Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги: Техника: Информационный указатель (1981, Январь, №1)

Литература

Հրատարակությունը նախատեսված է Առաքել Նուպարյանի և Շահնազարյան գիշերօթիկ վարժարանի գործունեության տասներորդ տարվա պարգևաբաշխության հանդիսության համար և ներկայացնում է այդ կրթական միջոցառմանն առնչվող երգային նյութ։ Պարգևաբաշխության հանդեսները կարևոր տեղ էին զբաղեցնում կրթական հաստատությունների հասարակական և մշակութային կյանքում։ Դրանք հնարավորություն էին տալիս ամփոփելու ուսումնական տարվա արդյունքները, արժևորելու աշակերտների առաջադիմությունն ու ձեռքբերումները և խրախուսելու կրթության շարունակականությունը։ Նման հանդիսություններում երգեցողությունը նպաստում էր տոնական մթնոլորտի ձևավորմանը, մասնակիցների համախմբմանը և միջոցառման հանդիսավոր բնույթի ընդգծմանը։ Այս երգարանը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայկական կրթական հաստատությունների ավանդույթների, դպրոցական հանդիսությունների կազմակերպման և երաժշտության՝ կրթամշակութային կյանքում ունեցած դերի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ կրթության պատմությամբ, դպրոցական երաժշտությամբ և պատմական տպագիր նյութերով զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը նաև վկայում է կրթական միջոցառումների համար հատուկ երգային նյութեր պատրաստելու և դրանք տպագիր ձևով պահպանելու մշակութային սովորույթի մասին։ Որպես իրադարձությանն առնչվող փոքրածավալ երգարան՝ այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է տվյալ վարժարանի պատմության և ժամանակաշրջանի հայ կրթամշակութային միջավայրի ուսումնասիրման համար։

Другие предметы

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է աէրացիայի և գրունտային ջրերի գոտիներում ջրափոխանակման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ուղղաձիգ դրենաժային համակարգերի աշխատանքի պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են հողի և ստորերկրյա ջրերի փոխազդեցության մեխանիզմները, խոնավության շարժի օրինաչափությունները, ջրային հավասարակշռության ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց վրա ազդող բնական ու տեխնածին գործոնները։ Հեղինակը ներկայացնում է ուղղաձիգ դրենաժի ազդեցությունը գրունտային ջրերի մակարդակի կարգավորման, հողերի ջրաղակալման կանխարգելման, աղազերծման գործընթացների և գյուղատնտեսական հողերի բարելավման արդյունավետության վրա։ Աշխատությունն ընդգրկում է տեսական հիմնավորումներ, մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումներ, դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել ոռոգման, հողաբարելավման, ջրային ռեսուրսների կառավարման և բնապահպանական ծրագրերի իրականացման ընթացքում։ Գիրքը նախատեսված է հիդրոերկրաբանների, ջրագետների, հողագետների, գյուղատնտեսության և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Լեզվաբանական և լեզվամշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խնդրանքի խոսքային ակտի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ռուսական լեզվամշակութային միջավայրում։ Քննության են առնվում խնդրանքի ձևավորման լեզվական միջոցները, հաղորդակցական նպատակները և խոսողի ու զրուցակցի միջև հարաբերությունների ազդեցությունը արտահայտության կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղիղ և անուղղակի խնդրանքներին, քաղաքավարության տարբեր ձևերին, դիմելաձևերին, եղանակավորող բառերին, հարցական կառուցվածքներին և խոսքային իրավիճակից կախված այլ լեզվական միջոցներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են հաղորդակիցների սոցիալական կարգավիճակը, մտերմության աստիճանը, տարիքը, հաղորդակցության պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական բնույթը և մշակութային նորմերը պայմանավորում համապատասխան խոսքային ձևի ընտրությունը։ Քննարկվում են նաև խնդրանքի արտահայտման ռազմավարությունները, դրանց իմաստաբանական և գործաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև խոսքային վարվելակարգի դերը արդյունավետ հաղորդակցության կազմակերպման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հասարակության մեջ ընդունված արժեքներն ու հաղորդակցական նորմերը դրսևորվում առօրյա խոսքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ռուսաց լեզվի մասնագետների, թարգմանիչների, լեզվամշակութաբանների և օտար լեզու ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Политология

Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիր - կարգավորման ուղիներ գիրքը վերլուծական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունի առաջացման պատճառների, պատմական զարգացման փուլերի և հնարավոր կարգավորման տարբերակների վրա։ Ստեղծագործության մեջ ներկայացվում են հակամարտության քաղաքական, իրավական, պատմական և անվտանգության կողմերը՝ փորձելով բացատրել, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջանների իրադարձությունները ձևավորել տարածաշրջանի ներկայիս իրավիճակը։ Հեղինակը կամ հեղինակային խումբը անդրադառնում է նաև միջազգային իրավունքի սկզբունքներին, բանակցային գործընթացներին և միջնորդական նախաձեռնություններին՝ գնահատելով դրանց արդյունավետությունը և սահմանափակումները։ Գրքում քննարկվում են նաև տարածաշրջանային և գլոբալ ուժերի ազդեցությունը, կողմերի շահերը և խաղաղ կարգավորման հնարավոր մոդելները՝ ընդգծելով փոխզիջման, երկխոսության և կայունության կարևորությունը։ Ստեղծագործությունը միաժամանակ ունի թե՛ գիտական, թե՛ քաղաքական-վերլուծական բնույթ, քանի որ այն փորձում է համակարգված ձևով ներկայացնել հակամարտության բարդ կառուցվածքը և առաջարկել հնարավոր լուծումների ուղղություններ։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն բժշկական կրթության արդիականացման և կրթության որակի բարելավման գործընթացների ուսումնասիրությանը եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքի սկզբունքների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ուսումնական գործընթացի կազմակերպման, կրթական ծրագրերի կառուցվածքի, գնահատման համակարգերի, ուսանողակենտրոն ուսուցման և որակի ապահովման մեխանիզմների բարեփոխումներն են։ Քննվում է կրթական համակարգի համապատասխանեցումը բարձրագույն կրթության համադրելիության, թափանցիկության, շարժունության և ուսումնառության արդյունքների ճանաչելիության սկզբունքներին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բժշկական կրթության մասնագիտական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են կրթական ծրագրերի վերանայման, կրեդիտային համակարգի կիրառման, ուսումնական ծանրաբեռնվածության հաշվարկման և ուսումնառության ակնկալվող արդյունքների հստակ սահմանման նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսանողների գիտելիքների, գործնական կարողությունների և մասնագիտական հմտությունների գնահատման մեթոդների կատարելագործումը՝ կրթության արդյունքների առավել օբյեկտիվ և բազմակողմանի գնահատման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դասավանդման ավանդական ձևերից դեպի ինտերակտիվ, ինքնուրույն ուսումնառությունը խթանող և ուսանողի ակտիվ մասնակցության վրա հիմնված մոտեցումների անցմանը։ Բժշկական կրթության առանձնահատկություններից ելնելով՝ ուշադրություն է դարձվում տեսական գիտելիքների և կլինիկական պատրաստվածության փոխկապակցմանը, գործնական հմտությունների ձևավորմանը և ապագա մասնագետների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են կրթության ներքին որակի ապահովման համակարգերը, ուսանողների և դասախոսների հետադարձ կապի մեխանիզմները, կրթական ծրագրերի պարբերական գնահատման ու վերանայման սկզբունքները, ինչպես նաև դասախոսական կազմի մասնագիտական զարգացման նշանակությունը։ Միջազգային համագործակցությունը և ակադեմիական շարժունությունը դիտարկվում են որպես կրթական փորձի փոխանակման և բարձրագույն բժշկական կրթության միջազգային համադրելիության զարգացման կարևոր ուղղություններ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բարձրագույն կրթության կառավարման, բժշկական կրթության մեթոդաբանության և կրթության որակի ապահովման մոտեցումները՝ ներկայացնելով բարեփոխումների բովանդակությունը, դրանց փոխկապակցվածությունը և կրթական համակարգի շարունակական կատարելագործման համար դրանց նշանակությունը։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է արդի հայ մամուլի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի քննությանը՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով ժամանակակից մամուլի խոսքի բառապաշարը, քերականական կառուցվածքը, շարահյուսական միջոցները, ոճական դրսևորումները և լեզվական զարգացման միտումները։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ մամուլի լեզուն հասարակական հաղորդակցության կարևորագույն ձևերից է և անմիջականորեն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական, մշակութային ու տնտեսական կյանքը։ Այդ պատճառով մամուլի հրապարակումները ոչ միայն տեղեկատվություն են փոխանցում, այլև ակտիվորեն մասնակցում են լեզվական նորմերի ձևավորմանն ու փոփոխությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը ժամանակակից մամուլի բառապաշարի քննությունն է։ Մամուլում գործածվող բառերն ու արտահայտությունները հաճախ արագ արձագանքում են հասարակական կյանքի նոր երևույթներին, ինչի հետևանքով լեզվում առաջանում են նորաբանություններ, նոր տերմիններ և նախկինում սահմանափակ գործածություն ունեցող բառերի նոր իմաստներ։ Հատկապես նկատելի են քաղաքականության, տնտեսության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, միջազգային հարաբերությունների և հասարակական կյանքի այլ ոլորտների բառապաշարի ներթափանցումը մամուլի խոսք։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ օտարաբանությունների, փոխառությունների և դրանց հայերեն համարժեքների գործածությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք ներգործում ժամանակակից գրական հայերենի բառապաշարի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մամուլի լեզվի և գրական լեզվի նորմի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Մամուլը մի կողմից պետք է հետևի գրական լեզվի ընդունված կանոններին, իսկ մյուս կողմից հաճախ ձգտում է լինել արագ, արտահայտիչ և ընթերցողին հասանելի։ Այս հանգամանքը կարող է հանգեցնել խոսակցական տարրերի, նորաձև արտահայտությունների, օտար լեզուներից փոխառված կառուցվածքների և ոչ ստանդարտ ձևերի ներթափանցմանը լրագրողական խոսք։ Նման երևույթների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մամուլի լեզվի նորմատիվ և հաղորդակցական պահանջների փոխհարաբերությունը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել վերնագրերի լեզուն։ Ժամանակակից մամուլի վերնագիրը ոչ միայն տեղեկություն է հաղորդում նյութի բովանդակության մասին, այլև ունի ընթերցողի ուշադրությունը գրավելու և հետաքրքրություն առաջացնելու գործառույթ։ Այդ պատճառով վերնագրերում հաճախ կիրառվում են կարճ, դինամիկ, պատկերավոր և երբեմն արտահայտչական լեզվական կառույցներ։ Վերնագրերի շարահյուսական կառուցվածքը, բառապաշարը, փոխաբերությունները, հարցական և հրամայական ձևերը կարող են դիտարկվել որպես ժամանակակից լրագրողական ոճի բնորոշ առանձնահատկություններ։ Կարևոր է նաև մամուլի լեզվի շարահյուսական կողմը։ Լրագրողական տեքստերում կարող են զուգակցվել ինչպես պարզ ու կարճ, այնպես էլ բարդ և բազմաբաղադրիչ նախադասություններ։ Տարբեր կառուցվածքների ընտրությունը հաճախ պայմանավորված է նյութի ժանրով, հաղորդակցական նպատակով և նախատեսված լսարանով։ Տեղեկատվական նյութերում գերակշռում է հակիրճ ու փաստական շարադրանքը, մինչդեռ վերլուծական, հրապարակախոսական կամ մեկնաբանական նյութերում ավելի հաճախ կիրառվում են բարդ շարահյուսական կառույցներ, պատճառահետևանքային կապեր և գնահատողական արտահայտություններ։ Մամուլի լեզվի կարևոր առանձնահատկություններից է նաև արտահայտչականությունը։ Լրագրողական խոսքը հաճախ օգտագործում է փոխաբերություններ, համեմատություններ, դարձվածքներ, հռետորական հարցեր, հակադրություններ և այլ ոճական միջոցներ՝ նյութը առավել ազդեցիկ և հիշվող դարձնելու համար։ Այդ միջոցների գործածությունը հատկապես բնորոշ է հրապարակախոսական և վերլուծական նյութերին, որտեղ հեղինակը ոչ միայն ներկայացնում է փաստերը, այլև փորձում է ձևավորել դրանց որոշակի ընկալում։ Այս հանգամանքը մամուլի լեզուն դարձնում է միաժամանակ տեղեկատվական և ազդեցության գործիք։ Ուսումնասիրությունը կարող է դիտարկել նաև տարբեր ժանրերի լեզվական տարբերությունները։ Լուրի, հարցազրույցի, վերլուծական հոդվածի, ակնարկի, մեկնաբանության և հրապարակախոսական նյութի լեզվական կառուցվածքը նույնը չէ։ Յուրաքանչյուր ժանր ունի իր հաղորդակցական նպատակները և, համապատասխանաբար, բառապաշարի, շարահյուսության ու ոճական միջոցների ընտրության առանձնահատկությունները։ Ժանրային տարբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ժամանակակից մամուլի լեզվի ներքին կառուցվածքի մասին։ Առանձին կարևորություն ունի մամուլի լեզվի ազդեցությունը հասարակության խոսքային մշակույթի վրա։ Լայն տարածում ունեցող լրատվամիջոցները կարող են նպաստել որոշ բառերի և արտահայտությունների տարածմանը, նոր լեզվական ձևերի ամրապնդմանը կամ, հակառակը, գրական նորմից շեղումների բազմացմանը։ Այդ պատճառով մամուլի լեզվի որակը կարևոր է ոչ միայն լրագրության, այլև ամբողջ հասարակության լեզվական մշակույթի տեսանկյունից։ Լրագրողական խոսքի բարձր մշակույթը կարող է նպաստել գրական հայերենի զարգացմանն ու պահպանմանը, մինչդեռ անփույթ կամ սխալ գործածությունը կարող է արագ տարածվել լայն լսարանի շրջանում։ Ժամանակակից մամուլի լեզվի ուսումնասիրության մեջ կարևոր է նաև էլեկտրոնային լրատվամիջոցների ազդեցությունը։ Թվային միջավայրի տարածումը փոխել է լրագրողական հաղորդակցության արագությունը, կառուցվածքը և լեզվական ձևերը։ Առցանց հրապարակումները հաճախ ունեն ավելի կարճ և դինամիկ կառուցվածք, իսկ վերնագրերն ու տեքստերը կարող են ձևավորվել նաև որոնողական համակարգերի, սոցիալական ցանցերի և ընթերցողների վարքագծի ազդեցությամբ։ Այս պայմաններում մամուլի լեզվում կարող են ավելի արագ տարածվել խոսակցական և նորաստեղծ ձևեր, ինչպես նաև այլ լեզուներից անմիջականորեն փոխանցված բառեր ու արտահայտություններ։ Ուսումնասիրության արժեքը նաև այն է, որ մամուլի լեզուն կարող է ծառայել որպես ժամանակակից հայերենի փոփոխությունների դիտարկման կարևոր աղբյուր։ Մամուլի մեծածավալ և բազմաժանր նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևելու բառապաշարի նորացմանը, քերականական ձևերի գործածության փոփոխություններին, նոր ոճական միտումների առաջացմանը և լեզվական նորմի նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի փոփոխությանը։ Այս առումով մամուլի լեզվի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն լրագրագիտության, այլև ժամանակակից հայերենի զարգացման գործընթացները հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է արդի հայ մամուլի լեզուն որպես կենդանի, փոփոխվող և հասարակական գործընթացների նկատմամբ զգայուն լեզվական համակարգ։ Այն համադրում է բառագիտական, քերականական, շարահյուսական և ոճական դիտարկումները՝ բացահայտելու ժամանակակից լրագրողական խոսքի հիմնական առանձնահատկությունները, դրա զարգացման միտումները և գրական հայերենի հետ փոխհարաբերությունները։ Թեման կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայագետներին, լրագրողներին, խմբագիրներին, ոճաբաններին, հաղորդակցության մասնագետներին, բանասերներին և ժամանակակից հայոց լեզվի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։