Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1982, թիվ 10)

История

Աշխատությունը նվիրված է քրդերի պատմական դերին, Հայկական հարցի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին և հայերի ու քրդերի միջև հարաբերությունների բազմաշերտ պատմությանը՝ դրանք դիտարկելով Օսմանյան կայսրության, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների և միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հատկապես XIX դարի և XX դարի սկզբի իրադարձությունների վրա, երբ Օսմանյան կայսրությունում իրականացվող վարչական, սոցիալական և քաղաքական փոփոխությունները, ազգային շարժումների զարգացումը և եվրոպական տերությունների աճող ներգրավվածությունը նոր նշանակություն հաղորդեցին ինչպես Հայկական հարցին, այնպես էլ տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերություններին։ Քննության են առնվում հայ և քուրդ բնակչության համակեցության պատմական պայմանները, բնակեցման տարածքները, տնտեսական կապերը, գյուղական և քաղաքային հարաբերությունները, տեղական իշխանական համակարգերը և սոցիալական կառուցվածքները։ Հայ-քրդական հարաբերությունները ներկայացվում են ոչ միայն հակամարտությունների, այլև առօրյա համագործակցության, տնտեսական փոխկախվածության, հարևանության և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված փոխգործակցության համատեքստում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խուսափել երկու ժողովուրդների հարաբերությունները միայն առճակատման պատմության վերածելուց և բացահայտել դրանց ներքին բազմազանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգների սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքին, որտեղ հայկական և քրդական համայնքների հարաբերությունների վրա ազդեցություն էին գործում պետական վարչական համակարգը, տեղական իշխանությունները, ցեղային կազմակերպությունները, հողատիրական հարաբերությունները և հարկային քաղաքականությունը։ Քննության են առնվում հողի, սեփականության, հարկերի, անվտանգության և տեղական իշխանության հետ կապված խնդիրները, որոնք որոշ ժամանակաշրջաններում հանգեցնում էին լարվածության և բախումների։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն պայմանները, որոնցում տարբեր համայնքներ պահպանել են տնտեսական և հասարակական համագործակցության ձևեր։ Կարևորվում է քրդական հասարակության ներքին բազմազանությունը։ Տարբեր ցեղային, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական խմբերի դիրքորոշումները նույնական չեն ներկայացվում, և ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր տարածաշրջաններում ու պատմական փուլերում հայերի նկատմամբ վերաբերմունքը կարող էր էապես տարբերվել։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել անհատական և խմբային գործողությունները կոնկրետ պատմական պայմանների շրջանակում՝ խուսափելով ամբողջ ժողովրդի վարքագծի ընդհանրացված գնահատականներից։ Հայկական հարցը դիտարկվում է որպես Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության և միջազգային դիվանագիտության կարևոր խնդիր։ Քննության են առնվում հայկական բնակչության անվտանգության, իրավական կարգավիճակի և բարեփոխումների պահանջները, ինչպես նաև եվրոպական պետությունների և միջազգային քաղաքականության ազդեցությունը հարցի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես էին պետական բարեփոխումների ծրագրերը և դրանց իրականացման դժվարությունները անդրադառնում հայերի և քրդերի հարաբերությունների վրա արևելյան նահանգներում։ Առանձին տեղ է հատկացվում XIX դարի վերջին Օսմանյան իշխանությունների կողմից ստեղծված քրդական հեծելազորային կազմավորումներին և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանի ուժային հարաբերությունների վրա։ Դիտարկվում է պետական իշխանության, տեղական ցեղային առաջնորդների և բնակչության տարբեր խմբերի միջև ձևավորված հարաբերությունների համակարգը։ Քննության են առնվում նաև XIX դարի վերջի հակահայկական բռնությունների և XX դարի սկզբի քաղաքական ճգնաժամերի հետևանքները՝ առանց պատմական գործընթացները մեկ պատճառի կամ մեկ դերակատարի գործողություններով բացատրելու։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին տեղի ունեցած իրադարձություններին և հայ բնակչության զանգվածային տեղահանության ու բնաջնջման քաղաքականությանը։ Քրդական տարբեր խմբերի և անհատների վարքագիծը դիտարկվում է տարբերակված կերպով. որոշ ուժերի մասնակցությունը բռնություններին ուսումնասիրվում է պետական քաղաքականության և տեղական շահերի համատեքստում, մինչդեռ այլ դեպքերում ուշադրություն է դարձվում հայերին պաշտպանելու, ապաստան տրամադրելու կամ օգնություն ցուցաբերելու օրինակներին։ Այս տարբերակումը կարևոր է պատմական պատասխանատվության, պետական քաղաքականության և առանձին համայնքների կամ անհատների գործողությունների միջև սահմանները պահպանելու համար։ Քննության է առնվում նաև պատերազմի և Օսմանյան կայսրության փլուզման հետևանքով տարածաշրջանի ժողովրդագրական ու քաղաքական կառուցվածքի փոփոխությունը։ Նոր սահմանների ձևավորումը, բնակչության տեղաշարժերը, հայկական և քրդական ազգային շարժումների զարգացումը ստեղծեցին հարաբերությունների նոր միջավայր։ Ուսումնասիրվում են հայկական և քրդական քաղաքական կազմակերպությունների նպատակները, դրանց ծրագրերի նմանություններն ու հակասությունները, ինչպես նաև ինքնավարության, անկախության և տարածքային հարցերի շուրջ ձևավորված դիրքորոշումները։ Առանձին նշանակություն է տրվում միջազգային պայմանագրերին և հետպատերազմյան կարգավորման ծրագրերին, որոնց շրջանակում հայկական և քրդական քաղաքական պահանջները տարբեր ձևերով հայտնվեցին միջազգային դիվանագիտության օրակարգում։ Դիտարկվում է նաև Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման գործընթացի ազդեցությունը երկու ժողովուրդների քաղաքական շարժումների և պատմական հիշողության վրա։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են Օսմանյան շրջանի իրադարձությունները շարունակել ազդել հայ-քրդական հարաբերությունների, ինքնության և պատմական անցյալի մեկնաբանությունների վրա։ Կարևորվում է պատմական հիշողության խնդիրը՝ հատկապես այն հարցը, թե տարբեր հասարակություններ և քաղաքական շարժումներ ինչպես են գնահատել XX դարի սկզբի իրադարձությունները և սեփական դերակատարների գործողությունները։ Քննության են առնվում պատմագրական տարբեր մոտեցումներ, վկայություններ, պաշտոնական փաստաթղթեր, հուշագրություններ և այլ աղբյուրներ՝ իրադարձությունների բազմակողմանի վերակազմության նպատակով։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Հայկական հարցի և հայ-քրդական հարաբերությունների պատմությունը հաճախ ներկայացվել է ազգային կամ քաղաքական տարբեր մեկնաբանությունների շրջանակներում։ Տարբեր ծագման աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց հնարավոր կողմնակալությունները, տարբերությունները և փոխլրացնող տեղեկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սոցիալ-տնտեսական գործոններին։ Հողային հարաբերությունները, գյուղատնտեսական արտադրությունը, անասնապահությունը, առևտուրը, հարկային պարտավորությունները և տեղական ռեսուրսների վերահսկողությունը դիտարկվում են որպես համայնքների հարաբերությունների վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործոններ։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս քաղաքական հակամարտությունների կողքին հասկանալ նաև այն առօրյա տնտեսական պայմանները, որոնք կարող էին նպաստել ինչպես համագործակցությանը, այնպես էլ լարվածությանը։ Ուսումնասիրվում է նաև կրոնական և մշակութային տարբերությունների նշանակությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով երկարատև հարևանության արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունները։ Լեզվական, կենցաղային և մշակութային շփումները ցույց են տալիս, որ հայերի և քրդերի պատմական հարաբերությունները չեն սահմանափակվել քաղաքական հակամարտություններով։ Երկարատև համակեցությունը ստեղծել է փոխադարձ ազդեցությունների, տեղական սովորույթների և սոցիալական կապերի բարդ համակարգ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ազգային շարժումների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Հայկական և քրդական քաղաքական ինքնագիտակցության ձևավորումը դիտարկվում է Օսմանյան կայսրության վերափոխումների, կենտրոնացման քաղաքականության և տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն դեպքերը, երբ երկու ժողովուրդների քաղաքական շահերը հակադրվել են, ինչպես նաև համագործակցության կամ ընդհանուր քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման փորձերը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ-քրդական հարաբերությունների պատմությունը լայն սոցիալական, քաղաքական և միջազգային համատեքստում դիտարկելու հնարավորությամբ։ Այն նպաստում է Հայկական հարցի զարգացման պատճառների, Օսմանյան կայսրության արևելյան շրջանների հասարակական կառուցվածքի, ազգային շարժումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Միաժամանակ նյութը կարևոր է պատմական հիշողության և ժամանակակից հայ-քրդական երկխոսության նախադրյալները հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, քրդագիտության, Օսմանյան կայսրության պատմության, Հայկական հարցի, միջազգային հարաբերությունների, ցեղասպանագիտության և Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների ոլորտների հետազոտողների, պատմաբանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի հուզանիշ բայական դարձվածքներում հույզերի կարգայնացման (կատեգորիզացման) ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով լեզվի միջոցով հուզական փորձի արտացոլման և կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է այն դարձվածքային միավորները, որոնցում բայերը ծառայում են մարդու հուզական վիճակների, զգացմունքների և հոգեկան արձագանքների արտահայտմանը՝ դիտարկելով դրանց իմաստաբանական, կառուցվածքային և գործառական հատկանիշները։ Գրքում ուսումնասիրվում են տարբեր հույզերի՝ ուրախություն, տխրություն, զայրույթ, վախ, զարմանք, ամոթ և այլ զգացմունքների լեզվական ներկայացման ձևերը, ինչպես նաև դրանց դասակարգման սկզբունքները հայերեն դարձվածաբանական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոգնիտիվ լեզվաբանության մոտեցումներին, որոնց միջոցով բացահայտվում են հուզական փորձի հիմքում ընկած հասկացութային մոդելները, փոխաբերությունները և մշակութային պատկերացումները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես են հուզանիշ դարձվածքները արտահայտում ոչ միայն անհատի հոգեվիճակը, այլև ազգային լեզվամշակութային մտածողության առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր է հայերենի դարձվածաբանության, իմաստաբանության և կոգնիտիվ լեզվաբանության ուսումնասիրության համար և օգտակար է լեզվաբանների, բանասերների ու հոգելեզվաբանության ոլորտի հետազոտողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է տասներկումատնյա աղու թափածակված խոցերի վիրահատական բուժման արդիական խնդիրներին և դրանց արդյունավետության բարձրացման ուղիների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հիվանդության առաջացման պատճառները, կլինիկական դրսևորումները, ախտորոշման առանձնահատկությունները և այն բարդությունները, որոնք կարող են զարգանալ թափածակման հետևանքով։ Հեղինակը վերլուծում է վիրաբուժական տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը, հետվիրահատական արդյունքները և հիվանդների վերականգնման գործընթացի առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել անվտանգ և արդյունավետ բուժման ռազմավարությունները։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են վիրահատական միջամտությունների ընտրության չափանիշները, ժամանակին ախտորոշման նշանակությունը, ինչպես նաև հիվանդների ընդհանուր վիճակի, ուղեկցող հիվանդությունների և ռիսկային գործոնների ազդեցությունը բուժման արդյունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելմանը, բուժման որակի բարելավմանը և հիվանդների կյանքի որակի վերականգնմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է վիրաբույժների, գաստրոէնտերոլոգների, կլինիկական բժիշկների, բժշկական հետազոտողների և առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են մարսողական համակարգի անհետաձգելի վիրաբուժության և ժամանակակից բուժական մոտեցումների հարցերով։

Лингвистика

Գերմաներեն լեզու ոլորտի «Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 1»-ը նախատեսված է սկսնակ մակարդակի (A1) սովորողների համար և ծառայում է որպես լեզվի հիմքերի ձևավորման առաջին քայլ, որտեղ ընդգրկված են պարզ քերականական կառուցվածքներ՝ հոդվածներ, գոյականների սեռ և հոգնակի, ներկա ժամանակի բայերի խոնարհում, հիմնական նախադասության կառուցվածք և ամենօրյա բառապաշար, շտեմարանը սովորողին օգնում է աստիճանաբար յուրացնել գերմաներենի արտասանության, ընթերցանության և գրելու տարրական հմտությունները՝ սկսելով ամենապարզ իրավիճակային երկխոսություններից և կարճ տեքստերից, ինչպես նաև տրամադրում է բազմազան վարժություններ՝ բառերի լրացում, թարգմանություն, նախադասությունների կազմում և պարզ խոսքային իրավիճակների մշակում, որի հիմնական նպատակը լեզվական վստահության ձևավորումն է և հետագա ավելի բարձր մակարդակների համար ամուր հիմք ստեղծելը, այն լայնորեն օգտագործվում է դպրոցներում և լեզվի ուսուցման կենտրոններում որպես առաջին մակարդակի համակարգված ուսումնական նյութ։

Лингвистика

Այս աշխատանքը ներկայացնում է արևելահայերեն սովորելու համար նախատեսված համապարփակ ինքնուսման լեզվական կուրս։ Կուրսը կազմված է այնպես, որ օգտագործողը կարողանա ինքնուրույն զարգացնել լսողական, խոսքային, ընթերցանության և գրավոր հմտությունները՝ նպատակ ունենալով արդյունավետ հաղորդակցություն արևելահայերենի տարբեր ձևերով։ Գրքում ընդգրկված են բազային և առաջադեմ քերականական կառուցվածքներ, բառապաշարի թեմատիկ խմբեր, խոսակցական արտահայտություններ, ընթերցանության ու լսողական նյութեր, ինչպես նաև վարժություններ և պատասխանների բացատրություններ՝ ինքնուրույն ստուգման համար։ Հեղինակը առաջարկում է ինտեգրված մոտեցում՝ համատեղելով տեսական նյութը գործնական պրակտիկայի հետ, ինչպես նաև ընդգծում է մշակութային կոնտեքստի կարևորությունը՝ լեզվի ավելի բնական յուրացման համար։ Ուսումնասիրությունը օգտակար է հայերենի ուսուցման համար օտարազգի ուսանողների, ինքնուսման ծրագրերի օգտագործողների, ուսուցիչների և լեզվաբանական կենտրոնների համար, աջակցելով լեզվական հմտությունների համակարգված և արդյունավետ զարգացմանը։

Другие предметы

Այս երկլեզու տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն գրականության նմուշներ, որոնք ուղղված են երիտասարդ ընթերցողների հետաքրքրությունների և կրթական կարիքների բավարմանը։ Նյութը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ օգնելով կողմնորոշվել ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության բազմազան աշխարհում և ընտրել ընթերցանության համար առավել համապատասխան գրքեր՝ ըստ թեմատիկ, ժանրային և ճանաչողական հետաքրքրությունների։ Ցանկում ընդգրկված ստեղծագործությունները ներառում են արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, հոգեբանական և սոցիալական թեմաներով վեպեր, ինչպես նաև կրթական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են լեզվական հմտությունների, ստեղծագործական մտածողության և աշխարհընկալման զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևորում է ընթերցանության դերը պատանեկան զարգացման գործընթացում՝ որպես գիտելիքի ընդլայնման, արժեքային համակարգի ձևավորման և ինքնաճանաչման միջոց, միաժամանակ աջակցելով գրադարանային և կրթական հաստատությունների աշխատանքին՝ ընթերցողների համար գրքերի ընտրության գործընթացը դյուրացնելու նպատակով։