Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги: Арменика: Информационный указатель (1974, թիվ 6)

Право

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է մուսուլմանական իրավական համակարգում հանցագործության և պատժի հիմնահարցերի հետազոտությանը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության իրավական համակարգի օրինակով։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել իսլամական իրավունքի սկզբունքների և ժամանակակից պետական քրեական օրենսդրության փոխհարաբերությունը, ուսումնասիրել հանցագործության իրավական բնորոշումը, դրա կազմը, պատասխանատվության հիմքերը և պատժի կիրառման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են շարիաթի և իսլամական իրավագիտության այն հիմնական դրույթները, որոնք ձևավորել են հանցավոր արարքների և դրանց նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցների մասին պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանցագործությունների դասակարգմանը, մեղքի ձևերին, քրեական պատասխանատվության պայմաններին և իրավական պատասխանատվությունը բացառող կամ սահմանափակող հանգամանքներին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Իրանի քրեական իրավունքի համակարգի ուսումնասիրությունը, որտեղ ժամանակակից օրենսդրական մեխանիզմները միահյուսվում են իսլամական իրավական ավանդույթի հետ։ Քննության են առնվում պատժատեսակների հիմնական խմբերը, դրանց նշանակման սկզբունքները և իրավական նպատակները։ Մասնավորապես, ուսումնասիրվում են հուդուդի, քիսասի և դիյայի հետ կապված իրավական դրույթները, ինչպես նաև թազիրի բնույթի պատժամիջոցները, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբերակել աստվածային կամ ավանդական իրավական հիմքով սահմանված պատիժները և պետության կողմից սահմանվող պատժատեսակները։ Հետազոտության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև պատժի նպատակներին՝ հասարակական կարգի պահպանմանը, հանցագործությունների կանխարգելմանը, արդարության վերականգնմանը, տուժածի իրավունքների պաշտպանությանը և հանցավոր վարքի նկատմամբ իրավական արձագանքին։ Կարևոր նշանակություն ունի ավանդական իսլամական իրավական սկզբունքների և ժամանակակից քրեական իրավունքի պահանջների համադրման խնդիրը, հատկապես մարդու իրավունքների, իրավական հավասարության, պատժի համաչափության և դատական ընթացակարգերի տեսանկյունից։ Իրանի օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են կրոնական իրավական նորմերը ներառվում ժամանակակից պետության իրավական համակարգում և ինչպես են դրանք փոխազդում օրենսդրական, դատական ու հասարակական զարգացումների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել մուսուլմանական իրավական համակարգերի առանձնահատկությունների, իսլամական քրեական իրավունքի կառուցվածքի և Իրանի իրավական համակարգի զարգացման ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել համեմատական իրավագիտության, քրեական իրավունքի, իսլամական իրավունքի և Մերձավոր Արևելքի իրավաքաղաքական համակարգերի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, իրավունքի տեսաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային իրավունքի մասնագետներին, հետազոտողներին և իրավաբանական ու արևելագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է քվազիգծային դեգեներացվող մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների համար եզրային խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը և դրանց լուծումների հիմնական հատկությունների բացահայտմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հավասարումների վրա, որոնց գործակիցները կամ գլխավոր մասը որոշակի կետերում կամ տիրույթի որոշ հատվածներում կարող են կորցնել սովորական էլիպտականության, պարաբոլականության կամ այլ ստանդարտ պայմաններ՝ առաջացնելով լուծելիության և լուծումների վարքի հետ կապված լրացուցիչ մաթեմատիկական դժվարություններ։ Քննության են առնվում տարբեր տեսակի եզրային պայմաններ, դրանց համապատասխանությունը հավասարման կառուցվածքին և այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է հաստատել խնդրի լուծման գոյությունը, միակությունը և կայունությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում թույլ և ընդհանրացված լուծումների գաղափարներին, քանի որ դեգեներացման առկայության դեպքում դասական իմաստով բավարար հարթություն ունեցող լուծումների գոյությունը միշտ չէ, որ հնարավոր է ապահովել։ Ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալ տարածությունների, ինտեգրալային գնահատականների, ապրիորի գնահատումների և կոմպակտության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ լուծումների գոյության վերաբերյալ թեորեմների հիմնավորման համար։ Կարևորվում է հավասարման ոչ գծային անդամների ազդեցությունը լուծման հատկությունների վրա, ինչպես նաև գործակիցների վարքը դեգեներացման տիրույթում։ Դիտարկվում են լուծումների կանոնավորության, սահմանափակության և եզրային պայմանների պահպանման հարցերը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ անհրաժեշտ է կիրառել կշռային ֆունկցիոնալ տարածություններ կամ հատուկ գնահատման մեթոդներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև առավելագույնի սկզբունքի տարբեր ձևեր, համեմատության մեթոդներ, մոտարկման եղանակներ և թույլ լուծումներից ավելի կանոնավոր լուծումների ստացման պայմաններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դեգեներացման բնույթի դասակարգումը, քանի որ դրա աստիճանն ու տեղայնացումը կարող են էապես ազդել եզրային խնդրի ճիշտ դրվածության և լուծման որակական հատկությունների վրա։ Տեսական արդյունքները հնարավորություն են տալիս խորացնել ոչ գծային մասնակի ածանցյալներով հավասարումների վերաբերյալ պատկերացումները և մշակել այնպիսի մաթեմատիկական գործիքներ, որոնք կիրառելի են ոչ ստանդարտ կամ սինգուլյար բնույթ ունեցող խնդիրների դեպքում։ Նման հավասարումները կարևոր նշանակություն ունեն նաև կիրառական մաթեմատիկայում, քանի որ կարող են առաջանալ շարունակական միջավայրերի մեխանիկայի, ջերմային և դիֆուզիոն գործընթացների, ֆիզիկական միջավայրերի մոդելավորման և այլ խնդիրների մաթեմատիկական նկարագրության ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների, ֆունկցիոնալ անալիզի, ոչ գծային անալիզի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկացի փիլիսոփա Ռիչարդ Ռորտիի փիլիսոփայական հայացքների քննական և մեթոդաբանական վերլուծությանը։ Քննության են առնվում նրա մտածողության ձևավորման գաղափարական աղբյուրները, պրագմատիստական ավանդույթի հետ ունեցած կապերը և ժամանակակից արևմտյան փիլիսոփայության համատեքստում նրա մոտեցումների առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են ճշմարտության, գիտելիքի, լեզվի, իրականության և ճանաչողության վերաբերյալ նրա պատկերացումները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ավանդական իմացաբանական մոտեցումների վերաիմաստավորմանը։ Դիտարկվում է լեզվի դերը մարդկային փորձի նկարագրման և աշխարհի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև փիլիսոփայական բառապաշարների պատմական ու մշակութային պայմանավորվածության խնդիրը։ Քննարկվում են օբյեկտիվության, հիմնավորման և գիտելիքի համընդհանուր հիմքերի վերաբերյալ Ռորտիի քննադատական մոտեցումները, դրանց տեսական նախադրյալներն ու փիլիսոփայական հետևանքները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում նոր պրագմատիզմի, հակահիմնարարության, հեգնանքի, համերաշխության և ազատական հասարակության վերաբերյալ նրա գաղափարների ուսումնասիրությանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փիլիսոփայության դերի և նշանակության վերաբերյալ նրա ըմբռնմանը, ըստ որի փիլիսոփայական մտածողությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես վերջնական ճշմարտությունների որոնում, այլև որպես տարբեր գաղափարների, նկարագրությունների և մշակութային ավանդույթների միջև շարունակական երկխոսություն։ Համեմատական դիտարկման միջոցով բացահայտվում են նրա մոտեցումների ուժեղ և վիճահարույց կողմերը, ինչպես նաև դրանց շուրջ ձևավորված տեսական բանավեճերը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու Ռորտիի փիլիսոփայական ժառանգության և ժամանակակից պրագմատիզմի զարգացման մեջ նրա ունեցած նշանակության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության, իմացաբանության, լեզվի փիլիսոփայության և ժամանակակից մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Экономика

Գրքում հեղինակը առանձնացնում է աշխատավարձի ձևավորման և աշխատանքի շուկայի խթանման հիմնական սոցիալ-տնտեսական խնդիրները՝ ընդգծելով, թե ինչպես են դրանք բախվում Հայաստանի կոնկրետ պայմաններին և շուկայի առանձնահատկություններին։ Մայիլյանը անդրադառնում է այն հիմնախնդիրներին, որոնք կապված են աշխատանքային ուժի ոչ պատշաճ օգտագործման, գործազրկության բարձր մակարդակի և աշխատավարձերի անհավասարության հետ։ Նա բացատրում է, թե ինչու Հայաստանում պահպանվում է աշխատավարձի և աշխատանքի շուկայի արդարություն հաստատելու դժվարությունը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային, սոցիալական, գենդերային ու կրթական անհավասարությունները։ Գրքում խորացվում են այն պատճառները, որոնք հանգեցնում են միջտարածաշրջանային և միջսեռային եկամուտների տարբերություններին, մասնագիտական պատրաստվածության ու աշխատանքային վարձատրության միջև առկա անհամապատասխանություններին։ Հեղինակը քննարկում է նաև, թե ինչպես է տնտեսական անկումը, արտագաղթը և գյուղական տարածքներից դեպի քաղաքներ բնակչության ներգաղթը ազդում աշխատանքի շուկայի վրա՝ հատկապես աշխատուժի գները, տրանսպորտային ծախսերի բարձրացումը և կրթության անբավարար մակարդակը։ Գրքում ներառված են նաև աշխատանքի շուկայում առկա քաղաքական լուծումների և բարեփոխումների առաջարկներ, որոնք կնպաստեն Հայաստանում աշխատավարձի ու զբաղվածության հիմնախնդիրների մեղմացմանը՝ տնտեսության արդյունավետության բարձրացման և սոցիալական արդարության ապահովման ուղղությամբ։ Մայիլյանի վերլուծությունները հիմնված են բազմաթիվ գործնական օրինակների ու վիճակագրական տվյալների վրա, որոնք տալիս են ընթերցողին ավելի ամբողջական պատկերացում աշխատանքի շուկայի խնդիրների մասին։ Գիրքը նպատակաուղղված է տնտեսագետների, սոցիոլոգների, աշխատանքային շուկայի հետ կապված ոլորտներում աշխատող մասնագետների համար, ինչպես նաև ուսանողների, ովքեր ուսումնասիրում են աշխատանքային հարաբերությունները, աշխատանքի շուկան և սոցիալ-տնտեսական խնդիրները։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է I–III դասարաններում կարդալու հմտությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը մայրենիի դասերի շրջանակում՝ ընդգծելով սկզբնական կրթության փուլում ընթերցանության դերի հիմնարար նշանակությունը երեխայի լեզվական և ճանաչողական զարգացման մեջ։ Հեղինակը վերլուծում է կարդալու ուսուցման հիմնական մեթոդները՝ հնչյունա-տառային վերլուծություն, վանկային ընթերցում, ամբողջական բառերի ընկալում և սահուն ընթերցանության ձևավորում, ինչպես նաև դրանց փուլային կիրառման առանձնահատկությունները։ Գրքում դիտարկվում են նաև ընթերցանության հմտությունների զարգացման հոգեբանամանկավարժական հիմքերը՝ ուշադրության կենտրոնացում, հիշողության զարգացում, ընկալման արագություն և տեքստի իմաստային ըմբռնում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի դերին՝ որպես ընթերցանության գործընթացի կազմակերպիչի, ինչպես նաև ուսումնական նյութերի ընտրության և մեթոդական բազմազանության ապահովման անհրաժեշտությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր վարժությունների համակարգեր և ուսուցման ինտերակտիվ մեթոդներ, որոնք նպաստում են աշակերտների ընթերցանության տեխնիկայի և տեքստի ըմբռնման կարողությունների աստիճանական զարգացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է տարրական դասարանների ուսուցիչների, մեթոդիստների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար՝ առաջարկելով արդյունավետ մոտեցումներ կարդալու հմտությունների ձևավորման համար։

Математика

Նյութը ներկայացնում է բարակ մագնիսական թաղանթների և օրգանական կիսահաղորդչային թաղանթների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցում՝ հիմնված մոտակա դաշտի միկրոալիքային մանրադիտակի կիրառման վրա։ Այն կենտրոնանում է այնպիսի նյութերի և կառուցվածքների հետազոտության վրա, որոնց հատկությունները մեծապես կախված են թաղանթի հաստությունից, մակերևույթի վիճակից, միկրոկառուցվածքից և էլեկտրամագնիսական արձագանքից։ Մոտակա դաշտի միկրոալիքային մանրադիտակը հնարավորություն է տալիս նյութը ուսումնասիրել ոչ միայն մակրոսկոպիկ մակարդակում, այլև շատ փոքր տարածական մասշտաբներում՝ բացահայտելով տեղային էլեկտրական, դիէլեկտրական, հաղորդական և մագնիսական հատկությունները։ Բարակ մագնիսական թաղանթների դեպքում հետազոտությունը կարող է կարևոր լինել մագնիսական փոխազդեցությունների, մագնիսական դոմենների, անիզոտրոպիայի, մագնիսական կորուստների և արտաքին դաշտի ազդեցության ուսումնասիրության համար։ Նման նյութերը լայն կիրառություն ունեն տվյալների պահպանման, սպինտրոնիկայի, մագնիսական սենսորների և միկրոէլեկտրոնիկայի ոլորտներում։ Օրգանական կիսահաղորդչային թաղանթների ուսումնասիրությունն իր հերթին կապված է օրգանական էլեկտրոնիկայի, ճկուն էլեկտրոնային սարքերի, օրգանական տրանզիստորների, լուսազգայուն համակարգերի և նոր սերնդի սենսորների զարգացման հետ։ Այս նյութերում էլեկտրական հատկությունները կարող են զգալիորեն փոխվել՝ կախված մոլեկուլների դասավորվածությունից, թաղանթի կառուցվածքային միատարրությունից, արատների առկայությունից և մակերևութային կամ միջշերտային երևույթներից։ Մոտակա դաշտի մեթոդի կարևոր առավելությունն այն է, որ այն թույլ է տալիս ստանալ տեղային տեղեկատվություն՝ առանց բացառապես ամբողջ նմուշի միջինացված բնութագրերի վրա հիմնվելու։ Այդպիսի մոտեցումը հատկապես արժեքավոր է բարակ թաղանթների դեպքում, քանի որ նույնիսկ շատ փոքր կառուցվածքային տարբերությունները կարող են հանգեցնել նյութի ֆիզիկական հատկությունների էական փոփոխության։ Ուսումնասիրությունը, հետևաբար, գտնվում է կիրառական ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիայի, նյութագիտության, միկրոէլեկտրոնիկայի և սկանավորող մանրադիտակային մեթոդների հատման կետում և կարող է հետաքրքրել ինչպես հիմնարար հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին, այնպես էլ նոր էլեկտրոնային ու մագնիսական սարքերի մշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ներկայացվող մոտեցումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել նյութի միկրոսկոպիկ կառուցվածքի և դրա իրական գործառնական հատկությունների միջև՝ ավելի լավ հասկանալու բարակ թաղանթներում ընթացող տեղային ֆիզիկական գործընթացները։