի ձևավորման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեակցիաների ընդհանուր օրինաչափություններին, ելանյութերի կառուցվածքի և դրանց քիմիական ակտիվության միջև կապերին, ինչպես նաև տարբեր փոխակերպումների ընտրողականության ուսումնասիրությանը։ Քննվում է պիրազոլային օղակում տեղակալիչների բնույթի և դիրքի ազդեցությունը ռեակցիոն հատկությունների վրա, ինչը կարևոր է ստացվող նյութերի կառուցվածքային բազմազանությունը հասկանալու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեխնոլոգիական տեսանկյունից իրագործելի և վերարտադրելի քիմիական գործընթացների գնահատումը՝ հաշվի առնելով ելանյութերի հասանելիությունը, փոխակերպումների արդյունավետությունը և վերջնական նյութերի առանձնացման ու բնութագրման հնարավորությունները։ Ստացված նոր միացությունների կառուցվածքի հաստատումը կարող է հիմնվել ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտությունների տվյալների համադրման վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզաբանել մոլեկուլային կառուցվածքը և գնահատել կատարված փոխակերպումների ուղղությունը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են էապես անդրադառնալ դրանց ֆիզիկաքիմիական և հնարավոր կենսաբանական հատկությունների վրա։ Նոր ածանցյալների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նաև հետագա հիմնարար հետազոտությունների համար հեռանկարային մոլեկուլային համակարգերի բացահայտմանը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է հետերոցիկլային և օրգանական քիմիայի, կառուցվածքային վերլուծության ու քիմիական տեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ նպաստելով ֆորմիլպիրազոլների ռեակցիոն հնարավորությունների վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը և նոր կառուցվածքային միացությունների ստացման գիտական հիմքերի զարգացմանը։

Сельское хозяйство

Աշխատությունում մանրամասն ներկայացվում են գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ պետական քաղաքականություն, ներդրումային միջավայր, ենթակառուցվածքների վիճակ, կոոպերացիայի մակարդակ և տեխնոլոգիական առաջընթաց։ Հեղինակը ընդգծում է, որ ոլորտի կայուն զարգացումը հնարավոր է միայն համալիր մոտեցման դեպքում, երբ համադրվում են տնտեսական, սոցիալական և տեխնոլոգիական լուծումները։ Գրքում առաջարկվում են զարգացման ուղիներ՝ արտադրության արդիականացում, նոր տեխնոլոգիաների ներդրում, կոոպերատիվների զարգացում, պետական աջակցության ծրագրերի արդյունավետացում և գյուղատնտեսական շուկաների բարելավում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման զարգացմանը, որը կարող է բարձրացնել ավելացված արժեքը և նվազեցնել գյուղացիական տնտեսությունների կախվածությունը հումքային վաճառքից։ Հեղինակը վերլուծում է նաև միջազգային փորձը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այլ երկրներում իրականացված ագրարային բարեփոխումները նպաստել արտադրության աճին և գյուղական տարածքների զարգացմանը։ Գրքում առաջարկվող մոտեցումները ուղղված են Հայաստանի գյուղատնտեսության մրցունակության բարձրացմանը ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին շուկաներում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության, ագրոբիզնեսի և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների, ինչպես նաև ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է գերմանացի և ռուսաստանցի երկրաբան Հերման Վիլհելմովիչ Աբիխի գիտական գործունեությունն ու հատկապես նրա ուսումնասիրությունները Հայկական լեռնաշխարհում։ Հետազոտության կարևոր հատվածը վերաբերում է Աբիխի՝ Անի կատարած այցելությանը 1844–1845 թվականներին, երբ նա ուսումնասիրել է միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր մայրաքաղաքի ավերակները և կազմել քաղաքատեղիի առաջին մանրամասն հատակագծերից մեկը։ Նրա գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունեցավ ոչ միայն երկրաբանական, այլև պատմահնագիտական ուսումնասիրությունների զարգացման համար, քանի որ Աբիխը փորձել է համադրել տարածքի բնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնագույն և միջնադարյան կառույցների, բնակավայրերի ու մշակութային հետքերի դիտարկման հետ։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվում է 19-րդ դարի գիտական հետաքրքրությունը Հայկական լեռնաշխարհի նկատմամբ, այդ տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրության գործընթացը և գիտական ճանապարհորդությունների դերը պատմական հուշարձանների բացահայտման ու փաստագրման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Անիի քաղաքաշինական կառուցվածքի, պահպանված ճարտարապետական հուշարձանների և քաղաքի ընդհանուր տեղագրության ուսումնասիրությանը, որի համար կազմված հատակագիծը հետագայում կարևոր սկզբնաղբյուր դարձավ քաղաքի պատմական ու հնագիտական հետազոտությունների համար։ Աբիխի դիտարկումները արժեքավոր են նաև նրանով, որ դրանք իրականացվել են այն ժամանակաշրջանում, երբ Անիի և Հայկական լեռնաշխարհի բազմաթիվ պատմական հուշարձաններ դեռևս համակարգված կերպով ուսումնասիրված չէին։ Նրա աշխատանքը նպաստեց տարածաշրջանի պատմական և մշակութային ժառանգության նկատմամբ եվրոպական ու ռուսական գիտական շրջանակների հետաքրքրության մեծացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ Աբիխը կարող է ներկայացվել ոչ միայն որպես երկրաբան, այլև որպես բազմակողմանի հետազոտող, որի գիտական գործունեությունը հատվում էր աշխարհագրության, երկրաբանության, հնագիտության և պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության ոլորտների հետ։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են Անիի պատմությունը, 19-րդ դարի գիտական արշավախմբերը, Հայկական լեռնաշխարհի հետազոտման պատմությունը և հայկական մշակութային ժառանգության վաղ գիտական փաստագրումը։

Экономика

Գիտական-տնտեսագիտական ուսումնասիրություն է, որտեղ ներկայացվում է տնտեսա-մաթեմատիկական մեթոդների կիրառությունը սոցիալ-տնտեսական համակարգերի վերլուծության և կառավարման գործընթացներում։ Գրքում բացատրվում է, որ ժամանակակից տնտեսությունը բարդ, բազմագործոն համակարգ է, որի արդյունավետ կառավարումը հնարավոր է միայն մաթեմատիկական մոդելավորման, վիճակագրական վերլուծության և օպտիմալացման մեթոդների կիրառմամբ։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են տնտեսական գործընթացների մոդելավորման հիմնական մոտեցումները՝ գծային ծրագրավորում, դինամիկ ծրագրավորում, էկոնոմետրիկ մոդելներ և հավասարակշռության մոդելներ, որոնք օգտագործվում են ռեսուրսների բաշխման, արտադրության պլանավորման և կանխատեսումների իրականացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև տվյալների վերլուծության և կանխատեսման մեթոդների դերը պետական կառավարման, ձեռնարկությունների ռազմավարական որոշումների և սոցիալ-տնտեսական զարգացման պլանավորման մեջ։ Գրքում ընդգծվում է, որ տնտեսա-մաթեմատիկական մեթոդները թույլ են տալիս նվազեցնել անորոշությունը, բարձրացնել կառավարման արդյունավետությունը և ապահովել ավելի գիտական հիմնավորված որոշումներ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է տնտեսագիտության, կառավարման և կիրառական մաթեմատիկայի համադրման ուսումնասիրության համար։

Экономика

Տնտեսագիտական և արտադրական կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության դիսկրետ տեխնոլոգիայով գործող արտադրություններում նյութական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հումքի, նյութերի, կիսապատրաստվածքների և այլ արտադրական պաշարների ձևավորման, բաշխման ու օգտագործման գործընթացները՝ արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութատարության նվազեցմանը, պաշարների օպտիմալ կառավարմանը, արտադրական կորուստների սահմանափակմանը և ռեսուրսների օգտագործման վերահսկողության կատարելագործմանը։ Վերլուծվում են նյութական հոսքերի պլանավորման, արտադրական պահանջարկի գնահատման, մատակարարման կազմակերպման և պատրաստի արտադրանքի ինքնարժեքի վրա ռեսուրսների օգտագործման ազդեցության հարցերը։ Քննարկվում են նաև արտադրական գործընթացների կազմակերպման, տեխնոլոգիական հնարավորությունների և կառավարման մեթոդների կատարելագործման միջոցով նյութական ռեսուրսների խնայողության ապահովման ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման դերը արտադրողականության և ձեռնարկությունների տնտեսական արդյունավետության բարձրացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արդյունաբերության տնտեսագիտության, արտադրության կառավարման և նյութական ռեսուրսների պլանավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Информатика

Գիրքը նվիրված է գործընթացների համարժեքության ճանաչման տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին՝ համակարգերի նախագծման փուլում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գործընթացների վարքագծային և կառուցվածքային համարժեքության գնահատման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս համեմատելու տարբեր նախագծային լուծումներ, հայտնաբերելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ապահովելու նախագծվող համակարգերի ճշգրտությունն ու հուսալիությունը։ Ներկայացվում են ձևական մոդելավորման, գործընթացների վերլուծության և ստուգման ժամանակակից մոտեցումները, ինչպես նաև ալգորիթմական մեթոդներ, որոնք կիրառվում են բարդ տեղեկատվական և ծրագրային համակարգերի մշակման ընթացքում։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է համարժեքության ճանաչման դերը նախագծային սխալների կանխարգելման, համակարգերի օպտիմալացման և դրանց ֆունկցիոնալ համապատասխանության ապահովման գործում։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է համակարգային վերլուծաբանների, ծրագրային ճարտարագետների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են համակարգերի մոդելավորման, նախագծման և ձևական վերլուծության ժամանակակից մեթոդներով։