Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Հոկտեմբեր, թիվ 10)

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է բացարձակ գլաուկոմայի բուժման ժամանակ դիոդային լազերի կիրառմամբ կոնտակտային տրանսսկլերալ ցիկլոֆոտոկոագուլյացիայի մեթոդի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել այս վիրաբուժական միջամտության արդյունավետությունը, կիրառման հնարավորությունները և կլինիկական արդյունքները այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ գլաուկոմատոզ գործընթացը հասել է ծանր կամ վերջնային փուլերի և պահպանողական կամ այլ բուժական միջոցները բավարար արդյունք չեն ապահովում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է աչքի ներակնային ճնշման նվազեցման և ցավային ախտանշանների վերահսկման խնդիրը, քանի որ ծանր գլաուկոմայի դեպքում հիվանդության երկարատև ընթացքը կարող է հանգեցնել տեսողական ֆունկցիայի խիստ սահմանափակման և աչքի ցավոտ վիճակի զարգացման։ Մեթոդի էությունն այն է, որ դիոդային լազերային էներգիան արտաքինից ուղղվում է թարթչային մարմնի շրջանում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ներակնային հեղուկի արտադրությունը և դրանով նպաստել ներակնային ճնշման կարգավորմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել միջամտության տեխնիկական առանձնահատկությունները, լազերային ազդեցության պարամետրերը, բուժման ցուցումները և հակացուցումները, ինչպես նաև հիվանդների նախավիրահատական և հետվիրահատական վիճակների համեմատական գնահատումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատմանը՝ ներակնային ճնշման փոփոխության, ցավային համախտանիշի նվազման, աչքի վիճակի կայունացման և հնարավոր բարդությունների հաճախականության միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական տվյալների վերլուծություն՝ բուժումից առաջ և հետո ստացված արդյունքների համադրմամբ։ Կարևոր է նաև գնահատել մեթոդի արդյունավետությունը տարբեր կլինիկական իրավիճակներում, քանի որ հիվանդության ծանրությունը, նախկինում կատարված վիրահատությունները, աչքի հյուսվածքների վիճակը և ուղեկցող հիվանդությունները կարող են ազդել բուժման արդյունքի վրա։ Աշխատանքի առանձին ուղղություն է հետվիրահատական շրջանի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են հնարավոր բորբոքային երևույթները, ներակնային ճնշման ժամանակավոր փոփոխությունները, ցավի բնույթի փոփոխությունը և այլ անցողիկ կամ երկարատև բարդություններ։ Նման տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոչ միայն մեթոդի արդյունավետությունը, այլև դրա անվտանգությունը և կիրառման օպտիմալ պայմանները։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև այն հանգամանքը, որ բացարձակ գլաուկոմայի դեպքում բուժման հիմնական նպատակը կարող է տարբերվել վաղ փուլերի գլաուկոմայի բուժման նպատակներից։ Երբ տեսողական ֆունկցիան արդեն խիստ կորցված է, առաջնային նշանակություն են ստանում աչքի ցավի վերացումը կամ նվազեցումը, ներակնային ճնշման վերահսկումը և աչքի պահպանման հնարավորությունը։ Այս համատեքստում ցիկլոֆոտոկոագուլյացիան դիտարկվում է որպես ցիկլոդեստրուկտիվ միջամտություն, որի միջոցով հնարավոր է ազդել ներակնային հեղուկի արտադրության վրա։ Աշխատանքը կարող է համեմատել մեթոդի արդյունքները այլ վիրաբուժական կամ պահպանողական մոտեցումների հետ՝ գնահատելով դրա տեղը ծանր և բարդ ընթացքով գլաուկոմայի բուժման ռազմավարության մեջ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բուժման ցուցումների հստակեցման, լազերային ազդեցության պարամետրերի ընտրության և հիվանդների հետվիրահատական հսկողության կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է ակնաբուժական վիրաբուժության, լազերային բժշկության և կլինիկական հետազոտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել դիոդային լազերով կոնտակտային տրանսսկլերալ ցիկլոֆոտոկոագուլյացիայի արդյունավետությունն ու անվտանգությունը բացարձակ գլաուկոմայի ծանր դեպքերում։ Թեման ունի կարևոր կլինիկական նշանակություն, քանի որ նման հիվանդների բուժման դեպքում անհրաժեշտ է ընտրել այնպիսի միջամտություն, որը հնարավորինս արդյունավետորեն վերահսկում է ներակնային ճնշումը, նվազեցնում ցավը և սահմանափակում հիվանդության հետագա բարդությունների վտանգը։

Педагогика

Ստեղծագործությունը մանկավարժահոգեբանական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է տարրական դպրոցում մաթեմատիկայի ուսուցման գործընթացում կիրառվող իմացական ոճերի և դրանց ազդեցությանն աշակերտների մտավոր զարգացման վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են այն տարբեր եղանակները, որոնց միջոցով կրտսեր դպրոցականները ընկալում, մշակում և յուրացնում են մաթեմատիկական գիտելիքները՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական մտածողության առանձնահատկությունները, ճանաչողական ռազմավարությունները և ուսուցման նախընտրելի ձևերը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես կարող են տարբեր իմացական ոճերին համապատասխանեցված ուսուցման մեթոդները նպաստել տրամաբանական մտածողության, ուշադրության, հիշողության, վերլուծական ունակությունների և խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ նաև ընդգծվում է ուսուցչի դերը՝ որպես կրթական միջավայրի կազմակերպիչ, որը պետք է կարողանա բացահայտել յուրաքանչյուր աշակերտի ուսուցման առանձնահատկությունները և ապահովել անհատականացված մոտեցում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է մաթեմատիկայի ուսուցումը որպես կրտսեր դպրոցականի ճանաչողական և անձնային զարգացման կարևոր գործոն՝ նպաստելով նրա մտավոր կարողությունների բազմակողմանի ձևավորմանը։

История

Պատմական և իրավական բնույթի փաստաթուղթը ներկայացնում է Թիֆլիսում գործող հայկական կանանց բարեգործական ընկերության կազմակերպական կառուցվածքը, գործունեության նպատակները, կառավարման սկզբունքները և հասարակական նախաձեռնությունների իրականացման կանոնակարգային հիմքերը։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է Կովկասում հայկական հասարակական կազմակերպությունների պատմության, կանանց հասարակական մասնակցության, բարեգործական գործունեության և ազգային համայնքային ինքնակազմակերպման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթի պատմական նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսին և քսաներորդ դարի սկզբին Թիֆլիսը հանդիսանում էր հայ հասարակական, կրթական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ ձևավորվում և գործում էին տարբեր հասարակական միավորումներ, կրթական հաստատություններ և բարեգործական կազմակերպություններ։ Կանանց նախաձեռնությամբ ստեղծված բարեգործական ընկերությունները նպաստում էին հասարակական կյանքում կանանց մասնակցության ընդլայնմանը, սոցիալական աջակցության կազմակերպմանը և համայնքային փոխօգնության ավանդույթների զարգացմանը։ Կանոնադրության թեմատիկ շրջանակն առնչվում է կազմակերպության հիմնադրման նպատակների սահմանմանը, անդամակցության պայմաններին, անդամների իրավունքներին և պարտականություններին, ղեկավար մարմինների ձևավորման սկզբունքներին, ժողովների անցկացման կարգին և կազմակերպության ներքին գործունեության կարգավորմանը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեգործական նպատակների իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական և նյութական միջոցների ձևավորման, անդամավճարների, նվիրատվությունների, հասարակական հանգանակությունների և այլ օրինական եկամուտների օգտագործման հնարավոր մեխանիզմները։ Նմանատիպ կանոնադրական փաստաթղթերը սովորաբար սահմանում էին նաև կազմակերպության ընդհանուր ժողովի, վարչության և այլ ղեկավար մարմինների իրավասությունները, որոշումների ընդունման ընթացակարգերը, հաշվետվողականության պահանջները և ֆինանսական վերահսկողության սկզբունքները։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը կարգավորող իրավական միջավայրի, վարչական պահանջների և քաղաքացիական նախաձեռնությունների կազմակերպման առանձնահատկությունների մասին։ Կարևորվում է կանանց բարեգործական գործունեության սոցիալական նշանակությունը, մասնավորապես՝ կարիքավոր ընտանիքների աջակցության, կրթական հնարավորությունների ընդլայնման, երեխաների և կանանց սոցիալական պաշտպանության, ինչպես նաև հասարակության խոցելի խմբերի նկատմամբ հոգատարության մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Փաստաթուղթը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ կանանց հասարակական ինքնագիտակցության ձևավորման, կազմակերպչական կարողությունների զարգացման և հասարակական պատասխանատվության գաղափարների տարածման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Կանոնադրական դրույթների վերլուծությունը կարող է նպաստել հասարակական կազմակերպությունների կառավարման պատմական ձևերի, կամավորական աշխատանքի սկզբունքների, բարեգործական նախաձեռնությունների ֆինանսավորման և համայնքային համագործակցության մեխանիզմների բացահայտմանը։ Առանձին ուշադրության են արժանի կանանց հասարակական միավորումների գործունեության և ժամանակաշրջանի սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, կրթության տարածման գործընթացները և հասարակական կյանքում կանանց դերակատարության աստիճանական ընդլայնումը։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև Կովկասի տարբեր ազգային համայնքներում գործող բարեգործական կազմակերպությունների կանոնադրությունների համեմատական ուսումնասիրության, հասարակական միավորումների իրավական կարգավիճակի և կազմակերպական առանձնահատկությունների հետազոտման նպատակով։ Փաստաթղթի աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է հասարակական կազմակերպության գործունեության սկզբունքների պաշտոնական ձևակերպմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն բարեգործական գործունեության նպատակները, այլև դրանց իրականացման համար նախատեսված կազմակերպական և իրավական կառուցակարգերը։ Այն կարող է նպաստել հայ հասարակական մտքի, բարեգործական մշակույթի, կանանց շարժման և քաղաքացիական հասարակության պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմագիտական, իրավագիտական, հասարակագիտական և մշակութաբանական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, կանանց պատմության և գենդերային ուսումնասիրությունների մասնագետների, սոցիոլոգների, իրավաբանների, հասարակական կազմակերպությունների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, արխիվագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև Թիֆլիսի հայկական համայնքի և Կովկասի հասարակական կյանքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական ցանցում տվյալների ամբողջականության ապահովման համակարգի մշակման տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել այնպիսի մոտեցումներ և մեխանիզմներ, որոնք հնարավորություն կտան պաշտպանել ցանցում շրջանառվող տեղեկատվությունը չարտոնված փոփոխություններից, վնասումից, կորստից կամ խեղաթյուրումից և ապահովել տվյալների հավաստիությունն ու անփոփոխելիությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տեղեկատվական ցանցերում տվյալների ամբողջականությանը սպառնացող հիմնական ռիսկերը, դրանց առաջացման պատճառները և հնարավոր հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների նույնականացման և իսկության ստուգման, մուտքի վերահսկման, հաղորդագրությունների ամբողջականության վերահսկման, պահուստավորման և վերականգնման մեխանիզմներին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել նաև գաղտնագրական մեթոդների, հեշավորման, թվային ստորագրության և այլ պաշտպանական միջոցների կիրառման հնարավորությունները՝ տվյալների փոփոխության հայտնաբերման և տեղեկատվության հավաստիության հաստատման նպատակով։ Կարևորվում է նաև համակարգի կառուցվածքի մշակումը՝ հաշվի առնելով տեղեկատվական ցանցի առանձնահատկությունները, օգտվողների իրավունքների տարանջատումը, տվյալների փոխանցման գործընթացները և տարբեր հանգույցների միջև փոխգործակցությունը։ Աշխատությունը կարող է ներառել առաջարկվող համակարգի արդյունավետության գնահատման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել տվյալների ամբողջականության պաշտպանության մակարդակը, հայտնաբերել խոցելիությունները և գնահատել տարբեր պաշտպանական մեխանիզմների կիրառման արդյունավետությունը։ Տվյալների ամբողջականության ապահովումը կարևոր բաղադրիչ է տեղեկատվական անվտանգության ընդհանուր համակարգում, քանի որ խեղաթյուրված կամ չարտոնված կերպով փոփոխված տեղեկատվությունը կարող է հանգեցնել ինչպես տեխնիկական, այնպես էլ կազմակերպական լուրջ խնդիրների։ Մշակվող մոտեցումները կարող են կիրառվել տարբեր տեղեկատվական ցանցերում՝ նպաստելով տվյալների հուսալիության, համակարգերի կայունության և տեղեկատվական գործընթացների անվտանգությանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տեղեկատվական անվտանգության մասնագետներին, համակարգային և ցանցային ինժեներներին, ծրագրավորողներին, ՏՏ համակարգերի ադմինիստրատորներին, կիբեռանվտանգության հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցի ուսուցչի մանկավարժական տեխնիկայի ձևավորման տեսական և մեթոդական հիմունքների, մասնագիտական կարողությունների զարգացման և ուսուցման գործընթացում դրանց արդյունավետ կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մանկավարժական տեխնիկայի էությունը, կառուցվածքային բաղադրիչները և նշանակությունը ուսուցչի մասնագիտական գործունեության կազմակերպման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի հաղորդակցական հմտությունների, խոսքի մշակույթի, հուզական ինքնակարգավորման, մանկավարժական տակտի և դասարանի կառավարման կարողությունների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են ուսուցչի խոսքի արտահայտչականությունը, ձայնի հնչերանգի, դիմախաղի, ժեստերի և ոչ խոսքային հաղորդակցության միջոցների կիրառման առանձնահատկությունները տարրական դասարաններում։ Դիտարկվում են աշակերտների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունները հաշվի առնելու, դրական հոգեբանական մթնոլորտ ստեղծելու, սովորողների ուշադրությունը կենտրոնացնելու և ուսումնական գործունեության նկատմամբ հետաքրքրություն առաջացնելու մեթոդները։ Կարևորվում են ուսուցչի ինքնատիրապետման, մանկավարժական իրավիճակներում արագ կողմնորոշվելու, կոնֆլիկտները կառուցողական եղանակով կարգավորելու և աշակերտների հետ վստահելի հարաբերություններ հաստատելու կարողությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել մանկավարժական տեխնիկայի զարգացմանն ուղղված գործնական վարժություններ, դերային խաղեր, իրավիճակային առաջադրանքներ, ինքնագնահատման մեթոդներ և մասնագիտական վերապատրաստման կազմակերպման մոտեցումներ։ Անդրադարձ է կատարվում ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության ընթացքում մանկավարժական տեխնիկայի ձևավորման հնարավորություններին, տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև մանկավարժական պրակտիկայի նշանակությանը։ Առանձնացվում են ուսուցչի անհատական աշխատաոճի ձևավորման, ստեղծագործական մոտեցումների կիրառման և մասնագիտական ինքնակատարելագործման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև դասավանդման արդյունավետության գնահատումը, մանկավարժական գործունեության ինքնավերլուծությունը և ուսուցչի մասնագիտական զարգացման շարունակականությունը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի տարրական կրթության որակի բարձրացման, ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործման և մանկավարժական հաղորդակցության արդյունավետության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, մանկավարժական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար։

Культура

Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ բնագավառի հրատարակչական արտադրանքը։ Ներառում է մշակույթի, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային ժառանգության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ գրքեր, գիտական աշխատություններ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ՝ տրամադրելով դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ։ Տեղեկատուն նպաստում է մասնագիտական տեղեկատվության արագ որոնմանը, գիտահետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը և մշակութային գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ծառայելով որպես օգտակար աղբյուր գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։