Նորագույն շրջանի հայ մանկապատանեկան արձակը: Զարգացման միտումներն ու օրինաչափությունները (1960-1980-ական թթ)

Лингвистика

Այս աշխատությունը ներկայացնում է 1970-90-ական թվականների անգլո-ամերիկյան լեզվաբանության մեջ ձևավորված կանխենթադրույթի (presupposition) տեսությունների զարգացումը, դրանց հիմնական ուղղությունները, մեթոդաբանական մոտեցումները և գիտական բանավեճերը։ Գրքում մանրամասն քննարկվում է, թե ինչպես են լեզվաբանները փորձել բացատրել այն ենթադրյալ իմաստային բաղադրիչները, որոնք խոսքում չեն արտահայտվում ուղղակիորեն, բայց ենթադրվում են որպես նախապայմաններ հաղորդակցության հաջող իրականացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր տեսություններ՝ սկսած տրամաբանական-սեմանտիկ մոտեցումներից, որտեղ կանխենթադրույթը դիտարկվում է որպես նախադասության ճշմարտության պայմանների մաս, մինչև պրագմատիկ ուղղություններ, որոնք շեշտադրում են համատեքստի, խոսքային իրավիճակի և հաղորդակցական նպատակների դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գիտնականների աշխատանքներին, որոնք փորձել են սահմանել կանխենթադրույթների ակտիվացման մեխանիզմները լեզվում, ինչպես նաև դրանց պահպանման կամ չեղարկման պայմանները տարբեր խոսքային կառուցվածքներում։ Գրքում վերլուծվում են նաև քննադատական մոտեցումները, որոնք կասկածի տակ են դնում կանխենթադրույթի խիստ տրամաբանական սահմանումները և առաջարկում են ավելի ճկուն, օգտագործման վրա հիմնված մոդելներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է համապարփակ պատկերացում այդ շրջանի լեզվաբանական մտածողության զարգացման, տեսական հակասությունների և կանխենթադրույթի երևույթի բազմաշերտ բնույթի մասին, միաժամանակ ցույց տալով դրա կարևորությունը ինչպես սեմանտիկայի, այնպես էլ պրագմատիկայի ուսումնասիրության համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Զապել Եսայանի վիպագրության մեջ մտավորականության գեղարվեստական կերպավորման և քննության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի ստեղծագործություններում մտավորականի կերպարի ձևավորման, նրա հոգեբանական և հասարակական նկարագրության, աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի և շրջապատող իրականության հետ ունեցած հարաբերությունների վերլուծությունն է։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում է, թե ինչպես է հեղինակն իր վիպական ստեղծագործությունների միջոցով անդրադառնում մտավորականության առջև ծառացած բարոյական, սոցիալական և ազգային խնդիրներին և ինչպես է բացահայտում անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների բարդությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մտավորականի ներաշխարհին, նրա հոգեբանական հակասություններին, պատասխանատվության զգացմանը, հասարակական դիրքորոշմանը և ստեղծագործական ինքնարտահայտման ձգտմանը։ Զապել Եսայանի վիպագրության մեջ մտավորականը հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես կրթված և մշակութային արժեքներ կրող անհատ, այլև որպես հասարակական գործընթացների ակտիվ մասնակից, որը ստիպված է ընտրություն կատարել անձնական շահերի, բարոյական սկզբունքների և հասարակական պարտավորությունների միջև։ Աշխատությունը բացահայտում է նաև գրողի գեղարվեստական քննության առանձնահատկությունները՝ կերպարների հոգեբանական խորության, ներքին մենախոսության, երկխոսությունների, հակադրությունների և սոցիալական միջավայրի պատկերման միջոցով։ Քննարկվում է այն հարցը, թե ինչպես են պատմական և հասարակական փոփոխություններն ազդում մտավորական հերոսների աշխարհընկալման և վարքագծի վրա, և ինչպես է այդ կերպարների միջոցով արտահայտվում հեղինակի վերաբերմունքը ժամանակի բարոյական ու մշակութային խնդիրների նկատմամբ։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև Զապել Եսայանի ստեղծագործության մեջ կնոջ, անհատի, ազատության, կրթության, հասարակական պատասխանատվության և ազգային ինքնության թեմաների փոխկապակցվածությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նրա վիպագրությունը ոչ միայն որպես գեղարվեստական պատմությունների ամբողջություն, այլև որպես հասարակական և հոգեբանական երևույթների խորքային քննության միջոց։ Նյութը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, գրականության պատմաբաններին, ուսանողներին և հետազոտողներին, ինչպես նաև Զապել Եսայանի ստեղծագործական ժառանգությամբ և հայ գրականության մեջ մտավորականի կերպարի զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

География

Անիզոտրոպ միջավայրում հրահրված բևեռացման (induced polarization, IP) մեթոդով հետազոտությունների մեթոդիկայի մշակումը ուղղված է ապարների և նստվածքային գոյացությունների էլեկտրաքիմիական հատկությունների ավելի ճշգրիտ մեկնաբանմանը՝ հաշվի առնելով միջավայրի ուղղային կախված ֆիզիկական պարամետրերը։ Հրահրված բևեռացումը հիմնված է այն երևույթի վրա, որ որոշ երկրաբանական միջավայրերում էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ առաջանում է ժամանակավոր էներգիայի կուտակում և հետաձգված լիցքաթափում, ինչը պայմանավորված է իոնային փոխազդեցություններով, մակերեսային բևեռացմամբ և էլեկտրաքիմիական գործընթացներով։ Անիզոտրոպ միջավայրերում այս երևույթը դառնում է ավելի բարդ, քանի որ էլեկտրական դիմադրությունը և բևեռացման բնութագրերը կախված են ուղղությունից՝ պայմանավորված շերտավորված կառուցվածքով, հանքային բաղադրությամբ և ճեղքավորվածությամբ։ Մեթոդիկայի մշակումը ենթադրում է ինչպես դաշտային չափումների սխեմաների օպտիմալացում, այնպես էլ տվյալների մաթեմատիկական մեկնաբանության կատարելագործում։ Դաշտային փուլում կարևոր է էլեկտրոդների ճիշտ դասավորությունը՝ բազմուղղային չափումներ իրականացնելու համար, որոնք թույլ են տալիս գնահատել դիմադրության և բևեռացման տենսորային հատկությունները։ Սա ներառում է տարբեր ուղղություններով ընթացիկ ներարկում և պոտենցիալների չափում՝ ապահովելու անիզոտրոպության քանակական բնութագրում։

Другие предметы

Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 2-ը գիտական պարբերական ժողովածու է, որը ներառում է տարբեր հեղինակների հետազոտական հոդվածներ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների ոլորտներից, աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները անդրադառնում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր խնդիրների, աղբյուրագիտական վերլուծություններին, լեզվամշակութային գործընթացներին և ազգային ժառանգության ուսումնասիրության մեթոդաբանական հարցերին, ժողովածուն ունի ակադեմիական բնույթ և ծառայում է որպես գիտական քննարկումների և արդյունքների հրապարակման հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր գիտական մոտեցումներ և հետազոտական ուղղություններ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական հետազոտությունների շարունակական զարգացումը և նոր գիտական խնդիրների ձևավորումը, աշխատությունը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և մասնագիտական համագործակցության խորացմանը՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կարևոր օղակ։

Математика

Այս աշխատությունը վերաբերում է հզոր լազերային դաշտերում ատոմային և պլազմային երևույթների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ժամանակակից ֆիզիկայի, լազերային տեխնոլոգիաների և պլազմայի տեսության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն ֆիզիկական գործընթացները, որոնք տեղի են ունենում նյութի հետ հզոր, բարձր ինտենսիվության լազերային ճառագայթման փոխազդեցության ժամանակ, ներառյալ ատոմների իոնացումը, էլեկտրոնային դինամիկան և պլազմայի ձևավորումը։ Ուսումնասիրվում են ոչ գծային օպտիկական երևույթները, բազմաֆոտոնային իոնացումը, թունելային իոնացումը և բարձր հարմոնիկների գեներացումը, որոնք բնորոշ են ուժեղ լազերային դաշտերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պլազմային ալիքների առաջացմանը, էլեկտրոն-իոն փոխազդեցություններին և էներգիայի փոխանցման մեխանիզմներին լազեր-մատերիա համակարգերում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է տեսական մոդելները և հաշվարկային մեթոդները, որոնք կիրառվում են այս երևույթների նկարագրության համար՝ ներառյալ քվանտային մեխանիկական և դասական մոտեցումները։ Միաժամանակ վերլուծվում են կիրառական ասպեկտները՝ լազերային սպեկտրոսկոպիա, պլազմային տեխնոլոգիաներ, ինչպես նաև բարձր էներգիաների ֆիզիկայի և վերահսկվող ջերմամիջուկային սինթեզի հետ կապերը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է լազերային ֆիզիկայի և պլազմայի գիտության ոլորտում՝ նպաստելով հզոր լազերային դաշտերում նյութի վարքի ավելի խորքային ընկալմանը։

Психология

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է նախադպրոցական և կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների խոսքի թերզարգացման հոգեբանական պատճառները և դրանց հաղթահարման արդյունավետ ուղիները՝ ընդգծելով զարգացման կենսահոգեբանական և սոցիալ-մշակութային գործոնների փոխազդեցությունը։ Նշվում է, որ խոսքի զարգացման խանգարումները կարող են կապված լինել ինչպես նյարդահոգեբանական հասունացման առանձնահատկությունների, այնպես էլ հուզական-անձնական գործոնների հետ, ինչպիսիք են ցածր խոսքային ակտիվությունը, հաղորդակցական մոտիվացիայի պակասը, վախը սխալվելուց կամ սոցիալական անհամարձակությունը։ Կարևորվում է նաև ընտանեկան միջավայրի դերը, որտեղ խոսքային աղքատ շփումը, երեխայի հետ սահմանափակ հաղորդակցությունը կամ չափազանց պաշտպանողական վարքագիծը կարող են խոչընդոտել խոսքի բնական զարգացմանը։ Վերլուծվում է, որ նախադպրոցական և դպրոցական միջավայրում սոցիալական փոխազդեցությունների որակը, հասակակիցների հետ շփումը և ուսուցչի աջակցող վերաբերմունքը էական նշանակություն ունեն խոսքային հմտությունների ձևավորման համար։ Նշվում է, որ խոսքի թերզարգացման հաղթահարումը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ ներառյալ լոգոպեդական աշխատանք, հոգեբանական աջակցություն, խաղային թերապիա և հաղորդակցական միջավայրի ակտիվացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխայի ինքնավստահության բարձրացմանը, հուզական անվտանգության ապահովմանը և խոսքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ խոսքի զարգացումը բազմագործոն գործընթաց է, և դրա խանգարումների հաղթահարումը հնարավոր է միայն ընտանիքի, կրթական հաստատությունների և մասնագետների համագործակցված աշխատանքի միջոցով։